Trajik yaşam öyküsü ve çarpıcı edebi yeteneğiyle tanınan Amerikalı şair ve yazar Sylvia Plath, 27 Ekim 1932 tarihinde zooloji profesörü Otto Emile Plath ile Amerikalı bir annenin kızı olarak Boston'da dünyaya gözlerini açtı. Küçük yaşlardan itibaren ağır ruhsal çalkantılarla mücadele eden Plath, modern edebiyatta derin izler bırakan eserlerini kaleme alırken, aynı zamanda melankolik dünyasını dizelerine aktarmayı başardı. Yaşamı boyunca manik-depresif bozuklukla mücadele eden yazar, eğitim ve evlilik hayatındaki sancılı süreçlerin ardından henüz otuzlu yaşlarının başındayken trajik bir şekilde hayata veda etti.
Hüzünle Başlayan Çocukluk ve Akademik Yıllar
Sylvia'nın babası Otto Emile Plath, Almanya'dan gelerek Boston Üniversitesi'nde görev yapan saygın bir akademisyendi. Henüz sekiz yaşındayken babasını kaybetmesi, Sylvia Plath'in kırılgan ruh dünyasında telafisi imkansız bir yara açtı. Zira bu ani kayıp, yazarın tüm ömrü boyunca pençesinde kıvranacağı manik-depresif bozukluğun en büyük tetikleyicisi oldu. Küçük yaşta acıyla tanışan Sylvia, ilk şiirini de babasının öldüğü yıl olan 1940'ta yayımladı. Edebiyata olan tutkusunu hiç kaybetmeyen genç kız, kazandığı prestijli Fulbright bursu sayesinde İngiltere'deki Cambridge Üniversitesi'nde eğitim alma hakkı kazandı. Üniversite yıllarında yazı çalışmalarına hız veren Plath, öğrenci gazetesi Varsity'de şiirlerini okurla buluşturdu. Ancak zihnindeki karanlık gölgeler burada da peşini bırakmadı. Cambridge'de eğitim gördüğü dönemde ağır bir ruhsal çöküntü yaşadı. Yaşadığı derin depresyon, genç şairi ilk intihar girişimine sürükledi.
Ted Hughes ile Fırtınalı Bir Evlilik
Plath, üniversite yıllarında hayatını tamamen değiştirecek olan İngiliz şair Ted Hughes ile tanıştı. İki şair, 1956 yılında görkemli olmayan sade bir törenle hayatlarını birleştirdi. Evliliğin ilk dönemlerinde Boston'da ikamet eden çift, Sylvia'nın hamile kalmasıyla birlikte Londra'ya taşınma kararı aldı. Bu şehre yerleştikten kısa süre sonra, 1959 yılında Frieda adını verdikleri kızları dünyaya geldi. Ardından 1962'de Nicholas ismini koydukları oğulları aileye katıldı. Ne yazık ki Nicholas Hughes da babası ve annesi gibi trajik bir kadere sahip olacak, 2009 yılında kendi yaşamına son verecekti. Çift, çocuklarının doğum sürecinde Londra'dan ayrılarak North Tawton kasabasına yerleşti. Ancak buradaki sakin yaşam, ilişkilerindeki fırtınayı dindirmeye yetmedi. Nicholas'ın doğumunun hemen ardından çiftin evliliği ihanet iddialarıyla sarsıldı. Eşinin sadakatsizliği nedeniyle büyük hayal kırıklığı yaşayan Sylvia Plath, evliliğini sonlandırmak amacıyla Londra'ya geri döndü. Eylül 1962'de eşinden resmen boşandı.
Sırça Fanus ve Trajik Son
Ayrılık sonrasında edebiyata sığınan Plath, 1963 yılında ilk ve tek romanı olan Sırça Fanus'u kaleme aldı. Kitap, yazarın talebi üzerine Victoria Lucas takma adıyla raflardaki yerini buldu. Kendi üniversite yıllarında yaşadığı bunalımları yarı otobiyografik bir üslupla anlatan bu eser, Plath'in çevresindeki insanları ve gerçek olayları tüm çıplaklığıyla yansıtmaktaydı. Annesi, bu sarsıcı kitabın Amerika Birleşik Devletleri sınırları içerisinde yasaklanması adına hukuki girişimlerde bulunduysa da arzuladığı başarıyı elde edemedi. Plath için 1962 ve 1963 yıllarının kış mevsimi son derece zorlu geçti. Yalnızlık, geçim sıkıntısı ve derinleşen depresyon genç kadını köşeye sıkıştırdı. Sonunda, 11 Şubat 1963 sabahı çocuklarının odasına giderek başuçlarına süt ve kurabiye bıraktı. Gaz sızıntısının onların odasına ulaşmasını engellemek amacıyla kapı aralıklarını bantla sıkıca kapattı. Ardından mutfağa giderek kafasını fırının içine sokup intihar etti. Plath hayata gözlerini yumduğunda henüz otuz yaşındaydı.
Ölümünün Ardından Kalan Miras
Sylvia Plath'in trajik kaybı, eski eşi Ted Hughes'un uzun yıllar boyunca sert eleştirilere maruz kalmasına yol açtı. Bu acı olaydan yaklaşık altı yıl sonra Hughes, benzer bir trajediyi metresi Assia Wevill ile yaşayacaktı. Wevill de Plath ile tamamen aynı yöntemi kullanarak dört yaşındaki kızı Shura ile birlikte canına kıydı. Hughes, bu korkunç olayların ardından sessizliğini korumayı tercih etti. Ünlü şair, ancak 1998 yılına gelindiğinde yayımladığı seksen sekiz şiirden oluşan Doğumgünü Mektupları kitabıyla Plath ile olan ilişkisini ilk kez dizlerine döktü. Diğer yandan Sylvia Plath, henüz on bir yaşındayken başladığı günlük tutma alışkanlığını ömrünün son gününe kadar kesintisiz sürdürmüştü. Bu samimi metinler, yazarın ölümünden çok sonra, 1980 yılında Sylvia Plath'in Günceleri başlığı altında kitaplaştırılarak edebiyat dünyasına sunuldu. 2003 yılında ise onun çalkantılı yaşam öyküsü, başrollerinde Gwyneth Paltrow ile Daniel Craig'in yer aldığı Sylvia adlı sinema filmiyle beyaz perdeye aktarıldı.
Türkçe Edebiyatta Sylvia Plath
Sylvia Plath'in birçok önemli eseri dilimize kazandırılmıştır. Ülkemizdeki okurlar tarafından da yoğun ilgi gören bu çeviri eserlerden bazıları şunlardır:
- Sırça Fanus
- Ariel
- Johnny Panik ve Rüyaların Kutsal Kitabı
- Üç Kadın
- Sylvia Plath'in Günceleri