Türk bürokrasisinde çok önemli bir döneme imza atan diplomat ve devlet adamı Sönmez Köksal, 8 Mart 1940 tarihinde İstanbul'da dünyaya geldi. Türk istihbarat dünyasında devrim niteliğinde bir adımın temsilcisi olan Köksal, Millî İstihbarat Teşkilatı'nın (MİT) asker kökenli olmayan ilk sivil müsteşarı unvanını taşıyarak adını tarihe yazdırdı. Uzun yıllar süren hariciye kariyerinin ardından üstlendiği bu kritik göreviyle, Türkiye'nin en hassas kurumlarından birinin dönüşüm sürecine liderlik etti. İstanbul doğumlu deneyimli bürokrat, meslek hayatı boyunca hem diplomatik misyonlarda hem de stratejik devlet kademelerinde çok yönlü hizmetler sundu.
Hariciyeden MİT Müsteşarlığına Uzanan Yol
Sönmez Köksal, eğitim hayatına İzmir Saint Joseph Fransız Lisesinde başladı ve 1958 yılında buradan mezun oldu. Yükseköğrenimini ise Türk bürokrasisinin adeta çekirdeğini oluşturan Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesinde tamamlayarak 1962 yılında Mülkiyeli unvanını kazandı. Genç yaşta adım attığı devlet hizmetinde, diplomasinin her kademesinde pişerek yükseldi. Diplomatlık kariyerine ilk olarak 1963 senesinde Dışişleri Bakanlığı Birleşmiş Milletler Dairesinde aday memur statüsüyle başladı.
Hariciye teşkilatındaki ilk adımlarının ardından Köksal, şu önemli görevleri üstlendi:
- İkili Ekonomik İlişkiler Dairesinde ikinci kâtiplik göreviyle ekonomik diplomaside deneyim kazandı.
- Cenevre'de bulunan Birleşmiş Milletler Ofisi nezdindeki Türkiye Daimi Temsilciliğinde başkâtip olarak ülkesini başarıyla temsil etti.
- Uluslararası Ekonomik İlişkiler Dairesi bünyesinde şube müdürü olarak operasyonel kararlara imza attı.
- Çok Taraflı Ekonomik İlişkiler Genel Müdür Yardımcılığı ile AET Daimi Temsilciliğindeki temsilci yardımcılığı görevlerinde aktif roller üstlendi.
- Dışişleri Bakanlığı bünyesinde bulunan Orta Doğu ve Afrika Dairesi ile Siyaset Planlama Dairesi gibi stratejik birimlerde başkanlık yaptı.
Bakanlıktaki bu geniş kapsamlı görevlerin yanı sıra 1974 ile 1976 yılları arasında Bulgaristan’ın Burgaz kentinde Başkonsolosluk vazifesini icra etti. Ardından Fransa’da Paris Büyükelçiliği Müsteşarlığı, Araştırma ve Ortadoğu Daireleri Başkanlığı ile Uluslararası Ekonomik İlişkiler Genel Müdür Yardımcılığı yaptı. Diplomatik kariyerinin zirve noktalarından biri ise 1986-1990 yılları arasındaki kritik dönemde yürüttüğü Bağdat Büyükelçiliği oldu. Körfez krizi öncesi bu zorlu bölgeden sonra, 1990-1992 yıllarında Avrupa Konseyi nezdinde Türkiye Daimi Temsilcisi olarak görevlendirildi.
MİT’in İlk Sivil Müsteşarı ve Paris Yılları
Tarihler 9 Kasım 1992’yi gösterdiğinde Sönmez Köksal için yepyeni ve tarihi bir dönem başladı. Eski Müsteşar Korgeneral Teoman Koman’dan görevi devralan Köksal, Millî İstihbarat Teşkilatı’nın başına geçen ilk sivil yönetici oldu. Yaklaşık altı yıl süren bu yoğun ve stratejik müsteşarlık döneminde teşkilatın modernizasyonu için önemli çalışmalar yürüttü. 11 Şubat 1998 tarihinde bu hassas görevi Şenkal Atasagun’a devrederek yeniden hariciyeye döndü ve Paris Büyükelçisi olarak atandı. Fransa'daki bu önemli temsil vazifesinin ardından, 2002 yılında kendi isteği doğrultusunda diplomatik kariyerine noktayı koyarak emekliye ayrıldı.
Emeklilik Sonrası Akademik ve Stratejik Çalışmalar
Resmî görevlerinden ayrıldıktan sonra da toplumsal ve entelektüel katkılarını sürdüren Köksal, akademik alanda ve düşünce kuruluşlarında aktif görevler aldı. İstanbul Ticaret Üniversitesi Mütevelli Heyeti Başkanlığı görevini yürüten tecrübeli diplomat, aynı zamanda Işık Üniversitesi çatısı altında öğretim üyeliği yaparak birikimini genç nesillere aktardı. Bunların yanı sıra Global İlişkiler Forumu’nun kurucu yönetim kurulu üyeleri arasında yer aldı. BİLGESAM Stratejik Araştırmalar Merkezi Danışma Kurulu üyeliğinde de bulunarak stratejik analizlere katkı sunmaya devam etti. Yazın dünyasında da iz bırakan Köksal, 2021 yılında Özdem Sanberk ve Memduh Karakullukçu ile birlikte kaleme aldığı “Değerler Çıkarlar ve Dönüşüm” isimli ortak kitaba imzasını attı.
Aile Hayatı ve Kişisel Yaşamı
Özel hayatında da renkli isimlerle yolları kesişen Köksal, ünlü gazeteci ve yazar Murat Bardakçı'nın halasının kızı olan Ela Maro ile ilk evliliğini gerçekleştirdi. Bu evlilik daha sonra boşanma ile neticelenirken, çiftin bu birliktelikten Turna Köksal ve 1975 doğumlu Gizem Köksal Yahi adında iki kız çocuğu dünyaya geldi. Tecrübeli devlet adamı, ikinci evliliğini ise 14 Mayıs 1994 tarihinde Türk sinemasının efsanevi isimlerinden Filiz Akın ile yaptı. Balık burcunun özelliklerini taşıyan Köksal, İstanbul doğumlu olup ailesiyle birlikte yaşamını sürdürmektedir.