Joseph Haydn Kimdir?

Kimliği

Franz Joseph Haydn, 31 Mart 1732'de Aşağı Avusturya'nın Rohrau köyünde doğdu ve 31 Mayıs 1809'da Viyana'da öldü. Avusturyalı klasik müzik bestecisidir; hem Mozart'ı hem Beethoven'ı etkilemiştir ve Baba Haydn olarak bilinir. En çok senfoni türündeki eserleriyle tanınır. Besteci Michael Haydn'ın ve tenor Johann Evangelist Haydn'ın ağabeyidir.

Çocukluğu ve gençliği

12 çocuklu yoksul bir ailenin ikinci çocuğuydu. Babası araba mekanikçisi Mathias Haydn, annesi Maria Haydn'dı. Ailesi müzik notası okumayı bilmese de sık sık şarkı söylerdi ve müzikal yetenekleri küçükken fark edildi. Altı yaşında bir koroya katılmak üzere Viyana'ya gönderildi; orada Aziz Stefan Katedrali'nin müzik yönetmeni Georg von Reutter tarafından fark edildi. Sesi kalınlaştıktan sonra da Viyana'da kalıp müzisyenlik yaptı ve bestecilik dersleri aldı.

Esterházy yılları

1761'de Esterházy ailesinin yanında iş buldu ve hayatının 30 yıldan fazlasını bu soylu aileye hizmet ederek geçirdi. Profesyonel yaşamının büyük bölümünde zengin Macar Esterházy Ailesi'nin himayesinde baş müzisyen olarak yaşadı; orkestra şefi olarak birçok konser ve opera idare etti. Diğer bestecilerden uzak ve münzevi bir yaşam sürmesi özgün eserler vermesine yol açtı. 1780'lerde besteleri tüm Avrupa'da çalınıyordu. Paris Senfonileri ve Londra Senfonileri en çok bilinenleridir. Yaylı dörtlülerinde her çalgıya eşit rol vererek yenilik getirdi ve Mozart'ı Haydn'a adanmış altı kuartet bestelemeye yöneltti. Haydn ve Mozart'ın 1781'de başlayan arkadaşlığı yıllarca sürdü. Beethoven'a Esterházy sarayında özel ders verdi.

Son yılları

Prens Nikolaus öldükten sonra emekli oldu ve seyahat özgürlüğüne kavuştu. İki kez İngiltere'ye gitti ve Oxford Üniversitesi'nden fahri doktor unvanı aldı. Son yıllarında Viyana'ya yerleşerek Yaratılış ve Mevsimler gibi dinî koro ve orkestra eserleri besteledi. 1797'de Kutsal Roma Kralı II. Franz için yazdığı beste, Gott! erhalte Franz şiirine ilham verdi ve Habsburg monarşisinin 1918'deki yıkılışına kadar kullanıldı; aynı ezgi sonradan Almanya'nın millî marşının müziği oldu.

Eserleri

800'ün üzerinde beste ve 450'nin üzerinde şarkı düzenlemesi yaptı. 100 kadar senfoni, çok sayıda konçerto, oda müziği eseri, 40 sonat, şarkılar ve oratoryolar bestelemiştir. 45 numaralı Veda Senfonisi'nde müzisyenler sahneyi tek tek terk eder; bu, müzisyenlerin kış için ailelerine dönmek istediklerini Prens Esterházy'ye anlatma biçimi olarak hikâye edilir. 94 numaralı Sürpriz Senfonisi'nin, akşam yemeği sonrası konserlerde dinleyicilerin uyuduğunu fark edince bestelendiği söylenir. Oratoryoları arasında Yaratılış (1798) ve Mevsimler yer alır.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Joseph Haydn maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.