Çorum'da 1877 yılında dünyaya gelen ve Türk siyasi tarihinin en önemli dönüm noktalarında aktif rol üstlenen Abdullah İsmet Eker, Osmanlı İmparatorluğu'ndan Türkiye Cumhuriyeti'ne geçiş sürecinin en köklü devlet adamlarından biridir. Memleketinde başladığı memuriyet hayatını Meclis-i Mebusan ve TBMM çatısı altında taçlandırmıştır. Ömrünü ülkesine adayan Eker, 4 Ekim 1962 tarihinde vefat etmiştir. O, Cumhuriyet'in ilan edildiği oturumu yöneten tarihi bir meclis başkanvekilidir. Gerek parlamentodaki sarsılmaz duruşu gerekse üstlendiği kritik komisyon başkanlıklarıyla, Cumhuriyet kadrolarının en saygın simalarından biri olarak kabul edilir.
Malta Sürgününden Samsun'a Direniş Yolu
İsmet Eker, ilk eğitimini Çorum'daki medrese ve idadide tamamladı. Meslek hayatına Defter-i Hakani Kalemi bünyesinde katip ve başkatip olarak başlayan genç bürokrat, daha sonra Çorum Evkaf müdürü ve mutemedi olarak görev almıştır. Gençlik yıllarında Osmanlı siyasetinin en hareketli yapısı olan İttihat ve Terakki Cemiyeti saflarına katılması, onun gelecek yıllarda hem Osmanlı Meclis-i Mebusanı'nda hem de Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde üstleneceği tarihi görevlerin zeminini hazırlamıştır. Çorum halkının teveccühüyle Meclis-i Mebusan'ın III. ve IV. dönemlerinde Çorum mebusu olarak seçilmeyi başardı. Ancak 1920 yılında İstanbul'un işgal edilmesiyle birlikte, İtilaf Devletleri'nin sürgün listesine girdi. Malta'ya sürülmek üzere hazırlanan mebus kafilesinin içindeydi. Büyük bir cesaretle kaçarak önce Samsun'a, oradan da memleketi Çorum'a geçmeyi başardı. Bu kaçış, onun milli mücadele saflarındaki yerini sağlamlaştırmıştır.
Cumhuriyet'in İlan Edildiği Tarihi Oturumun Yöneticisi
Anadolu'ya geçişinin ardından Ankara'da kurulan yeni meclisin kurucu kadroları arasına katıldı. TBMM'nin I. döneminden VIII. dönemine kadar kesintisiz bir şekilde Çorum milletvekili olarak yasama faaliyetlerini sürdüren Eker, genç Cumhuriyet'in parlamenter yapısının kurumsallaşmasında en fazla emeği geçen tecrübeli isimlerin başında gelmektedir. Eker, yasama organının en tecrübeli ve güvenilir isimlerinden biri haline geldi. Bu uzun soluklu kariyerinde, TBMM'nin II. Dönemi'nde Divanı Riyaset 2. Reis vekilliği, III. Dönemi'nde ise Divanı Riyaset Reis vekilliği görevlerini liyakatle yürüttü. Eker'in kariyerindeki en görkemli an 29 Ekim 1923 gecesi yaşanmıştır. Meclis başkanvekili sıfatıyla, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilan edildiği o tarihi oturuma bizzat başkanlık etti. Ayrıca, Mustafa Kemal Atatürk'ün yeni devletin ilk Cumhurbaşkanı seçildiği oturumu da yöneten isim oldu. Bu tarihi anlar onun adını unutulmaz kılmıştır.
Parlamentoda Üstlendiği Kritik Finansal Görevler
Devletin kuruluş yıllarında yalnızca yasama faaliyetleriyle kalmayan İsmet Eker, mali ve iktisadi alanlarda da sorumluluk üstlendi. Eker, parlamento hayatı boyunca son derece kritik komisyonlarda başkanlık ve üyelik görevleri üstlenmiştir. Bu görevler arasında şunlar yer alır:
- TBMM II. Dönem Ziraat Bankası Yönetim Kurulu Üyeliği
- TBMM IV. Dönem Maliye Encümeni Reisliği
- IV., V. ve VI. Dönemlerde Rüsümat ve İnhisar Encümeni Reisliği
- VI. ve VII. Dönemlerde Bütçe Encümeni Reisliği
Meclis bünyesinde mali disiplinin ve bütçe planlamasının sağlıklı yürümesi için yoğun bir mesai harcayan tecrübeli siyasetçi, devlet hizmetiyle geçen onurlu ömrünün yanı sıra, evli ve beş çocuk babasıydı. Ardında çok zengin bir parlamento mirası bıraktı.