İlham Aliyev Kimdir?

Eğitimi ve ilk yılları

İlham Haydar oğlu Aliyev, 24 Aralık 1961'de Bakü'de doğdu; eski Azerbaycan cumhurbaşkanı Haydar Aliyev'in oğludur. 1967-1977 arasında Bakü'de ilk, orta ve lise eğitimi aldı. 1977'de Moskova Devlet Uluslararası İlişkiler Enstitüsü'nü kazandı ve 1982'de bitirdi, aynı okulda doktoraya başladı. 1985'te doktorasını tamamlayarak tarih doktoru unvanı aldı. 1985-1990 arasında aynı enstitüde öğretim görevlisi olarak çalıştı. 1990-1994 arasında iş hayatına atıldı ve bazı ithalat-ihracat şirketlerinin yönetim kurulu başkanlığını yaptı.

Siyasi yaşamı

1994-2003 arasında Azerbaycan Devlet Petrol Şirketi'nin başkan yardımcılığını yaptı ve Haydar Aliyev'in petrol stratejisinin uygulanmasında rol aldı. 1995 ve 2000 seçimlerinde Millî Meclis'e milletvekili seçildi. 1997'den itibaren Azerbaycan Millî Olimpiyat Komitesi başkanlığını yürütmektedir ve Uluslararası Olimpiyat Komitesi Şeref Madalyası ile ödüllendirilmiştir. Yeni Azerbaycan Partisi'nde 1999'da genel başkan yardımcılığına, 2001'de birinciliğe seçildi; 26 Mart 2005'teki üçüncü kongrede oybirliğiyle genel başkan oldu. 2001-2003 arasında Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi'nde Azerbaycan heyetinin başkanıydı ve Ocak 2003'te meclisin başkan yardımcısı seçildi; Nisan 2004'te Avrupa Parlamenterler Asamblesi'ndeki çalışmaları nedeniyle fahri üyelik diploması ve madalyonla ödüllendirildi. Ağustos 2003'te, babası hastalığı nedeniyle görevlerini yerine getiremez durumdayken, başbakan olarak atandı.

Cumhurbaşkanlığı

Ekim 2003 seçiminin resmî sonuçlarına göre oyların %76,84'ünü kazanarak cumhurbaşkanı oldu; seçimin usulsüzlük iddialarıyla gölgelendiği belirtildi. 2008'de oyların %87'siyle yeniden seçildi. 2009'daki anayasa referandumuyla cumhurbaşkanları için görev süresi sınırı kaldırıldı; muhalefet bunun anayasayı ve İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi'ni ihlal ettiğini öne sürdü. 2013, 2018 ve 2024'te yeniden aday olup seçildi. 2013 seçiminde sonuçlar oylar açılmadan önce kazara duyuruldu. Cumhurbaşkanı yardımcısı Mihriban Aliyeva'nın eşidir.

Eleştiriler

Aliyev, özgür ve adil seçimlerin yapılmadığı, yaygın yolsuzluk iddiaları ve ciddi insan hakları ihlalleriyle tanımlanan otoriter bir yönetimin başında bulunmakla eleştirilir. Muhalifleri onu diktatör olarak görür. Yönetiminin, siyasi kontrolü pekiştirmek için din politikaları üzerinden toplumu yeniden şekillendirdiği, Sünni İslam'ı teşvik ederken Şii İslam üzerindeki baskıları artırdığı yönünde değerlendirmeler de yapılır. Gazetecilere ve sivil toplum kuruluşlarına yönelik baskıların, gözaltıların yaygın biçimde rapor edildiği belirtilir. Ekim 2026 itibarıyla 64 yaşındadır.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki İlham Aliyev maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.