İdil Biret, 21 Kasım 1941'de Ankara'da doğan Türk piyanisttir. Ekim 2026 itibarıyla 84 yaşındadır. Annesi Leman Biret, babası Münir Biret'tir; dayısı müzikolog Mahmut Ragıp Gazimihal'dir. 16 yaşından itibaren dünya sahnelerinde yer almış, iki bine yakın konser vermiş ve seksenden fazla plak ile CD kaydı yapmıştır.
Çocukluğu ve eğitimi
Müziğe ilgisi iki yaşında başladı; dört yaşında Bach'ın prelüdlerini çalıyordu. İlk derslerini Mithat Fenmen'den aldı. 1948'de, yedi yaşındayken dönemin cumhurbaşkanı İsmet İnönü, yurt dışındaki eğitiminin giderlerinin karşılanması için TBMM'ye bir teklif sundu. Bu teklifle çıkarılan düzenleme Harika Çocuk Yasası olarak bilinir. Yasa kapsamında ailesiyle birlikte Paris Konservatuvarı'na gitti ve Nadia Boulanger ile çalıştı. Alfred Cortot'dan ders aldı; Wilhelm Kempff ise onu ömür boyu en değerli öğrencisi olarak andı. On bir yaşında Kempff ile Mozart'ın İki Piyano İçin Konçertosu'nu Paris'te seslendirdi. 15 yaşında konservatuvarı piyano, eşlikçilik ve oda müziği dallarında birincilikle bitirdi.
Sahne yaşamı
ABD'deki ilk konserini 22 yaşında, Erich Leinsdorf yönetimindeki Boston Filarmoni Orkestrası ile Rachmaninoff'un Üçüncü Piyano Konçertosu'nu çalarak verdi. İlk Rusya turnesini piyanist Emil Gilels'in çağrısıyla yaptı ve bu ülkede yüze yakın konser verdi. Boston Senfoni, Londra Senfoni, Leningrad Filarmonik, Tokyo Filarmonik, Sydney Senfoni ve Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası gibi topluluklarla çaldı. Kraliçe Elisabeth, Van Cliburn, Busoni ve Liszt gibi uluslararası piyano yarışmalarında jüri üyeliği yaptı.
Kayıtları
1960'lı ve 70'li yıllarda Atlantik ve Finnadar için kayıtlar yaptı. 1980'lerde Beethoven senfonilerinin Liszt tarafından yapılan piyano uyarlamalarının tamamını plak tarihinde ilk kez seslendirdi. Ardından Chopin'in bütün piyano eserlerini, Brahms'ın bütün solo piyano eserlerini ve konçertolarını, Rachmaninoff'un bütün piyano eserlerini kayda aldı. 1995'te Chopin dizisiyle Varşova'da jüri özel ödülünü kazandı; aynı yıl Pierre Boulez'in üç sonatını içeren CD'si Paris'te Altın Diyapozon ödülü aldı.
Ödüller
1971'den beri devlet sanatçısıdır. Aldığı ödüller arasında Lili Boulanger ödülü, Harriet Cohen-Dinu Lipatti altın madalyası, Polonya hükûmetinin kültür liyakat nişanı ve Fransa'nın Chevalier de l'Ordre National du Mérite nişanı bulunur. Boğaziçi, Uludağ ve Ortadoğu Teknik üniversitelerinden onursal doktora aldı. Yaşamı "İdil Biret: Bir Harika Çocuğun Portresi" belgeseline, Dominique Xardel'in kaleme aldığı bir kitaba ve "Dans Eden Parmaklar" adlı anı kitabına konu olmuştur.
Benzer kişiler
- Alp Nuhoğlu (Ankara Doğumlu)
- Necdet Özel (Ankara Doğumlu)
- Ozan Kabak (Ankara Doğumlu)
- Ümit Özat (Ankara Doğumlu)
- Vehbi Koç (Ankara Doğumlu)
- Erhan Kuşkapan (Ankara Doğumlu)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki İdil Biret maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.