Türk çocuk ve gençlik edebiyatının en önemli mimarlarından biri olan Gülten Dayıoğlu, 15 Mayıs 1935 tarihinde Kütahya'nın Emet ilçesinde dünyaya gelmiştir. Kaleme aldığı eserlerle Türkiye'de tam üç kuşağın hayal dünyasını şekillendiren usta yazar, özellikle kendi yaşamından derin izler taşıyan ve bir çocuk klasiği haline gelen Fadiş romanıyla tanınmaktadır. Edebiyat yolculuğuna öğretmenlik yaptığı dönemde sınıftaki öğrencilerine anlattığı öyküleri kitaplaştırarak başlayan yazar, çocuk kitaplarındaki niteliksel yetersizliği fark etmesiyle bu alana yönelmiştir. Yazın hayatı boyunca öykü ve roman türlerinde öncü işlere imza atan sanatçı, Türk edebiyatında silinmez bir iz bırakmıştır.
Emet'ten İstanbul'a Ulaşan Yaşam Yolculuğu
Yazar, şapka ustası Lütfi Efendi ile Emine Hanım'ın kızıdır. Kendisi ailenin tek çocuğu olarak büyüdü. Anne ve babasının ayrılmasının ardından çocukluğu annesinin yanında geçti. Çocukluk yıllarının büyük bölümü doğduğu Emet ilçesinde geçiren yazarın eğitim hayatı da burada başladı. İlkokulun ilk üç yılını Emet'in Örencik Köyü'nde okuduktan sonra eğitimine Kütahya 30 Ağustos İlkokulu'nda devam etti. Buradaki sınıf öğretmeninin yeteneğini fark edip onu yönlendirmesi, yazarın öyküler yazmaya başlamasını sağladı. Henüz 15 yaşındayken kaleme aldığı "Bahçıvanın Oğlu" isimli ilk öyküsü, Afyonkarahisar'da çıkan yerel bir gazetenin sayfalarında okurla buluştu.
Ailesinin İstanbul'a taşınması üzerine ilköğrenimini Nişantaşı İlkokulu'nda tamamlayan Dayıoğlu, 1956 yılında İstanbul Atatürk Kız Lisesi'nden mezuniyetini aldı. Lise eğitiminden sonra İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne kaydolarak yükseköğrenime başladı ancak bir süre sonra bu bölümü yarıda bıraktı. 1958 senesinde avukat Cevdet Dayıoğlu ile hayatını birleştirdi. Bu evlilikten iki erkek çocuk dünyaya getirdi. Eğitimcilik idealinden vazgeçmeyerek Çapa Öğretmen Okulu'nun sınavlarına dışarıdan katıldı ve ilkokul öğretmeni olmaya hak kazandı. Meslek hayatı boyunca Silivri'nin farklı köylerinde, Şişli Talatpaşa İlköğretim Okulu'nda ve Selim Sırrı Tarcan İlköğretim Okulu'nda genç zihinleri eğitti.
Sınıftan Sayfalara Dökülen Eserler ve Başarılar
Öğretmenlik yaptığı yıllarda çocuk kitaplarının nitelik ve nicelik yönünden son derece zayıf olduğunu gözlemleyen Gülten Dayıoğlu, bu alandaki boşluğu doldurmak için harekete geçti. Sınıfta kendi öğrencilerine anlattığı ve çocukların büyük bir ilgiyle dinlediği masalları ile öyküleri derleyen yazar, 1963 ile 1971 yılları arasında çocuklar için tek öykülük ufak kitaplar yayımladı. Bu dönemde edebiyat dünyasında adını duyurmaya başladı. 1964-1965 yıllarında düzenlenen Yunus Nadi Hikaye Yarışması'na "Döl" adını taşıyan hikayesiyle katılarak tek oy farkla ikincilik derecesini kazandı.
Dayıoğlu, ulusal eserlerinin yanı sıra dünya çocuk edebiyatından önemli uyarlamalar da gerçekleştirdi. Orijinali Fransızca olan, Gilbert Delahaye ve Marcel Marlier imzalı resimli çocuk kitaplarından ilk 16 tanesini Türkçe'ye kazandırdı. Bu çalışmalar, Türkiye'de büyük bir popülerliğe ulaşan meşhur Ayşegül serisi olarak çocukların kütüphanesindeki yerini aldı.
Yazarın kitaplaşan ilk eseri 1970 yılında yayımlanan Döl olurken, edebiyat kariyerinin en büyük dönüm noktalarından biri olan ilk romanı Fadiş ise 1971 yılında okuyucuyla buluştu. Yazarın kendi çocukluğundan ve gençlik yıllarından izler barındıran bu kült roman, Türkiye'de çocuk edebiyatının köşe taşlarından biri haline geldi. Sürekli basılan ve nesiller boyu okunan Fadiş, 2021 yılında 100. baskısını gerçekleştirerek Türk yayıncılık tarihinde eşine az rastlanır bir başarıya ulaştı.
Gülten Dayıoğlu'nun Çalıştığı Eğitim Kurumları
Öğretmenlik mesleğini büyük bir özveriyle icra eden Gülten Dayıoğlu, meslek hayatı boyunca şu kurumlarda görev yapmıştır:
- Silivri'nin köyleri (öğretmenlik yaptığı ilk bölgeler)
- Şişli Talatpaşa İlköğretim Okulu
- Selim Sırrı Tarcan İlköğretim Okulu