Cumhuriyet dönemi sanat dünyasının önemli isimlerinden Ali Recep Fethi Kayaalp, 4 Nisan 1923 tarihinde Çanakkale'nin Ezine ilçesinde dünyaya geldi. Türk gravür sanatının gelişim sürecine katkı sunan öncü kuşağın bir temsilcisi olan ressam, sanat eğitimi sonrası akademide gravür uzmanlığı kazanarak resim restorasyonu ve ekspertiz alanlarında yaptığı çalışmalarla adını duyurdu.
Bozcaada'dan Akademi Sıralarına Ulaşan Yaşam
Kayaalp'in aile kökenleri Bozcaada'ya uzanmaktadır. Babası tarafından Yanya ve Girit bölgelerine dayanan aile kökleri, anne tarafında ise Doksan Üç Harbi sonrasında Rumeli topraklarından Çanakkale'ye göç eden Müslüman muhacirlerden oluşmaktadır. Yunan işgali sırasında babası Pire'ye sürgün edildiği için aile bir süre adadan uzak kalmak durumunda kaldı. Türk askerlerinin Eylül 1923 tarihinde adaya çıkmasının ardından tüm aile Bozcaada'ya hızlıca geri dönebildi. İlköğrenimini bu adada tamamlayan Fethi Kayaalp, ortaokul eğitimine İstanbul'daki Kabataş Erkek Lisesi bünyesinde adım attı.
Resim sanatına duyduğu yoğun ilginin etkisiyle farklı bir yola yönelen genç sanatçı adayı, 1939 senesinde Devlet Güzel Sanatlar Akademisi bünyesindeki dersleri dışarıdan takip etmeye başladı. Bir yıl sonra okula resmi olarak kaydolan Kayaalp, Sabri Berkel ile Léopold Lévy yönetimindeki Gravür Atölyesi'nde metal baskı tekniklerine odaklandı. Nurullah Berk Atölyesi'nden 1947 yılında mezuniyetini aldı. Ne yazık ki, 1948 senesinde akademide çıkan büyük yangında diploması da dahil olmak üzere öğrencilik dönemi eserlerinin büyük bölümü yok oldu.
Anadolu'da Öğretmenlikten Müze Atölyelerine Uzanan Kariyer
Mezuniyetinin ardından sanatçı, 1950'li yıllarda Anadolu'nun farklı şehirlerinde resim ve sanat tarihi öğretmenliği yaptı. Bu kapsamda görev yaptığı eğitim kurumları şunlardır:
- 1952-1957 yılları arasında Kastamonu Abdurrahman Paşa Lisesi
- 1957-1959 yılları arasında Bolu Lisesi
- 1959-1961 yılları arasında Bursa Eğitim Enstitüsü
Sabri Berkel'in yönlendirmesi ve Nurullah Berk'in de bu kararı uygun görmesi üzerine bin dokuz yüz altmış iki senesinde İstanbul Devlet Resim ve Heykel Müzesi bünyesinde restoratör unvanıyla resmi olarak göreve başladı. Müzede envanterdeki eserlerin korunmasını sağlamak amacıyla ilk restorasyon atölyesini kurdu. Bu atölyede yürüttüğü titiz çalışmalar, çok sayıda değerli eserin yok olmasını engelledi. Aynı zamanda bu tabloların belgelenerek gelecek nesillere güvenle aktarılmasında son derece büyük bir rol oynadı.
Sanatçı 1965 yılında mezun olduğu akademiye geri döndü. Devlet Güzel Sanatlar Akademisi bünyesinde faaliyet yürüten Resim Bölümü'ne bağlı Gravür Atölyesi'ne öğretim elemanı olarak atanarak yeni nesil sanatçıların yetişmesinde aktif bir görev üstlendi. Bu çatı altında 1971 senesinde Doçent unvanını alan Kayaalp, 1981 yılında kendi isteğiyle emekliliğe ayrıldı. Emekliliğinin ardından çalışmalarını Kazancı Yokuşu'ndaki özel atölyesinde sür düren sanatçı, özellikle bin dokuz yüz seksenli yıllarla birlikte zamanının tamamını resim restorasyonuna adadı.
Deniz Tutkusu ve Ekspertiz Alanındaki Mirası
Kayaalp, sanat hayatı boyunca kişilsel sergiler düzenledi ve uluslararası platformlarda Türkiye'yi temsil etti. İlk büyük sergisini 1961'de Bursa'da açan ressam, ardından 1967'de Ankara'da ve 1968'de İstanbul'da retrospektif gravür sergileri gerçekleştirdi. Yurt dışında da aktif olan sanatçı, 1966 Lugano Siyah-Beyaz Gravür Sergisi ile 1967'deki dokuzuncu Sao Paulo Bienali gibi önemli organizasyonlara katıldı.
Sanatçının resimlerinde, Bozcaada'da geçen çocukluğunun etkisiyle deniz temasına ve su altı dünyasına duyduğu derin bağ açıkça hissedilir. Özellikle gravür ve litografi çalışmalarında sıkça işlediği kalkan balığı figürü, onun adeta sanatsal imzası haline geldi. Dinamitle avlanan balıkçıları tasvir ettiği "Dinamit Balıkçıları" ile "Kalkan Balıkları" isimli çalışmaları sanatçıya saygın ödüller kazandırdı. Fethi Kayaalp, bu başarılı yapıtlarıyla şu ödüllere layık görüldü:
- 1966 Tahran Bienali'nde Onur Mansiyonu
- 1967 yılındaki otuz sekizinci Devlet Resim Heykel Sergisi'nde İkincilik Ödülü
- 1969 İskenderiye Bienali'nde Gravür Dalı Birincilik Ödülü
Fethi Kayaalp, resim kariyerinin yanı sıra Türk sanat piyasasında ekspertiz alanında da kurucu bir figür olarak kabul edilir. Özellikle bin dokuz yüz doksanlı yıllarla birlikte eski kuşak sanat hocalarının sahneden yavaş yavaş çekilmesi ve müzayede sektörünın hız kazanması sonucunda, eserlerin orijinalliğinin tespiti noktasında en fazla danışılan ve güvenilen isimlerden biri haline geldi. Sanatçının hazırladığı raporlar ve yönlendirmeleri, sanat eserlerinin el değiştirme süreçlerinde doğru belgelenmesini sağlayarak Türk resim sanatının hafızasının korunmasına katkıda bulundu.