Cumhuriyet dönemi Türk mimarlığının ve modern tasarım dünyasının en saygın isimlerinden biri olan Fazıl Saffet Aysu, 1912 yılında dünyaya adım attı. İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi'nden 1936 yılında mezun olduktan sonra, Türkiye'nin kentsel çehresini ve sosyal yaşamını derinden etkileyen anıtsal spor komplekslerinin inşasında başrolü üstlendi. Yarattığı ikonik yapılarla spora ve toplumsal yaşama yön veren usta mimar, aynı zamanda mobilya tasarımı alanındaki vizyoner girişimleriyle de ülkenin modernleşme sürecine kalıcı izler bıraktı. 2013 yılında aramızdan ayrılan Aysu, ardında sadece beton ve demirden değil, estetik ve işlevsellikten örülü devasa bir miras bıraktı.
Akademi Yıllarından Sanayinin Zirvesine
Mimarlık kariyerine henüz öğrenim gördüğü İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi Mimarlık Bölümü sıralarındayken başlayan genç Fazıl Aysu, dönemin en saygın tasarımcılarıyla omuz omuza çalıştı. Eğitim hayatı boyunca pratik tecrübe edinmek adına çok sayıda mimarlık ofisinde görev alarak yeteneğini pekiştirdi. Bu süreçte usta mimar Ginter ile birlikte Yıldız Sarayı restorasyon ve dekorasyon işlerinde ter döken Aysu, Türk mimarisinin efsane isimlerinden Seyfi Arkan ile Florya Atatürk Deniz Köşkü iç mekân tasarımlarını gerçekleştirdi. Ayrıca modern Türk mimarisinin öncüsü Sedad Hakkı Eldem ile Yalova Termal Oteli dekorasyon projelerinde de aktif roller üstlendi. Bursa'nın Yenişehir ilçesi ile Safranbolu imar planlarının hazırlanma süreçlerinde de kritik görevler yürüttü. Mezuniyetinin hemen ardından efsanevi mimar Bruno Taut'un asistanı olarak çalışmaya başlayan Aysu, çeşitli okul projelerinin yanı sıra ünlü Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi binasının hazırlanmasında büyük sorumluluklar üstlendi. Ardından TEKEL bünyesine geçerek inşaat bürosunda büro şefi oldu. Buradaki şeflik döneminde birçok tütün fabrikası, idari bina ve ünlü Tekirdağ şarap fabrikasının projelerini başarıyla hazırladı.
Stadyumların Mimarı ve Moderno ile Mobilya Devrimi
Fazıl Saffet Aysu, adını özellikle Türkiye'nin en köklü spor tesislerine verdiği emekle duyurdu. İtalyan mimarlık dehası Paolo Vietti Violi ve meslektaşı Şinasi şahingiray ile güçlerini birleştirdi. Bu birliktelikle İnönü Stadyumu ile Spor ve Sergi Sarayı projelerine imza attı. şahingiray ile yollarını ayırmayan Aysu, Türk futbolunun kalbi sayılan Ali Sami Yen Stadyumu projesinde de mimar olarak yer aldı. Spor dünyasına katkıları bunlarla sınırlı kalmadı. Usta mimar; Fatih Karagümrük Stadyumu, Beykoz Spor Kulübü, Taksim Tenis Kulübü ve Sümerbank Sergi Merkezi gibi kritik yapıların projelerinde de aktif olarak çalıştı.
1953 yılına gelindiğinde ise Türkiye'de mobilya tasarımında büyük bir atılım gerçekleştirdi ve iç mimar Baki Aktar ile el ele vererek, dönemin ilk büyük mobilya üretim girişimi olan Moderno firmasını kurdu. Ülkede mobilya üretiminin neredeyse hiç olmadığı o dönemde, bu ortaklık sektöre yön verdi. Moderno, mobilya tasarımı ve üretiminde öncüydü. Şirket, hem proje hizmetleri hem de özgün tasarımlarıyla sektörün gelişimini sağladı.
Son Dönem Çalışmaları ve Eserlerine Duyduğu Sevgi
1960 sonrası dönemde de üretkenliğini kesintisiz sürdüren mimar, ülkenin en büyük basın kuruluşlarına binalar kazandırdı. Bu dönemde Hürriyet ile Günaydın gazetelerinin binalarını inşa ederken, Kanlıca ve Gönen'de de iki sağlık ocağı kurdu. Ayrıca birçok özel konutun tasarımını da yürüttü. 1970'li yıllara gelindiğinde ise akademide yapı ve mimari tasarım dersleri vermeye başladı. Usta isim, genç mimarlara kılavuzluk etti.
Hayatını adadığı eserlerine karşı derin bir bağlılık duyuyordu. 2013 yılında yıkım kararı alınan İnönü Stadyumu için söylediği şu sözler, onun bu duyarlılığını özetler niteliktedir:
- "Hiçbir mimar eserinin yıkılmasını görmek istemez. Ben de görmeyeyim istiyorum."
Bu dokunaklı sözlerin ardından çok geçmeden, 31 Ekim 2013 tarihinde hayata gözlerini yumdu. 101 yaşında vefat eden usta sanatçı, ardında Cumhuriyet döneminin en özel tasarım ve mimari mirasını bıraktı.