İstanbul'un tarihi atmosferinde 1884 yılında dünyaya gözlerini açan, Türk edebiyatının ve siyaset dünyasının unutulmaz simalarından Fazıl Ahmet Aykaç, çok yönlü kişiliğiyle dönemine damgasını vurmuş bir aydındır. Felsefe öğretmenliğinden milletvekilliğine uzanan geniş kariyer yelpazesiyle Aykaç, 5 Aralık 1967 tarihinde İstanbul Cerrahpaşa Hastanesi'nde tedavi gördüğü sırada yaşama veda etmiştir. Fecr-i Âti edebiyat topluluğunun üyeleri arasında yer alan, mizahi kalemi ve keskin zekasıyla Tanin başta olmak üzere birçok yayında ses getiren bu değerli şair, öğretmen ve devlet adamı, Cumhuriyet döneminde parlamentoda da aktif roller üstlenmiştir.
Eğitim Hayatı ve Farklı Coğrafyalardaki Gençlik Yılları
Fazıl Ahmet Aykaç, eğitim hayatına babası Mehmet Cemal Bey'in kamu görevleri vesilesiyle imparatorluğununun farklı köşelerinde başlamıştır. İlk mektep yılları oldukça hareketli geçmiştir. Divaniye mutasarrıfı iken vefat eden babasının ardından, genç Fazıl Ahmet'in eğitim yolculuğu Gümüşhane Rüştiyesi ve Musul İdadisi'nde devam etmiştir. Anadolu ve Orta Doğu'daki bu ilk tahsil döneminin sonrasında İstanbul'a dönen Aykaç, İstanbul Fransız Lisesi'nden mezun olmuştir. Sanata duyduğu ilgi onu bir dönem Güzel Sanatlar Akademisi Mimarlık Bölümü'ne yönlendirmiş, ancak buradaki eğitimi kısa sürmüştür. Bunun üzerine rotasını siyaset bilimine çevirmiştir. Paris'e bizzat gitmeksizin, İstanbul'da ikamet ederken mektuplarla takip ettiği prestijli okul Ecole des Sciences Politiques'ten (Siyasal Bilgiler Fakültesi) mezun olmayı başarmıştır. Bu başarı onun azminin en büyük kanıtıdır.
Gelişmiş bir entelektüel altyapıya sahip olan Aykaç, eğitim hayatı boyunca pek çok prestijli kurumda eğitim almıştır:
- Gümüşhane Rüştiyesi ve Musul İdadisi'nde başlayan ilk gençlik tahsili
- İstanbul Fransız Lisesi bünyesinde tamamlanan lise eğitimi
- Güzel Sanatlar Akademisi Mimarlık Bölümü'nde geçen kısa süreli mimarlık öğrenciliği
- Paris'e gitmeden mektupla tamamladığı Ecole des Sciences Politiques lisansı
Fecr-i Âti Edebi Topluluğu ve Gazetecilik Yılları
Edebi alandaki ilk ciddi adımlarını 1908 yılından itibaren atmaya başlayan Fazıl Ahmet Aykaç, dönemin en popüler ve etkili yayın organlarında yazılar kaleme almıştır. Çeşitli dergi ve gazetelerde sosyokültürel meselelerden sanata kadar çok geniş bir yelpazede makaleler ve özgün mizahi yazılar yayınlamıştır. Dönemin öncü edebi hareketlerinden Fecr-i Âti topluluğuna katılarak edebi kimliğini pekiştiren yazar, burada fikir ve sanat dünyasından önemli isimlerle çalışmıştır. Bu süreçte yakın dostu Ahmet Samim ile kurduğu derin bağ, Türk basın tarihinin en acı anlarından birine de sahne olmuştur. Ahmet Samim sokak ortasında suikasta uğramıştır. Bu korkunç cinayet işlendiği sırada, Fazıl Ahmet Aykaç de en yakın dostunun hemen yanı başındaydı. Yazarın gazetecilik ve şairlik kariyerindeki en belirgin duraklardan biri de Tanin gazetesi olmuştur. Tanin sayfalarında neşrettiği mizahi şiirlerle adından sıkça söz ettiren Aykaç, edebiyatı toplumsal bir eleştiri aracı olarak kullanmıştır. Şair kimliğinin yanı sıra eğitmen yönüyle de ön plana çıkan Aykaç, 1910 ile 1917 yılları arasında Erkek Öğretmen Okulu ve Galatasaray Lisesi bünyesinde edebiyat ve felsefe dersleri vermiştir. Bu süreçte pek çok öğrenci yetiştirmiştir.
Siyasi Hayatı ve İhap Hulusi'nin Çizgilerindeki Yeri
Cumhuriyet döneminde parlamentoda uzun yıllar milletvekilliği görevini yürüten siyasetçi, TBMM çatısı altında ülkenin yasama süreçlerinde etkin roller üstlenmiştir. Siyasi kariyerinde III. Dönem ara seçimleriyle başlayan parlamento üyeliği, IV., V., VI. ve VII. Dönem boyunca kesintisiz şekilde Elazığ (Elaziz) milletvekilliği ile devam etmiştir. Son olarak mecliste Diyarbakır'ı temsil etmiştir. VIII. Dönem Diyarbakır milletvekili olarak mecliste yer alan siyasetçi, parlamento çalışmalarına önemli katkılar sunmuştur. Mustafa Kemal Atatürk'ün vefatının ardından Ankara'daki resmi görevlerini tamamlayan Aykaç, ömrünün geri kalanını geçirmek üzere İstanbul'a yerleşmiştir. Türk kültür hayatında Fazıl Ahmet Aykaç denildiğinde akla gelen en renkli detaylardan biri de meşhur bir çizimdir. Cumhuriyet döneminin efsanevi grafikerlerinden İhap Hulusi, Kulüp Rakısı için tasarladığı ikonik şişe etiketinde kendisiyle birlikte Fazıl Ahmet Aykaç'ı da çizmiştir. Bu özel eser, ikilinin dostluğunu ölümsüzleştirmiştir. Yaşamının son günlerinde tedavi gördüğü Cerrahpaşa Hastanesi'nde 5 Aralık 1967 tarihinde hayata gözlerini yuman Aykaç, geride silinmez izler bırakmıştır.