Mehmet Faik Üstün, Osmanlı İmparatorluğu'nun son yıllarından modern Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşuna uzanan tarihi kesitte mülki idare amiri ve siyasetçi olarak derin izler bırakmış seçkin bir şahsiyettir. 1884 yılında Muğla'nın tarihi ilçesi Milas'ta dünyaya gelen Üstün, devrin seçkin eğitim kurumu Mülkiye Mektebi'nden mezun olmuştur. Aldığı bu köklü eğitimin ardından genç yaşta bürokrasiye adım atmıştur. O, vatanına bağlılığı ve idari becerileriyle tanınan bir yöneticiydi. Ülkenin kaderini belirleyen en kritik kavşaklarda kaymakamlık, valilik, iskân müfettişliği ve nihayetinde kurucu nitelikteki yasama organında milletvekilliği yaparak halka hizmet etmiştir. 2 Ekim 1966 tarihinde vefat eden tecrübeli devlet adamının mirası, bürokrasi tarihindeki saygın yerini korumaktadır.
Taşradan Milli Mücadeleye Uzanan İdari Kariyer
Bürokrasi hayatına ilk olarak Aydın İli Maiyet Memurluğu göreviyle başlayan Mehmet Faik Üstün, devlet hizmetinde basamakları hızla tırmanmıştur. Yeteneği ve çalışkanlığıyla dikkat çeken genç memur, zaman içerisinde Karaburun, Nif, Bodrum, Soma ve Geyve kaymakamlıkları gibi sorumluluk düzeyi yüksek mevkilerde bulunmuştur. Görev aldığı her ilçede yerel halkla güçlü bağlar tesis eden Üstün, mülki amirlikteki yetkinliğini kanıtlamıştur. Aydın ve Bursa'da yürüttüğü Muhâcirîn Müdürlükleri ise onun göç ve iskân meselelerindeki uzmanlığının ilk temellerini oluşturmuştur.
Milli Mücadele dönemi yaklaşırken memleketin içinde bulunduğu işgal koşullarına kayıtsız kalmayan Üstün, vatansever duruşunu fiiliyata dökmüştür. İzmir'in ve Ege Bölgesi'nin işgaline karşı direniş ruhunu örgütleyen Reddi İlhak Cemiyeti bünyesinde kurucu üye olarak aktif görev almıştır. Bu tarihi rolü, onun sadece bir memur değil, aynı zamanda memleket sevdalısı bir aydın olduğunu göstermektedir. İşgal yıllarında üstlendiği bu riskli ve onurlu görev, onun kariyerindeki en şerefli sayfalardan biridir. Daha sonra Mülkiye Müfettişliği görevine getirilen tecrübeli bürokrat, devlet teşkilatının işleyişini denetleme görevini yürütmüştür. Ergani Sancağı Mutasarrıflığı vazifesiyle taşradaki idari gücünü pekiştiren Üstün, mülki idarenin her kademesinde tecrübe edinmiştir.
Cumhuriyet Döneminde Valilikler ve İskân Hizmetleri
Yeni kurulan cumhuriyetin kadrolarında kendine sarsılmaz bir yer bulan Faik Üstün, ülkenin imarı ve toplumsal düzenin sağlanması amacıyla ardı ardına valilik görevlerine atanmıştır. Bu süreçte Türkiye'nin farklı coğrafi bölgelerinde yer alan şu vilayetleri yönetmiştir:
- Burdur Valiliği
- Amasya Valiliği
- Mersin Valiliği
- Kırklareli Valiliği
- Niğde Valiliği
- Seyhan Valiliği
Farklı sosyo-ekonomik yapıdaki bu şehirlerde mülki idarenin başında bulunmak, Üstün'ün devlet aklını ve yöneticilik dehasını en üst seviyede sergilemesine vesile olmuştur. Özellikle Niğde Bölgesi İskân Müfettişliği görevi, onun göçmenlerin ve nüfusun yerleştirilmesi gibi son derece hassas bir konuda ne denli yetkin olduğunu ortaya koymuştur. Yıllarca edindiği tecrübeyi bu kritik vazifede en verimli şekilde kullanmıştır. Bunun yanı sıra, tarım ve gıda güvenliğinin temel direklerinden olan Toprak Mahsulleri Ofisi bünyesinde de önemli roller üstlenmiştir. Kurumun Yönetim Kurulu Üyeliği ve ardından da Yönetim Kurulu Başkanlığı makamlarında bulunarak ekonomik kalkınmaya stratejik katkılar sunmuştur.
Parlamento Yılları ve Aile Yaşamı
Bürokrasideki parlak kariyerini siyaset arenasına taşıyan Mehmet Faik Üstün, TBMM IX. Dönem seçimlerinde Kırklareli Milletvekili sıfatıyla meclise girmiştir. Parlamento çatısı altında da tecrübesinden istifade edilen Üstün, İçişleri Başkanlığı görevini deruhte etmiştir. Yasama faaliyetlerinde yerel yönetimler ve iç güvenlik konularına dair yasal düzenlemelerin olgunlaşmasında yapıcı bir rol oynamıştır. Özel hayatında evli ve üç çocuk babası olan Faik Üstün, ülkesine kıymetli evlatlar yetiştirmiştir. Diplomatlık mesleğine adım atarak Türkiye Cumhuriyeti'ni dış dünyada temsil eden büyükelçi Gündoğdu Üstün de onun çocuklarından biridir. Hem devlet kademelerindeki üstün muvaffakiyetleri hem de vatana hizmet aşkıyla dolu yaşam öyküsüyle Mehmet Faik Üstün, her daim saygı ve minnetle anılmayı hak eden mümtaz bir devlet adamıdır.