Türk sinemasının özgün seslerinden Ezel Akay, 20 Ocak 1961 tarihinde babasının bankacılık görevi nedeniyle Kastamonu'da dünyaya gözlerini açtı. Yönetmenlik, senaristlik, yapımcılık ve oyunculuk gibi sinemanın pek çok alanında eserler üreten sanatçı, sıra dışı görsel diliyle yerli sinemada kendine has bir yer edindi. İnegöllü ve Abhaz kökenli bir aileye mensup olan Akay, çocukluğunu tek bir yerde geçirmeyip farklı şehirlerde yaşadı. Babanın görevi nedeniyle aile farklı şehirlerde ikamet etti. Müzisyen kardeşi Eren Kazım Akay Tarsus'ta, ses mühendisi kardeşi Ender Akay ise Konya'da dünyaya geldi. Mühendislik eğitimi aldıktan sonra sanat dünyasına yönelen Akay, tiyatro eğitimiyle pekiştirdiği vizyonunu reklamcılık ve sinema sektörüne taşıdı.
Sanatçının eğitim hayatı oldukça renkli ve disiplinler arası bir yapıya sahiptir. Boğaziçi Üniversitesi Mühendislik Fakültesi makina mühendisliği bölümünden mezun olan Akay, yönünü sanat dünyasına çevirerek Amerika Birleşik Devletleri'ne gitti. Burada Villanova Üniversitesi bünyesinde tiyatro üzerine eğitim gördü. Türkiye'ye döndüğünde ise doğrudan film yapımcılığına başlamadı. Sektörün mutfağında yetişmek adına reklam yazarlığı, tiyatro oyunculuğu, sahne yönetmenliği, yapım asistanlığı ve amirliği gibi çeşitli görevlerde çalıştı. Bu deneyimler onun ilerleyen yıllarda kuracağı prodüksiyon şirketi İFR için güçlü bir temel oluşturdu.
Reklamcılıktan Sinemaya Uzanan Yolculuk
İFR'nin kurucu ortakları arasında yer alan Akay, televizyon ekranlarının hafızalara kazınan birçok reklamına imza attı. Kariyeri boyunca binin üzerinde reklam filmi yönetti. Bunlar arasında "İş Bankası-Sağduyu", "İş Bankası-Atatürk", "Telsim-Çıldıran Müdür" gibi klasikleşmiş çalışmalar yer alır. Ayrıca "Kredi Kart-Migros", "Mio-Türkiye'ye Doğan Temizlik Güneşi", "Pimapen" ve "Microsoft-Korsan Yazılım" gibi projeler de onun yönettiği popüler reklamlar arasındadır.
Sinemadaki ilk büyük çıkışını yapımcı kimliğiyle gerçekleştirdi. 1996 yılında Derviş Zaim ile birlikte Tabutta Rövaşata filminin yapımını üstlendi. Bu düşük bütçeli ancak sanatsal değeri yüksek yapım, hem yurt içinde hem de yurt dışında pek çok festivalden ödülle döndü. Hatta uluslararası alanda en çok ödül toplayan yerli sinema filmi ünvanını kazandı. Yapımcılık serüveni, Yeşim Ustaoğlu imzalı Güneşe Yolculuk filmiyle devam etti. Berlin Film Festivali dahil birçok saygın organizasyonda ödüller kazanan bu filmin genel yapım sorumluluğunu Akay üstlendi. Ardından 2001 yılında yapımı tamamlanan, Semir Aslanyürek'in yönettiği ve başrollerini Hülya Koçyiğit, Tuncel Kurtiz ile Aykut Oray'ın paylaştığı Şellale filminin yapımcı ekibinde kendine yer buldu. Ahmet Uluçay'ın büyük beğeni toplayan Karpuz Kabuğundan Gemiler Yapmak adlı filminin de genel yapım sorumlusu yine kendisiydi.
Yönetmenlik Koltuğu ve Beyaz Perdedeki Başyapıtlar
Yapımcılık ve reklam yönetmenliğiyle geçen yılların ardından Akay, nihayet kendi uzun metrajlı kurmaca filmleri için yönetmenlik koltuğuna oturdu. 2004 yılında izleyiciyle buluşan Neredesin Firuze, onun ilk uzun metrajlı yönetmenlik denemesi oldu. Levent Kazak'ın kaleme aldığı, başrollerini ise Haluk Bilginer, Özcan Deniz ve Demet Akbağ'ın üstlendiği bu yapım, Türk sinemasına getirdiği yenilikçi ve renkli estetik anlayışıyla büyük ses getirdi. Bu başarının hemen ardından 2006 yılında yine Levent Kazak'ın senaryosunu yazdığı Hacivat Karagöz Neden Öldürüldü? filmini yönetti. Haluk Bilginer ve Beyazıt Öztürk'ün başrollerinde yer aldığı film, tarihi ve mizahi yapısıyla izleyiciden tam not aldı. Akay, 20 Kasım 2009 tarihinde ise geleneksel Türk tiyatrosunun klasik eserlerinden uyarlanan ve başrolleriyle dikkat çeken 7 Kocalı Hürmüz filmini vizyona taşıyarak yönetmenlik kariyerindeki üretkenliğini sürdürdü.
Sanatçının yönetmen koltuğunda oturduğu uzun metrajlı sinema filmleri şunlardır:
- Neredesin Firuze (2004)
- Hacivat Karagöz Neden Öldürüldü? (2006)
- 7 Kocalı Hürmüz (2009)