Türk sinemasına ve edebiyatına yön veren isimlerden biri olan Barış Pirhasan, 18 Nisan 1951 tarihinde İstanbul'da dünyaya gözlerini açtı. Ünlü yazar Vedat Türkali ile Merih Baykal Pirhasan'ın oğlu olan sanatçı; şiirleri, özgün senaryoları ve ödülllü yönetmenlik çalışmalarıyla Türk kültür hayatında iz bıraktı. Sanatçı bir aile ortamında büyüdü. Hem kalemiyle hem de kamera arkasındaki vizyonuyla adından söz ettiren Pirhasan, bu sayede kariyer basamaklarını adım adım tırmandı.
Tıptan Edebiyata Uzanan Eğitim Yolculuğu
Sanatçının eğitim hayatı Ankara ve İstanbul ekseninde şekillendi. Ankara Fen Lisesi'ni başarıyla tamamlayan Pirhasan, ardından Ankara Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi'ne girdi. Burada iki yıl eğitim aldıktan sonra tıp öğrenimini yarıda bırakma kararı alarak İstanbul'a yöneldi. Edebiyata duyduğu ilgi onu Boğaziçi Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü'ne getirdi. Bölümden başarıyla mezun oldu. Eğitim hayatını yurt dışında sinema ve televizyon yönetmenliği alanında yaptığı derinlemesine çalışmalarla taçlandıran Pirhasan, edindiği tüm bu teorik donanımı kendi sanatına başarıyla yansıttı.
Edebi yolculuğuna 1973 yılında yeni dergide yayımlanan ilk şiiriyle başlayan sanatçı, yazı dünyasında hızla yer edindi. Militan ve Sanat Emeği gibi dönemin önemli dergilerinin yazar kadrosunda görev yaptı. Ayrıca 1978 yılında yayına başlayan Devrimci Savaşımda Sanat Emeği dergisinin yazı kurulunda aktif sorumluluk üstlendi. Şair kimliğiyle de tanınan Pirhasan'ın "Hoşça Kal" isimli şiiri, unutulmaz müzisyen Kazım Koyuncu tarafından bestelenerek geniş kitlelere ulaştı.
Sinemada İlk Adımlar ve Atıf Yılmaz Dönemi
Edebi birikimini beyaz perdeye aktaran Barış Pirhasan, sinema dünyasına 1983 yapımı bilim kurgu türündeki Badi filminin senaryosuyla adım attı. Bu filmde rol de üstlendi. Özellikle 1985 ile 1990 yılları arasında, ablası Deniz Türkali'nin eşi olan usta yönetmen Atıf Yılmaz ile verimli bir iş birliğine imza attı. Bu verimli süreçte sinema tarihimize geçen pek çok başarılı ve ses getiren filmin senaryosunu tek başına kaleme aldı:
- Adı Vasfiye (1985)
- Aaahh Belinda (1986)
- Değirmen (1986)
- Asiye Nasıl Kurtulur (1986)
- Kadının Adı Yok (1987)
- Bekle Dedim Gölgeye (1990)
Sanatçı, Adı Vasfiye filminde yönetmen yardımcılığı, Asiye Nasıl Kurtulur filminde ise dramaturji görevlerini üstlendi.
Ödüllerle Taçlanan Yönetmenlik Kariyeri
Zamanla senaryo yazarlığının ötesine geçerek kendi filmlerini yönetmeye başlayan Pirhasan, yönetmen koltuğundaki başarısını kazandığı prestijli ödüllerle kanıtladı. Özellikle 1996 yılında çektiği Usta Beni Öldürsene filmi, hem yurt içinde hem de uluslararası festivallerde büyük ses getirdi. Bu yapıtıyla birçok ödül kazandı:
- 1997 Antalya Altın Portakal Film Festivali - "En İyi Senaryo" Ödülü
- 1998 Ankara Uluslararası Film Festivali - "En İyi Film" Ödülü
- 1998 Ankara Uluslararası Film Festivali - "En İyi Yönetmen" Ödülü
- 1998 Ankara Uluslararası Film Festivali - "En İyi Senaryo" Ödülü
Ayrıca O da Beni Seviyor, Adem'in Trenleri ve F Tipi Film gibi yapımlarda yönetmenlik yaptı. Televizyon dünyasında ise Galip Derviş ve Bir Umut Yeter gibi dizilerin yönetmenliğini üstlenerek popüler kültürde de adından söz ettirmeyi bildi. Fatmagül'ün Suçu Ne? dizisinde danışmanlık yapan sanatçı, son dönemde Cep Herkülü: Naim Süleymanoğlu sinema filminin senaryosuna imza attı.
Sanatla Harmanlanan Özel Yaşamı
Kişisel yaşamında da sanatla iç içe bir hayat süren Barış Pirhasan, sinema oyuncusu Hale Soygazi ile uzun süreli bir birliktelik yaşadı. Evliliğinden dünyaya gelen çocukları da babalarının sanatçı mirasını devam ettirdi. Kızı Emine Pirhasan Londra'da pop şarkıcısı olarak başarılı konserler verip kariyerini sürdürürken, oğlu Yusuf Pirhasan ise aynı şehirde belgesel filmler çeken usta bir sinemacı olarak tanınmıştır. Usta sanatçı, ardında Tarih Kötüdür ve Babam Benden Hiçbir Şey Anlamıyor adını taşıyan şiir kitapları ile sinema dünyasında derin izler bırakan onlarca değerli eser bıraktı.