Türk tiyatro, sinema ve opera sanatının temellerinin atılmasında tarihi bir rol üstlenen oyuncu ve yönetmen Ertuğrul İlgin, 1914 yılında İstanbul'da dünyaya geldi. Ailesinin sert muhalefetine rağmen içindeki büyük sahne sevdasıyla hareket eden genç sanatçı, henüz Galatasaray Lisesi öğrencisiyken Devlet Konservatuvarı'nın öğrenci arayan ilanına başvurarak Türk tiyatro tarihinin yönünü değiştiren son derece önemli bir adım attı. Ülkemizde modern tiyatro ve opera eğitimini kuran dünyaca ünlü Profesör Carl Ebert'in ilk öğrencisi ve en yakın yardımcısı olmayı başaran İlgin, yabancı dil bilgisi sayesinde kurucu kadro ile öğrenciler arasında kritik bir köprü vazifesi gördü. İstanbul’dan Ankara’ya uzanan bu yoğun sanat yolculuğu, Türkiye’deki ilk konservatuvar mezunlarının yetişmesini sağlayarak yerli tiyatronun kurumsallaşmasının ilk kıvılcımını yaktı.
Carl Ebert'in Çevirmeni ve Asistanı Olarak İlk Adımlar
Ertuğrul İlgin, Fransız Papyon ilkokulunda gördüğü eğitim sayesinde güçlü bir dil altyapısına sahip oldu. Henüz genç bir lise öğrencisiyken başladığı bu serüvende İlgin, 1 Kasım 1936'daki ilk derslerle birlikte yabancı dil bilgisindeki avantajı sonuna kadar kullanarak Carl Ebert'in derslerini diğer sınıf arkadaşlarına aktarmayı sürdürdü. Bu kritik çevirmenlik faaliyeti, konservatuvardaki diğer öğrencilerin batı standartlarında bir tiyatro ve opera eğitimi almasını doğrudan kolaylaştırdı. Ebert, batı sahne sanatlarının köklü geleneklerini ve oyunculuk disiplinlerini sınıfa aktaran bu yetenekli genci kısa sürede resmi asistanı olarak görevlendirdi. İlgin, sergilediği üstün gayretlerin sonucunda 1941 yılında okulun ilk mezunları arasına adını yazdırdı. Bu zorlu ve heyecanlı eğitim yıllarının ardından, konservatuvardaki sınıf arkadaşlarınden Muazzez Kurtoğlu ile hayatını birleştirerek ilk evliliğini gerçekleştirdi.
Konservatuvarın Ebert önderliğindeki ilk sınıfında yer alan ve Türk sahne sanatlarının öncüleri kabul edilen sınıf arkadaşları şunlardır:
- Melek Ökte
- Muazzez Kurtoğlu
- Nermin Elgün
- Esat Tolga
- Mahir Canova
- Nüzhet Şenbay
- Salih Canar
Savaş Yıllarında İzmir Fuarı ve Sahne Devrimi
Ertuğrul İlgin sadece sahnede rol alan bir aktör olmakla kalmadı, aynı zamanda başarılı bir yönetmen olarak da Türk operasına hizmet etti. İkinci Dünya Savaşı'nın tüm şiddetiyle sürdüğü 1943 yılında, İzmir genelinde çok sıkı askeri karartma tedbirleri uygulanmaktaydı. Geceleri şehrin tamamen karanlığa gömüldüğü bu zor zamanlarda sanatçı, olağanüstü koşullar altında gerekli mercilerden özel izin almayı başardı. İzmir Fuarı sahnesini özel olarak ışıklandırıp tiyatroseverleri sanatın aydınlığında buluşturdu. Karartma gecelerinde Madam Butterfly ve La Boheme gibi dünyaca ünlü opera temsillerini aydınlık bir sahne ortamında başarıyla yönetip sahneye koydu. Bu büyük sahne başarısı, zorlu savaş yıllarında bunalan halka çok büyük bir moral kaynağı oldu. İlgin, tiyatro ve opera çalışmalarıyla da adından söz ettirdi. Bunların en önemlilerinden biri, 1939 yılında İnkılab Kitabevi tarafından yayımlanan Romeo ve Juliet çevirisidir. Bu çeviri çalışması, Türk tiyatro tarihi için abidevi bir çalışma niteliği taşımakta ve günümüzde de önemini korumaktadır.
Türk Sineması ve Sahnelere Muhteşem Dönüş
Sanatçı, tiyatro ve opera dünyasına adadığı yılların ardından emekli oldu. Emekliliğinin gelmesiyle birlikte Türkiye'den ayrılan aktör, tam 36 sene boyunca yurtdışında yaşam sürdü. Gurbetteki faaliyetleri tam olarak bilinemedi. Ancak sinema sevgisi ve sahne tutkusu hiçbir zaman sönmedi. Nitekim 1987 yılından 1990 yılına kadar geçen kısa sürede tam dokuz sinema filminde rol alarak beyaz perdede boy gösterdi. Sinemadaki bu üretken döneminin ardından, 1990 yılında 76 yaşındayken Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü tarafından tekrar göreve çağrıldı.
Yıllar sonra döndüğü sahnede Moliere'in ölümsüz eseri Cimri'de canlandırdığı Harpagon karakteriyle izleyenleri büyüledi. Aynı dönemde Damdaki Kemancı oyununda da çok önemli bir rol üstlenerek üstün bir performans sergiledi. Yaşamı boyunca Türk sanatına rehberlik eden bu ulu çınar, 1993 yılında aramızdan ayrıldı.