Türkiye'nin idari tarihinde derin izler bırakmış seçkin bir devlet adamı olan Ertuğrul Ünlüer, 1919 yılında Erzurum topraklarında dünyaya gözlerini açtı. Cumhuriyet ideallerini yerel yönetimlere taşımayı misyon edinen bu efsanevi bürokrat, meslek hayatı boyunca Anadolu'nun dört bir yanında kritik görevler üstlendi. Yarım asra yaklaşan memuriyet yaşamında Rize'den Kocaeli'ye uzanan geniş bir coğrafyada valilik ve belediye başkanlığı makamlarını büyük bir başarıyla idare etti. Tarihler 10 Aralık 2001'i gösterdiğinde ise İstanbul'da hayata gözlerini yumarak geride unutulmaz bir yönetim mirası bıraktı. Onun bu başarılı serüveni, ülkesine hizmet aşkıyla yanan bir ailenin terbiyesiyle şekillendi.
Erzurum'dan Yükselen Aile Mirası
Ertuğrul Ünlüer'in karakter yapısı ve vatan sevgisi, anne ve babasının asil geçmişinden beslenen köklü bir çınar gibidir. Babası, Çorum'un Kargı ilçesinin bağrından çıkmış olan Topçu Yüzbaşı İsmail Hakkı Ünlüer'dir. 1886 ile 1970 yılları arasında yaşayan bu kahraman asker, oğlunun disiplinli yönetim anlayışının da temel mimarlarından biridir. Annesi Zeliha Faika Ünlüer ise Bulgaristan'ın Şumen, diğer adıyla Şumnu şehrinden göç eden ve eğitim camiasında saygıyla tanınan aydın bir kadındır. 1894 doğumlu olan Zeliha Hanım, Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde yetişmiş ilk kadın muallimler arasında yer alır. Bu fedakâr anne eğitim meşalesini tam kırk yıl boyunca taşımıştır. Meslek hayatının neredeyse tamamını ise Erzurum'da geçirmiştir. Aynı okulda kesintisiz dersler veren Zeliha Hanım, hem oğluna hem de binlerce Anadolu çocuğuna rehberlik etmiştir. Bu güçlü anne ve babanın asil terbiyesi altında yetişen Ertuğrul Ünlüer, ailesinden aldığı feyz ve disiplinle vatanına layık bir devlet adamı olmak amacıyla durmaksızın çalışmıştır. Nitekim gençlik yıllarından itibaren idari bilimlere yönelerek devlet kademelerinde hızla yükselmiştir.
Beş Kentin Kaderini Değiştiren Valilik Yılları
Devlet kadrolarında üstlendiği her vazifeyi hakkıyla yerine getiren Ertuğrul Ünlüer, özellikle valilik yaptığı dönemlerde efsaneleşmiştir. Bürokrasideki başarısı onu sırasıyla beş farklı ilin valilik koltuğuna taşımış ve her gittiği yerde derin izler bırakmasını sağlamıştır. Bu uzun ve şerefli yolculuğun ilk durağı, 1958 ile 1960 yılları arasında valilik yaptığı Rize olmuştur. Karadeniz'in bu zorlu coğrafyasında valilik yaparken aynı zamanda belediye başkanlığı vazifesini de bizzat üstlenmiştir. Burada sergilediği üstün performans, onu daha sonra Sakarya'ya taşımıştır. Sakarya'da 1962 ile 1967 yılları arasında beş yıl boyunca valilik koltuğunda oturan Ünlüer, tıpkı Rize'de olduğu gibi burada da bir süre belediye başkanlığı görevini yürütmüştür. Hem mülki amir hem de yerel yönetici olarak halkla iç içe bir yönetim modeli çizmiştir. Ardından meşakkatli Bursa günleri başlamıştır. 1967 ve 1968 yılları arasında kısa ama etkili bir dönem Bursa Valiliği yapmış, ardından 1968-1970 yılları arasında Samsun Valisi olarak Karadeniz'e geri dönmüştür. Son valilik görevini ise 1970 ile 1975 yılları arasında Kocaeli'de gerçekleştirmiştir. Sanayi devlerinin merkezi olarak bilinen bu şehirde görev yaparken aynı zamanda Kocaeli Belediye Başkanlığı sorumluluğunu da omuzlamıştır.
Bürokraside Bir Ekol ve Bıraktığı İzler
Ertuğrul Ünlüer'in devlet hizmeti sadece valiliklerle sınırlı kalmamış, kariyerinin daha erken dönemlerinde de önemli vazifeler ifa etmiştir. Aydın ilinin Nazilli ilçesinde kaymakamlık görevini yürütürken ilçe halkının sevgisini o kadar çok kazanmıştır ki, bugün Nazilli'de onun adını gururla taşıyan bir cadde bulunmaktadır. Bu vefa örneği, onun halka hizmet odaklı anlayışının en somut nişanelerinden biridir. Ünlüer'in bürokrasiye katkısı sadece kendi hizmetleriyle de sınırlı kalmamıştır. Ayrıca kendisi gibi ülkesine ve milletine adanmış başarılı bir evlat yetiştirmiş, Ardahan eski valisi Yener Ünlüer'in saygıdeğer babası olarak da Türk idari tarihindeki müstesna yerini almıştır. Babasından devraldığı hizmet bayrağını sonraki nesle aktaran Ertuğrul Ünlüer, örnek bir aile reisi ve devlet adamı olarak hafızalara kazınmıştır. Ünlüer, 10 Aralık 2001 tarihinde İstanbul'da vefat etmiştir. Kendisi geride tertemiz bir isim bırakmıştır. Türk devlet geleneğinin bu unutulmaz ismi, bugün hala hizmet sunduğu şehirlerde şükranla anılmaya devam etmektedir.
Ünlüer, uzun soluklu kariyeri boyunca pek çok farklı idari kademede görev yaparak Türk bürokrasisine yön vermiştir. Onun üstlendiği bu önemli görevlerden bazıları şunlardır:
- Aydın ilinin Nazilli ilçesinde başarıyla yürüttüğü kaymakamlık makamı,
- Rize, Sakarya, Bursa, Samsun ve Kocaeli illerinde üstlendiği valilik görevleri,
- Valilik vazifelerinin yanı sıra Rize, Sakarya ve Kocaeli şehirlerinde gerçekleştirdiği belediye başkanlığı rolleri.