Türkiye'de sosyal psikolojinin kurumsallaşmasında öncü bir rol üstlenen Prof. Dr. Erol Güngör, 25 Kasım 1938 tarihinde Kırşehir'de dünyaya gelmiştir. Abdullah Sabri Bey ve Zelîha Gülşen Hanım'ın oğlu olan Güngör, ilk ve orta öğrenimini doğduğu şehirde tamamlamıştır. Kırşehir Lisesi'nden 1956'da mezun olmuştur. Yükseköğrenim için gittiği İstanbul'da ilk olarak hukuk eğitimi almaya başlayan genç araştırmacı, Fethi Gemuhluoğlu vasıtasıyla tanıştışı Mümtaz Turhan'ın teşvikiyle hukuk fakültesinden ayrılarak İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'ne kaydını yaptırmıştır.
Akademik Yaşamı ve Sosyal Psikoloji Çalışmaları
İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nden 1961 yılında başarıyla mezun olan Güngör, aynı yıl Tecrübî Psikoloji kürsüsünde asistanlık görevine başlamıştır. Bu süreçte dil becerilerini geliştirerek Fransızca ve İngilizce öğrenmiş, misafir öğretim üyesi Hains'in asistanlığını yürütürken onun ders notlarını dilimize kazandırmıştır. Ülkede yeni filizlenen Sosyal Psikoloji alanına yönelerek Krech ve Crithfield'in bu alandaki temel eserini Türkçe'ye çevirmiştir. Bu alanda öncü adımlar atmıştır.
1965 yılında sunduğu “Kelâmî (Verbal) Yapılarda Estetik Organizasyon” başlıklı çalşmasıyla doktor unvanını elde etmiştir. Bir yıl sonra ünlü bilim insanı Kenneth Hammond'ın davetiyle ABD'deki Colorado Üniversitesi'ne gitmiştir. Üniversitenin Davranış Bilimleri Enstitüsü bünyesinde uluslararası bir araştırma grubunda görev alan akademisyen, aynı zamanda sosyal psikoloji dersleri ve seminerleri de vermiştir.
Yurda dönüşünün ardından akademik kariyerini sürdüren Güngör, “Şahıslar arası İhtilafların Çözümünde Lisanın Rolü” teziyle 1970 yılında doğentlik derecesi almıştır. Ülkesinde yürüttüğu dersler ve bilimsel yayınlarla sosyal psikolojinin önemini geniş kitlelere kanıtlamıştır. 1978 yılına gelindiğinde ise “Değerler Psikolojisi Üzerinde Araştırmalar” adlı çalşmasıyla profesörlük kadrosuna atanmıştır.
Fikir Dünyası ve Eserlerindeki Temel Yaklaşımlar
Kariyerinin en verimli dönemini 1970'li yıllarda yaşayan Erol Güngör, kaleme aldığı metinlerde milli ve manevi değerleri harmanlamıştır. Gençlik yıllarında Ziya Gökalp'in fikirlerinden yoğun biçimde etkilenen düşünür, geleneksel unsurları halk, kültür, din ve şahsiyet çerçevesinde yorumlama yolunu seçmiştir. Statükoculuktan uzak duran yenilikçi muhafazakarlık anlayışı, onun alametifarikasıdır.
Yazarın bibliyografyasında kritik bir yer tutan “İslam'ın Bugünkü Meseleleri” adlı kitap, 1980'li yıllarda ivme kazanan siyasi İslam akımlarına yönelik önemli bir tahlil niteliğindedir. Erol Güngör, ondokuzuncu asırda İslam medeniyetinin yenilgiye uğradığını tespit etmiştir. Ancak temel sorunun çağdaş yaşama uygun bir hukuk sisteminin oluşturulmasında yattığını belirterek içtihat kapısının kapalı olduğu yönündeki tezleri reddetmiştir. İslam'ın kendi içinde tutarlı ve dengeli bir değerler bütünü sunduğunu savunan yazar, yirminci yüzyılın bu prensipler için oldukça geniş bir tatbik alanı açabileceğini ileri sürmüştir. Düşüncelerini geniş kitlelere ulaştırmak amacıyla çok sayıda süreli yayında yazılar yazmıştır.
Erol Güngör'ün zengin fikir dünyasını yansıtan makaleleri ve yazıları şu mecralarda yayımlanmıştır:
- Türk Yurdu, Hisar, Türk Birliği, Töre ve Türk Edebiyatı dergileri
- Türk Kültürü, Millî Eğitim ve Kültür, Millî Kültür, Konevî, Toprak ve Diriliş dergileri
- Millet, Her Gün, Yeni Düşünce, Yeni Sözcü ve Yol gazeteleri
- Ayrıntılı Haber, Yeni İstanbul ve Ortadoğu gazeteleri
Ayrıca Güngör, 1974-1977 yılları arasında bu yayınlardan birinde başyazarlık görevini de başarıyla üstlenmiştir.
İdari Görevleri ve Konya Selçuk Üniversitesi Rektörlüğü
Bilimsel çalşmalarının yanı sıra kamu hizmetlerinde de aktif sorumluluklar üstlenen Erol Güngör, Devlet Planlama Teşkilatı, Millî Eğitim Bakanlığı ile Kültür Bakanlığı bünyesinde kurulan çeşitli komisyonlarda etkin görevler almıştır. Bu komisyonlarda görev alarak ülkenin kültür, eğitim ve planlama süreçlerinde kendi uzmanlık alanıyla ilgili konularda önemli katkılar sunmuştur. 1973 yılında kendisi gibi akademisyen olan ve profesörlük unvanına sahip Şeyma Güngör ile hayatını birleştirmiş, bu evlilik vefatına dek sürmüştir.
1982 yılına gelindiğinde Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından Konya Selçuk Üniversitesi'ne rektör olarak atanmıştır. Bu önemli akademik ve idari görevi büyük bir özveriyle yürüttüğü esnada, 24 Nisan 1983 tarihinde İstanbul'da geçirdiği ani bir kalp krizi sonucunda henüz verimli çağındayken hayata gözlerini yumuştur. Vefatının ardından cenazesi İstanbul'daki Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedilmiştir.