Türk kültür hayatında klasik eserlerin tercüme edilmesi sürecinde kilit roller üstlenen seçkin çevirmen ve gazeteci Erol Güney, 1914 yılında Ukrayna'nın liman şehri Odesa'da dünyaya geldi. Asıl adı Mişa Rottenberg olan aydın, Bolşevik İhtilali'nin ardından ailesiyle birlikte 1920 senesinde İstanbul'a göç etti. Saint Joseph Lisesi'ndeki başarılı eğitiminin akabinde İstanbul Üniversitesi'nde felsefe ve yabancı edebiyat dallarında yükseköğrenimini tamamladı. Bu yıllarda Türk vatandaşlığına kabul edilerek adını Erol Güney olarak değiştirdi.
Tercüme Bürosu Yılları ve Edebi Dostluklar
Milli Eğitim Bakanı Hasan Ali Yücel'in öncülüğünde 1940 yılında hayata geçirilen dünya edebiyatını Türkçeye kazandırma projesi, Erol Güney'in yaşamında yeni bir sayfa açtı. Olağanüstü dil becerisi sayesinde Rusça, Fransızca ve İngilizce eserleri Türkçeye aslına uygun biçimde kazandırdı. Bu kapsamda dünya edebiyatının dev isimlerini Türk okuruyla buluşturdu. Bu önemli eserlerden bazıları şunlardır:
- Anton Çehov'un meşhur eseri 'Vişne Bahçesi'
- Nikolay Vasilyeviç Gogol'un tiyatro klasiği 'Müfettiş'
- İvan Gonçarov'un unutulmaz romanı 'Oblomov'
Ayrıca Dostoyevski, Moliere, Puşkin, Turgenyev ve Platon gibi düşünürlerin yapıtlarını ilk kez Türkçeye çeviren kadroda yer aldı. 1940 ile 1946 yılları arasında Tercüme Bürosu bünyesinde yoğun bir çalışma yürüttü. Bu süreçte dönemin en parlak kalemleriyle yakın dostluklar kurdu. Büronun başındaki Sabahattin Eyüboğlu başta olmak üzere Azra Erhat, Cahit Külebi, Necati Cumalı, Melih Cevdet Anday, Nurullah Ataç, Bedri Rahmi Eyüboğlu, Mina Urgan ve Abidin Dino gibi isimlerle entelektüel paylaşımlarda bulundu. Türk şiirinin unutulmaz ismi Orhan Veli Kanık da bu dost meclisinin en yakın üyelerindendi. Hatta Orhan Veli'nin büyük aşkı Bella Eskenazi, Erol Güney'in eşi Dora'nın kız kardeşidir. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü'nün yüz klasik eserin kazandırılması hedefini koyduğu bu altın dönem, 1946 yılında Hasan Ali Yücel'in istifasıyla sarsıldı. Büronun işlevini yitirmesinin ardından edebiyat çevresi dağıldı. Sabahattin Eyüboğlu Paris'e giderken, Orhan Veli 1950 yılında erken yaşta aramızdan ayrıldı.
Gazetecilik Yılları, Sürgün ve Vatandaşlıktan Çıkarılma
Tercüme Bürosu'ndaki çalışmalarının son bulmasının ardından Güney, Agence France-Presse (AFP) bünyesinde gazetecilik yapmaya başladı. Ancak 1955 yılının Mart ayında kaleme aldığı bir haber, hayatının akışını tamamen değiştirecekti. Sovyetler Birliği'nin Türkiye ile diplomatik ilişkileri yumuşatma niyetinde olduğunu belirten bu yazı üzerine Adnan Menderes Hükümeti acilen toplandı. 19 Mart 1955 tarihli Bakanlar Kurulu kararıyla 'Türkiye aleyhine faaliyette bulunmak' ithamıyla karşılaştı. Kararın ardından apar topar Yozgat'a sürgün edilen gazeteci, sonrasında vatandaşlıktan çıkarılarak sınır dışı edildi. Dönemin Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu, bu ani sınır dışı kararının arkasındaki sebebi 'Çok şey biliyordu' diyerek özetleyecekti. Yıllar sonra Erol Güney, bu kritik haberin kaynağının Belçika Büyükelçisi Van Kerhoven olduğunu açıklayacaktı.
Tel Aviv'de Yeni Bir Yaşam ve Türkiye Hasreti
Sınır dışı edilmesinin ardından Paris'e giden Güney, bir süre AFP'de çalışmayı sürdürdü. Fransa'da ikamet ettiği bu geçiş döneminde sevgilisi Simone'dan bir kız çocuğu dünyaya geldi. Ancak sürekli vatansız ve göçmen konumunda yaşamaktan yorularak 1956 yılında İsrail'e göç etme kararı aldı. Burada yeni bir hayat kuran aydına, İstanbul'dan gelen eşi Dora da katıldı. Dora gelirken Güney'in çok sevdiği kedisi Edibe'yi de yanında getirdi. Tel Aviv'e yerleşen Erol Güney, gazetecilik mesleğine burada devam etti. Ünlü Yedioth Ahronoth gazetesinin Washington temsilciliğini üstlenirken, diğer yandan İstanbul'daki haftalık Şalom gazetesinde yazılar yazdı. Uğradığı haksız sınır dışı kararına tepki olarak uzun yıllar boyunca Türkçe konuşmayı reddetti. Şalom'daki ilk yazılarını dahi Fransızca kaleme alıyor, hazırladığı makaleler Türkçe tercümesiyle okuyucuya ulaşıyordu. Ancak vatan hasreti ağır bastı. Tam 35 yıl sonra, 1990 yılında Türkiye vizesi almayı başararak İstanbul'u yeniden ziyaret etmeye başladı. Türkiye ile bağlarını hiçbir zaman tamamen koparmayan Güney, diplomatik çevrelerde de saygıyla anıldı. Tel Aviv Büyükelçisi Feridun Sinirlioğlu, görevine başlarken güven mektubunu sunmadan önce ilk nezaket ziyaretini bu bilge gazeteciye gerçekleştirdi. Edebiyat ve basın dünyasına eşsiz katkılar sunan bu değerli aydın, 12 Ekim 2009'da Tel Aviv'de hayata veda etti.