Emmeline Pankhurst, kadınların siyasi haklarını kazanmaları amacıyla 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren İngiltere'de eşsiz bir mücadele yürütmüş radikal feminizm kuramcısı ve süfrajet lideridir. Manchester'ın Moss Side bölgesinde 15 Temmuz 1858 tarihinde Robert Goulden ve Sophia Crane çiftinin kızı olarak dünyaya gelen Pankhurst, yaşamını kadınların erkeklerle eşit oy hakkına sahip olmasına adamıştır. Henüz 14 yaşındayken kadınlara seçme hakkı kazandırılması konulu bir toplantıya katılarak bu alandaki ilk adımlarını atmış, ardından hayat boyu sürecek 40 yıllık bir direnişin fitilini ateşlemiştir. Bu büyük yürüyüş zaferle sonuçlanmıştır.
Ailesi, Eğitimi ve Erken Mücadele Yılları
Gençlik döneminde eğitimine Paris'te devam eden Pankhurst, 1873 ile 1879 yılları arasında bir kız okulunda eğitim görmüştür. İngiltere'ye döndükten sonra, 1879 yılının Aralık ayında kendisinden 24 yaş büyük olan hukukçu Richard Marsden Pankhurst ile evlenmiştir. Hukukçu Richard Marsden Pankhurst, İngiliz filozof John Stuart Mill'in yakın bir dostudur. Kendisi, evli kadınların mülkiyet haklarını koruyan 1870 ve 1882 tarihli yasaları kaleme almıştır. Aynı zamanda 1860'lı yılların sonunda kadınların oy kullanmasını öngüren ilk yasa tasarısını da hazırlayan kişidir. Çiftin bu evlilikten beş çocuüu dünyaya gelmiştir:
- Christabel Harriette (1880-1958)
- Estelle Sylvia (1882-1960)
- Frank (1884-1889)
- Adela (1885-1961)
- Harry (1889-1910)
Beş yaşındayken difteri sebebiyle hayatını kaybeden Frank dışındaki çocukları da hareket içinde aktif roller üstlenmiştir. Özellikle kızları Christabel Harriette, hak arama mücadelesinde ön saflarda yer alacaktır. Emmeline Pankhurst, kölelik karşıtı görüşleri ve kadın haklarını destekleyen Liberal Parti yanlısı orta sınıf bir ailede büyümüştür. Bu sosyal çevrenin de etkisiyle erken dönemde harekete katılmıştır.
Pankhurst, evli kadınların yerel seçimlerde oy kullanabilmesi için Kadınlara Oy Hakkı Birliği'ni kurmuştur. Yürütülen yoğun çalışmalar sonucunda, evli kadınlar 1894 yılında yerel yönetim seçimlerinde oy kullanma hakkını kazanmışlardır. Emmeline Pankhurst, 1895 yılından itibaren Manchester şehrinde belediye bünyesinde çeşitli resmi görevler üstlenmiştir.
Toplumsal ve Siyasal Kadın Birliği (WSPU)
Emmeline Pankhurst, 10 Ekim 1903'te kızı Christabel ve dört arkadaşıyla Manchester'da Toplumsal ve Siyasal Kadın Birliği'ni (WSPU) kurmuştur. Birlik, ilk dönemlerinde şiddetsizlik teorisini geliştirmiştir. Bu yaklaşım sonradan ABD'deki kadın movementlarına, Hindistan'da Mahatma Gandhi'nin Britanya kolonilerine karşı mücadelesine ve Martin Luther King'in öncülük ettiği sivil haklar hareketine ilham kaynağı olmuştur.
Birliğin geniş kitlelerce tanınması ise 13 Ekim 1905 tarihindeki çarpıcı bir olayla gerçekleşmiştir. Emmeline'in kızı Christabel Pankhurst ile Annie Kenney, katıldıkları Liberal Parti toplantısında kadınların oy hakkına dair açıklama talep ettikleri için salondan atılmışlardır. Polise saldırdıkları iddiasıyla tutuklanan ikili, para cezasını ödemeyi reddedince hapse gönderilmiş ve bu durum büyük ses getirmiştir.
Emmeline Pankhurst, 1906 yılından itibaren WSPU faaliyetlerini Londra'dan yönetmeye başlamıştır. Hükümeti en büyük engel görerek Liberal adaylara karşı etkin kampanyalar düzenlemiştir. Destekçileri ise hükümet toplantılarını sabote eden eylemler yapmıştır. 1908 ve 1909 yıllarında üç kez tutuklanan Pankhurst, 1910'da ara verdiği eylemlere, uzlaşma tasarısının engellenmesi üzerine yeniden başlamıştır.
"Terör Dönemi", Bombalı Eylemler ve Hapishane Yılları
Temmuz 1912'den sonra WSPU eylemlerinde şiddet eylemleri ön plana çıkmıştır. Komplo suçlamasıyla Paris'e kaçan Christabel Pankhurst, kundaklama eylemlerini oradan yönetmiştir. Emmeline Pankhurst bir yılda 12 kez tutuklanıp toplam 30 gün hapis yatmıştır. Britanya Bütçe Başkanı David Lloyd George'un villasına yapılan bombalı saldırının azmettiricisi olduğu gerekçesiyle 3 Nisan 1913'te Old Bailey Ceza Mahkemesi tarafından üç yıl hapse çarptırılmıştır.
Kararın ardından hak savunucuları emniyet güçleriyle çatışmış, resmi kurumlara ve Başbakan Herbert Asquith gibi isimlere biber ve ölü kediyle saldırmışlardır. Ülkeye yayılan kundaklama ve bombalı protestolar, basında Fransız Devrimi sonrasındaki kanlı Jakoben yönetimine atıfla Reign of Terror (Terör Dönemi) adıyla anılmıştır.
Holloway Hapishanesi'nde açlık grevine başlayan Pankhurst, sağlığının bozulmasıyla 12 Nisan 1913'te serbest bırakılmıştır. Bu süreçte posta kutularına asit dökülmesi, kiliselerin kundaklanması ve toplu taşımaya zarar verilmesiyle karmaşa büyümüştür. Destekçiler St. Paul Katedrali ve Westminster Abbey'deki pazar ayinlerinde "God save Emmeline Pankhurst" şeklinde tempo tutmuşlardır.
Olaylar, 1 Haziran 1913'te Epsom at yarışlarında süfrajet Emily Davison'ın kralın atının önüne atlayıp ağır yaralanarak ölmesiyle doruğa ulaşmıştır. 22 Mayıs 1914'te ise Buckingham Sarayı önünde Kral V. George'a dilekçe vermeye çalışırken Emniyet Müdürü Rolfe tarafından gözaltına alınan Emmeline'in fotoğrafı, manşetlere taşınarak kadın hareketinin ilk sembolik görseli olmuştur.
Savaş Yılları, Siyasi Dönüşüm ve Büyük Zafer
Birinci Dünya Savaşı'nın 1914'te başlamasıyla Emmeline Pankhurst, kızı Christabel ile birlikte oy kampanyasını bitirdiklerini ilan etmiştir. Bunun üzerine hükümet tüm tutuklu süfrajetleri serbest bırakmıştır. Savaş yıllarında ABD, Kanada ve Rusya'yı gezen Pankhurst, kadınları fabrikalarda çalışmaya teşvik etmiştir. Oy hakkı için konferanslar vermek üzere üç kez ABD'ye giden Pankhurst, savaştan sonra ABD, Kanada ve Bermuda'da yaşamıştır.
Siyaset sahnesinde de yer alan Emmeline Pankhurst, 1918 yılında Muhafazakâr Parti'ye katılmış ancak çok aktif olmamıştır. Aynı yılın Kasım ayından itibaren 21 yaş üstü kadınlar parlamentoya seçilme hakkı elde etmiş fakat seçme hakları henüz tanınmamıştır. 1926'da İngiltere'ye dönen Pankhurst, Doğu Londra'dan aday gösterilse de seçim öncesi sağlığı bozulmuştur.
Kadınlara erkeklerle eşit oy hakkı tanıyan 1928 tarihli Temsil Yasası, vefatından birkaç hafta önce parlamentodan geçmiştir. Hayatını adadığı zaferin ardından Emmeline Pankhurst, 14 Haziran 1928 tarihinde Londra'nın Hampstead bölgesinde 70 yaşında vefat etmiştir.
Pankhurst'ün kaleme aldığı "My Own Story" (Öyküm) adlı otobiyografisi 1914'te, kızı Sylvia Pankhurst'ün yazdığı "The Life of Emmeline Pankhurst" (Emmeline Pankhurst'ün Yaşamı) biyografisi ise 1935'te basılmıştır.