Emmerich Kalman Kimdir?

Dünya müzik tarihinin en neşeli ve coşkulu türlerinden biri olan operetin altın çağını şekillendiren Macar asıllı besteci ve aynı zamanda usta bir piyanist olan Emmerich Kalman, 24 Ekim 1882 tarihinde Macaristan'ın Siófok kentinde hayata gözlerini açmıştır. Klasik Viyana valsi ile Macar çingenelerinin ateşli ritimlerini eşsiz bir deha ile harmanlayan sanatçı, soylular ile sıradan halkın çatışmalarını sahneye taşıyarak müzikal tiyatroda çığır açmıştır. Paris'te 30 Ekim 1953'te son nefesini verene dek, zorlu siyasi göçlerle ve fırtınalı bir aşk hayatıyla örülü 71 yıllık yaşamında melodileriyle tüm dünyayı büyülemeyi başarmıştır.

Macaristan'dan Esen Melodi Rüzgarları ve İlk Başarılar

Sanatçının çocukluk yılları, annesi Paula Singer ve Musevi bir tahıl tüccarı olan babası Károly Koppstein'in gözetiminde geçti. Ailesiyle birlikte 1892 yılında Budapeşte Balaton Gölü yakınlarına taşınan genç yetenek, aynı dönemde Kálmán Budapeşte Evanjelik Okulunun giriş sınavlarına katıldı. Bu sınav sırasında soyadını değiştirme kararı alan genç müzisyen, eğitim hayatına da yeni kimliğiyle yön verdi. Müzikal yeteneklerinin yanı sıra akademik eğitimine önem vererek Budapeşte Jura Üniversitesi bünyesinde öğrenim gördü. Ayrıca kendini tamamen sanata adamak amacıyla 1908 yılında Budapeşte'ye yerleşen yaratıcı deha, burada kariyerinin ilk profesyonel adımlarını atmaya başladı.

Kalman, geleneksel Viyana operet kültürüne yepyeni bir soluk getirdi. Bestelerinde Macar çingenelerinin kıvrak, coşkulu ve hayat dolu ezgilerini, klasik vals ritimleriyle kusursuzca kaynaştırdı. Eserlerinin dramatik yapısını kurgularken genellikle soylu zümre ile toplumun sıradan kesimlerinin karşı karşıya gelmesiyle oluşan sınıfsal çatışmaları seçti. Bu toplumsal tezatları sahne üzerinde büyük bir ustalıkla işleyen sanatçı, operet dünyasında çığır açan tarzıyla tanınan bir isim haline geldi. İlk dönem orkestra çalışmaları arasında yer alan 1903 tarihli yaylı çalgılar eseri Scherzando ve 1905 yılına ait Endre und Johanna, onun orkestrasyon gücünün erken habercileriydi.

Savaşın Gölgesinde Sürgün Yılları

Avrupa'nın 1930'lu yıllarda içine sürüklendiği çalkantılı siyasi iklim, ünlü bestecinin hayatını derinden sarstı. Orta Avrupa'da yükselen baskıcı rejimler ve siyasal gelişmeler, sanatçının güvende hissetmesini engelledi. Özellikle 1936 senesinde sahnelenen Kaiserin Josephine (İmparatoriçe Josephine) operetinin ilk gösteriminin ardından, üzerindeki politik baskılar iyice arttı. Yaşadığı derin kaygılar nedeniyle Viyana'dan ayrılarak Zürih'e sığınma ihtiyacı hissetti. Takvimler 1938 yılını gösterdiğinde ise ailesinin tüm fertleriyle birlikte İsviçre topraklarına göç etmek zorunda kaldı.

İsviçre'de uzun süre kalamayan sanatçı, buradan Fransa'nın başkenti Paris'e geçti. Savaş rüzgarlarının tüm kıtayı sarmasıyla birlikte, 1940 yılında yönünü tamamen yeni dünyaya çevirerek Amerika Birleşik Devletleri'ne göç etti. Amerika'da geçen üretken yılların ardından, 1947 yılında resmi olarak ABD vatandaşlığı hakkını kazandı. Savaşın sona ermesiyle birlikte Avrupa'ya olan özlemini dindirmek isteyen usta müzisyen, 1949 yılında bir dönem evim dediği Viyana'ya dönüş yaptı. Sonrasında ise 1951 yılında ömrünün son yıllarını geçireceği Paris'e yeniden yerleşti.

Fırtınalı Evlilikler ve Aile Yaşamı

Ünlü bestecinin özel yaşantısı da en az melodileri kadar hareketli ve şaşırtıcı virajlara sahipti. Kalman, 1929 yılında hayatını Vera Maria Makinska ile birleştirdi. Ancak bu birliktelik uzun yıllar sonra sarsıntıya uğrayarak 1942 senesinde boşanmayla sonuçlandı. Birbirlerinden kopamayan çift, ayrılığın üzerinden henüz bir yıl geçmişken 1943 yılında yeniden nikah masasına oturarak ikinci kez evlendi. Bu sıra dışı beraberlikten sanat dünyasına da iz bırakan üç çocuk dünyaya geldi. Çiftin çocukları Yvonne Sylvia Marica Kálmán, Elisabeth Vera Kálmán ve babasının izinden giderek müzikle ilgilenen Charles Imre Fedor Kálmán, ailenin sanatsal mirasını sonraki nesillere taşıdı. Hayatının son demlerine kadar üretmeye devam eden piyanist besteci, 30 Ekim 1953 tarihinde Paris'te 71 yaşında hayata gözlerini yumdu.

Tarihe Yön Veren Sahne Eserleri

Sanatçının müzik tarihine miras bıraktığı, dünya sahnelerinde yankılanan başlıca operetleri kronolojik olarak şu şekildedir:

• Tatárjárás (1908)
• Ein Herbstmanöver (Bir sonbahar manevrası - 1909)
• Az Obsitos (1910)
• Der Zigeunerprimas (Çingene orkestrası Şefi - 1912)
• The Blue House (1912)
• Der kleine König (1912)
• Gold gab ich für Eisen (1914)
• Zsuzsi kisasszony [„Fräulein Susi“] (1915)
• Die Csárdásfürstin (1915)
• Die Faschingsfee (1917)
• Das Hollandweibchen (1919)
• Die Bajadere (1921)
• Gräfin Mariza (Kontes Mariza - 1924)
• Die Zirkusprinzessin (Sirk Prensesi - 1926)
• Golden Dawn (Altın Şafak - 1927)
• Die Herzogin von Chicago (1928)
• Das Veilchen vom Montmartre (1930)
• Ronny (Başarılı sesli film opereti - 1931)
• Der Teufelsreiter (1932)
• Kaiserin Josephine (İmparatoriçe Josephine - 1936)
• Marinka (1945)
• Arizona Lady (Arizonalı Kadın - 1954 - Vefatından sonra tamamlanmıştır)