Kimdir?
Eliyahu Ben-Şaul Kohen, halk arasında bilinen adıyla Eli Kohen, 6 Aralık 1924 tarihinde doğan ve 18 Mayıs 1965 tarihinde hayatını kaybeden İsrailli casustur. Özellikle 1961-65 yıllarında Suriye'de yürüttüğü görev ve ülkesi için topladığı kritik istihbaratla tanınır. Suriye'deki misyonu sırasında politik ve askerî hiyerarşide Savunma Bakanı'nın baş danışmanı olacak kadar yakın ilişkiler geliştirmiştir.
Yaşamı
Kohen, 6 Aralık 1924'te Mısır'ın İskenderiye şehrinde, yoksul bir Mizrahi Yahudi ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası ailesiyle birlikte buraya 1914'te Halep'ten taşınmıştı. Kahire Üniversitesi'nde okudu, 1950'lerin başında İsrail'e göç etti ve çeşitli askerî operasyonlarda görev aldı. Mısır hükûmeti, onun Goshen Operasyonu'nda görev aldığını hiçbir zaman kabul etmedi. 1959'da Nadia Majald ile evlendi ve çiftin üç çocuğu oldu. İsrail ordusunda istihbarat alanında çalışmaya başlayan Kohen, 1961'de Arjantin'e gönderildi ve orada kendini Kemal Emin Sâbit sahte adıyla tanıttı.
Suriye Görevi
Sonrasında Suriye'ye geçen Kohen, Golan Tepeleri'nde görev yapan Suriyeli askerlerin güvenini kazandı. Topladığı bilgileri İsrail'e radyo ve gizli mektuplar aracılığıyla iletti ve birçok üst rütbeli Suriyeli generalle arkadaşlık kurdu. Bazı kaynaklar Emin el-Hafız ile Buenos Aires'te yakın bir arkadaşlık kurduğunu söylese de Hafız, 2001'de verdiği bir röportajda 1962'de Moskova'da bulunduğunu belirterek bu bilgileri yalanlamıştır.
Kohen, Suriye ordusuna yakın bir evi kiralamış ve vericisiyle İsrail'e buradan haber ulaştırmıştır. Ordu kendi içinde de telsizle haberleştiği için Kohen'in gönderdiği yayınlar diğerlerine karışıyor ve açıkça fark edilmiyordu. 1965'te Sovyetler Birliği'nin Suriye'ye askerî yardımı sırasında ordu bir günlüğüne telsiz haberleşmesini kapattı; Kohen o süre içinde yayın yapınca yakalandı. Suriye siyasetinde yükselmiş biri olduğu için başta birçok kişi Mossad ajanı olduğuna inanmak istemedi, ancak gerçek ortaya çıktı.
İdamı ve Mirası
Pek çok ülke arabuluculuk yaparak idamı durdurmaya çalışsa da sorgulanan Kohen, 1965'te Şam'da idam edildi. Kemikleri hâlâ Suriye topraklarındadır; İsrail bunları geri almak için çeşitli girişimlerde bulunmuş, ancak sonuç alamamıştır. Suriye ordusu ve siyasetinde üst noktalara ulaştığı için topladığı bilgiler İsrail'e önemli ölçüde katkı sağlamıştır. Ölümünden iki yıl sonra yaşanan Altı Gün Savaşı'nda, özellikle Golan Tepeleri'nin ele geçirilmesinde bu bilgilerin büyük payı olduğu aktarılır. Hayatı, Netflix'in 6 Eylül 2019'da yayınladığı The Spy adlı mini dizisinde anlatılmıştır.
Benzer kişiler
- Cemal Abdülnasır (İskenderiye Doğumlu)
- Demis Roussos (İskenderiye Doğumlu)
- Ömer Şerif (İskenderiye Doğumlu)
- Gertrude Bell (Casus)
- Giacomo Giralomo Casanova (Casus)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Eli Cohen maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.