Türkiye'nin kalkınmasında derin izler bırakan Ertuğrul Ekrem Ceyhun, 4 Şubat 1927'de Erzurum'da doğdu. Bürokraside ve siyasette önemli görevler üstlenen Ceyhun, seçkin bir devlet adamıydı. İstanbul Teknik Üniversitesi'nden mezun olduktan sonra kamuda başladığı hizmet yolculuğunu, Başbakanlık Müsteşarlığı ve Devlet Bakanlığı gibi en üst düzey makamlara kadar taşıyarak adını Türk siyasi tarihine yazdırmıştır. Kendisi, 1 Nisan 2017 tarihinde Ankara'da vefat etti. Geride büyük bir miras ve onlarca değerli eser bıraktı.
Mühendislikten Planlamaya Uzanan Karayolu ve Altyapı Kariyeri
Ceyhun, yükseköğrenimini İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi bünyesinde başarıyla tamamlayarak genç bir mühendis olarak çalışma hayatına adım attı. Karayolları Genel Müdürlüğü 10. Bölge Müdürlüğü bünyesinde 1952 yılında göreve başlayarak mesleki hayatına ilk adımını attı. Mesleki yetkinliği sayesinde hızla yükselen genç mühendis, sadece bir yıl sonra Karayolları 11. Bölge Müdürlüğü bünyesindeki Tutak-Erciş Yolu İnşaatı Şantiye Şefi oldu. Doğu Anadolu'nun zorlu coğrafyasında yollar inşa eden Ceyhun, 1953 ile 1955 yılları arasında aynı bölge müdürlüğünde Bakım Şefliği sorumluluğunu da omuzladı. Gösterdiği üstün idari ve teknik başarılar neticesinde, 1956-1959 yılları arasında 11. Bölge Müdürü olarak bölgedeki tüm karayolu çalışmalarını bizzat yönetti.
1960 yılına gelindiğinde Karayolları Genel Müdürlüğü bünyesinde İl ve Köy Yolları Dairesi Uzmanlığı görevine getirilen deneyimli mühendis, kırsal kalkınmaya katkı sunacak projeler hazırladı. Bu uzmanlık dönemi, onun Türkiye'nin köy yolları sorununa daha makro bir düzeyde yaklaşmasını sağladı. Nitekim 1965 yılında yeni kurulan Köyişleri Bakanlığı bünyesinde Köy Yolları Daire Başkanı olarak atandı. Burada önemli projelere imza attı. Köylerin şehirlere bağlanması yönünde yürüttüğü başarılı çalışmaların ardından 1967'de Yol Su Elektrik İşleri Genel Müdürü olarak görevlendirildi. Ülkenin altyapı ihtiyaçlarını çok iyi analiz eden Ceyhun, bu kritik görevdeyken vizyoner bakış açısı sebebiyle Devlet Planlama Teşkilâtı Koordinasyon Daire Başkanlığına tayin oldu. Altyapı mühendisliğinden ülke ekonomisinin ve kalkınmasının beyni olan planlama alanına geçişi, onun devlet adamlığı niteliklerini daha da pekiştirdi.
Bürokrasinin Zirvesi ve Başbakanlık Müsteşarlığı Dönemi
Devlet Planlama Teşkilatı çatısı altında yürüttüğü koordinasyon çalışmalarının ardından, 1968 yılında Türkiye'nin geleceğine yön veren kararların alındığı Yüksek Planlama Kurulu Üyeliğine seçildi. Kalkınma planlarının hazırlanması ve uygulanmasında aktif rol üstlenen altyapı uzmanı, 1971 senesinde Devlet Planlama Teşkilâtı Müşaviri olarak görevine devam etti. Mühendislik tecrübesi ile planlama vizyonunu birleştiren Ceyhun, 1972 yılında Ulaştırma Bakanlığı Müsteşarlığı makamına atanarak ulaştırma politikalarının şekillenmesinde doğrudan belirleyici oldu. Bürokrasideki titiz çalışması, liyakati ve devlet terbiyesiyle dikkat çeken Ceyhun, nihayet 5 Mayıs 1975 tarihinde Türk kamu yönetiminin en yüksek bürokratik makamı olan Başbakanlık Müsteşarlığı görevine getirildi. Bu fêrtınalı yıllarda yoğun mesai harcadı. Devlet mekanizmasının uyum içinde çalışması için büyük gayret gösterdi.
Ceyhun, kamu görevlerinin yanı sıra akademik dünyayla da bağını hiçbir zaman koparmadı. Bilgi birikimini genç nesillere aktarmayı bir vatan görevi addederek Yükseliş Mühendislik Mimarlık Yüksek Okulu bünyesinde öğretim görevlisi olarak dersler verdi. Genç mühendis ve mimar adaylarına sadece teknik bilgileri değil, aynı zamanda devlet hizmetinin ahlaki ve milli sorumluluklarını da aşıladı. Hem ulaştırma alanındaki müsteşarlığı hem de başbakanlık bünyesindeki üst düzey koordinasyon görevleriyle Türkiye'nin en buhranlı dönemlerinde devlet çarklarının dönmesini sağlayan kilit aktörlerden biri haline geldi.
Siyaset Sahnesi, Bakanlık ve Kültürel Mirası
Bürokraside ulaştığı zirve noktadan sonra tecrübelerini parlamento çatısı altında millete sunmak isteyen Ertuğrul Ekrem Ceyhun, aktif siyasete atıldı. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin 5. (XVI) Döneminde İstanbul Milletvekili olarak seçilerek meclise girdi. Uzun yıllar süren siyasi yaşamında her zaman yapıcı ve birleştirici kimliğiyle öne çıkan deneyimli siyasetçi, ilerleyen yıllarda XIX. Dönem Balıkesir Milletvekili olarak yeniden parlamento sıralarında yer aldı. Burada da özveriyle hizmet etti. Yasama faaliyetlerindeki derin bilgisi sebebiyle TBMM Anayasa Komisyonu Başkanlığı görevini üstlenerek kritik kanun tasarılarının olgunlaşmasında büyük bir sorumluluk yürüttü. Siyasi kariyerini Devlet Bakanlığı makamıyla taçlandıran Ceyhun, kabinede ülkenin kalkınma ve idari reform çalışmalarına yön vermeye devam etti.
Ertuğrul Ekrem Ceyhun'un uzun kamu ve siyaset yaşamında başarıyla yürüttüğü kritik görevlerden bazıları şunlardır:
- Yol Su Elektrik İşleri Genel Müdürlüğü
- Ulaştırma Bakanlığı Müsteşarlığı
- Başbakanlık Müsteşarlığı
- Devlet Bakanlığı
- TBMM Anayasa Komisyonu Başkanlığı
Özel hayatında evli ve üç çocuk babası olan Ceyhun, toplumsal kalkınmanın sadece fiziki altyapıyla değil, sivil toplum ve eğitimle de gerçekleşeceğine inanıyordu. Bu inançla yaşamı boyunca çok sayıda vakıfta aktif görev alarak sosyal sorumluluk projelerine destek verdi. Entelektüel yönü güçlü bir yazar olan tecrübeli devlet adamının kaleme aldığı otuzu aşkın eseri bulunmaktadır. Eğitim alanındaki uluslararası vizyonunun bir parçası olarak Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Mütevelli Heyet Başkanlığı görevini de büyük bir özveriyle üstlendi. Türk dünyasının eğitim yoluyla yakınlaşmasına önderlik eden bu çabaları, onun çok yönlü devlet adamı kimliğinin son seçkin örneklerindendir.