Ahmet Ekrem Demiray, Türk yakın tarihinin en hareketli dönemlerine tanıklık etmiş, ömrünü vatan hizmetine ve memleketi Edirne'nin kalkınmasına adamış müstesna bir devlet adamıdır. 1890 yılında serhad şehri Edirne'de dünyaya gözlerini açan Demiray, gençlik yıllarından itibaren memleket meselelerine duyduğu derin hassasiyetle öne çıkmıştır. Kurtuluş Savaşı sırasında Trakya bölgesindeki milli uyanışın ve direnişin en ön saflarında yer alan bu değerli şahsiyet, askeri ve siyasi çabalarıyla bağımsızlık meşalesini harlayan isimler arasında yer bulmuştur. Hem sahada gösterdiği üstün dirayet hem de sivil yönetimdeki reformist kimliğiyle tanınan Demiray, ömrünü Edirne milletvekilliği ve belediye başkanlığı gibi kritik görevlerle taçlandırmıştır. O, gerçek bir vatanseverdi. Aldığı beyaz şeritli İstiklal Madalyası ise bu fedakarlığın en somut nişanıdır.
Trakya Direnişinin Öncüsü ve Ankara Temasları
İlk eğitim hayatını tamamladıktan sonra İdadi'den mezun olan Ahmet Ekrem Bey, memuriyet hayatına adım attığı Gelibolu'da Nafıa Memurluğu görevini ifa ederken tarihi bir misyonu üstlenmiştir. Bölgenin düşman işgaline karşı korunması amacıyla kurulan Trakya-Paşaeli Müdâfaa-i Hukuk Cemiyeti’nin kuruluş harcını koyan öncüler arasında yer almıştır. Vatan topraklarının işgal tehdidi altında olduğu o karanlık günlerde, teşkilatçı yeteneği sayesinde yerel direniş odaklarını bir araya getirmeyi başarmıştır. Bu adımlar direnişi tetikledi. Cemiyetin Edirne’de Mayıs 1920 tarihinde düzenlediği o tarihi büyük kongrede aktif sorumluluk üstlenen Demiray, vatan savunmasının yol haritasının çizilmesinde kilit bir rol oynamıştır.
Ancak aynı yılın temmuz ayında Edirne’nin Yunan kuvvetlerince işgal edilmesiyle birlikte, mücadeleyi sınır ötesine taşımak zorunda kalmışlardır. Cemiyetin diğer üyeleriyle birlikte komşu Bulgaristan’a geçen Ekrem Bey, burada da boş durmamış ve direniş faaliyetlerini organize etmeye devam etmiştir. Vatan hasreti ve bağımsızlık aşkıyla yanan yüreği, onu çok geçmeden milli mücadelenin kalbi olan Ankara’ya sürüklemiştir. Şakir Bey ile birlikte 11 Eylül - 23 Ekim 1920 tarihleri arasında Ankara’da son derece kritik diplomatik temaslar yürütmüştür. Bu ziyaret tarihi bir dönüm noktasıydı. Burada Mustafa Kemal Paşa, İsmet Paşa ve Fevzi Paşa gibi milli mücadelenin lider kadrosuyla bir araya gelerek Trakya bölgesinin savunulması noktasında hayati bir destek temin etmiştir. Görüşmelerin ardından İstanbul’a geçen Ahmet Ekrem Bey, İngiliz işgal kuvvetleri tarafından tutuklanarak zindana atılsa da inancından asla ödün vermemiştir. Zorlu günler geride kalıyordu. 1922 yılına gelindiğinde, Batı Trakya Müdâfaa-i Hukuk Cemiyeti'nin kurucu kadrosunda yine onun ismi yazılıdır.
Spor Yönetiminden Olimpiyatlara Uzanan Çizgi
Kurtuluş Savaşı’nın zaferle taçlanmasının ardından Ahmet Ekrem Bey, edindiği derin tecrübelerle ülkenin sivil kurumlarının inşasında önemli roller üstlenmiştir. Selanik, Halep ve ardından memleketi Edirne'de Fen Memurluğu görevlerini büyük bir titizlikle sürdürmüştür. Yalnızca imar ve fen işleriyle sınırlı kalmayan Demiray, idari alandaki dehasını Edirne Borsa Komiserliği ve Edirne Umûmî Meclis ile Encümen Azalığı gibi makamlarda da kanıtlamıştır. Ekrem Demiray, vatan vazifesinin yanı sıra toplumsal hayatın gelişimini desteklemek amacıyla pek çok sivil toplum kuruluşu ve iktisadi teşekkülde de sorumluluk üstlenmiştir:
- Türk Hava Kurumu Edirne Şubesi Başkanlığı, Müdür ve Müfettişliği
- Çocuk Esirgeme Kurumu Edirne Şubesi Başkanlığı
- Kilimli Kömür Şirketi İdare Meclisi Azalığı
Onun hayatındaki en ilginç ve renkli dönemlerden biri de spor dünyasına yaptığı katkılardır. Genç Cumhuriyet’in fiziken ve ruhen sağlıklı nesiller yetiştirme vizyonuna inanan Demiray, Beden Terbiyesi Edirne Bölge Asbaşkanlığı ve Müdürlüğü görevlerini deruhte etmiştir. Sporun birleştirici gücünü yerelden uluslararası arenaya taşımayı hedefleyen vizyonu sayesinde, 1928 yılında Amsterdam'da düzenlenen Olimpiyat Oyunları'na katılan Türk kafilesinde yönetici olarak görev almıştır. Türk sporu için büyük gururdu. Bu tarihi organizasyon, genç Türkiye'nin dünyaya kendini tanıtmasında mühim bir adım teşkil etmiştir.
Edirne'nin Çehresini Değiştiren Belediye Başkanlığı Dönemi
Takvimler 1930 yılını gösterdiğinde, Edirne halkının sevgisini kazanan Ekrem Bey, belediye meclisi ara seçimlerini kazanarak yerel siyasete adım atmıştır. Meclisin kendi içinde yaptığı 20 Ekim 1930 tarihli oylamanın ardından Edirne Belediye Başkanlığı makamına seçilmiştir. Şehrin yılların getirdiği ihmal edilmişliğini ortadan kaldırmak için kolları sıvayan çiçeği burnunda başkan, modern şehircilik adımlarıyla Edirne'yi adeta baştan yaratmıştır. Şehrin altyapısını güçlendirmek adına su ve elektrik şebekelerini kurmuş, yolları yenilemiş ve imar planlarıyla kenti modern bir çehreye kavuşturmuştur. Hizmetleri halkta karşılık bulmuştu. Edirnelilerin takdirini kazanan başarılı çalışmaları, ona 1934 yılındaki yerel seçimlerde bir kez daha başkanlık yolunu açmıştır.
Kısa süren ancak derin izler bırakan belediye başkanlığı görevinden 7 Şubat 1935'te istifa eden Demiray, bir süre yeni kurulan Denizbank bünyesinde görev yapmıştır. Buradaki mesaisinin ardından, millete hizmet aşkını TBMM çatısı altına taşımaya karar vermiştir. Yapılan seçimlerin ardından TBMM VII. dönem Edirne Milletvekili olarak parlamentoya girmiş ve vatanı için yasama faaliyetlerinde bulunmuştur. Vekillik süresinin hitamında Trakya Bölge Çalışma Müdürlığü görevini üstlenerek çalışma hayatının düzenlenmesine katkı sağlamıştır. Ülkenin çok partili hayata adım attığı o sancılı yıllarda ise tercihini yeni kurulan Demokrat Parti'den yana kullanmıştır. Siyasi yelpazede aktif rol aldı.
Hayatı boyunca vatan sevgisi ve hizmet aşkıyla koşturan Ahmet Ekrem Demiray, 13 Haziran 1964 tarihinde İstanbul'da hayata gözlerini yummuştur. Naaşı, ömrünü adadığı ve büyük hizmetlerde bulunduğu Edirne topraklarında sonsuz huzura kavuşmuştur. Edirne onu asla unutmadı. Hizmetleri ve fedakarlıkları unutulmayan bu aziz devlet adamının anısı, Edirne'de bir kapalı spor salonunda, büyük bir çarşıda ve hem Edirne hem de Ankara sokaklarındaki caddelerde yaşatılmaktadır.