Türkiye'nin yakın siyasi tarihine ve akademik dünyasına yön veren önemli isimlerden biri olan Doç. Dr. Beşir Atalay, 1 Nisan 1947 tarihinde Kırıkkale'nin şirin Armutlu köyünde dünyaya gözlerini açtı. Sosyoloji alanındaki derin çalışmaları ve devlet kademelerindeki üst düzey bürokratik kariyeriyle öne çıkan Atalay, AK Parti'nin kurucu kadroları arasında yer alarak Türk siyasetinde derin izler bıraktı. Milletvekilliğinin yanı sıra İçişleri Bakanlığı ve Başbakan Yardımcılığı gibi kritik makamlarda bulunarak ülkenin stratejik kararlarında aktif roller üstlendi. Evli ve üç çocuk babası olan siyasetçi, hem teorik sosyoloji birikimi hem de pratik devlet deneyimiyle çağdaş cumhuriyet tarihinin en çok konuşulan figürlerinden biri haline geldi.
Akademik Dünyadan Kamu Yönetimine
Eğitim hayatına Kırıkkale topraklarında adım atan Beşir Atalay, ilköğrenimini Keskin ilçesinde tamamladıktan sonra ortaokul ve lise tahsilini de Kırıkkale merkezinde bitirdi. Yükseköğrenim için rotasını başkente çeviren Atalay, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne kaydoldu ve buradaki lisans eğitimini 1970 senesinde başarıyla nihayete erdirdi. 1971 yılında ise avukatlık stajını başarıyla tamamladı. İlk olarak kısa süre İçişleri Bakanlığı'nda görev yaptı. Ardından 1972 yılında Erzurum Atatürk Üniversitesi'ne geçerek asistan oldu. Sosyoloji bölümündeki bu görevini sürdürürken, 1976 yılında yine aynı kürsüde doktora derecesini kazandı.
Akademik vizyonunu genişletmek amacıyla 1978-1979 yılları arasında Amerika Birleşik Devletleri'ne giden Atalay, Michigan Üniversitesi'nde ziyaretçi öğretim görevlisi olarak çalıştı. Türkiye'ye dönüş yaptıktan sonra akademik basamakları hızla tırmandı ve 1983 yılında Atatürk Üniversitesi'nden sosyoloji doçenti unvanını elde etti. Birikimini devletin planlama mekanizmalarına aktarmak üzere 1985 senesinde Ankara'ya çağrıldı. Burada, 1992 yılına kadar Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) bünyesinde Sosyal Planlama Daire Başkanı olarak kıymetli hizmetlerde bulundu. 1992 yılında Marmara Üniversitesi'ne geçerek öğretim üyeliği yapan tecrübeli akademisyen, aynı yılın son aylarında yeni filizlenen Kırıkkale Üniversitesi'ne kurucu rektör olarak tayin edildi. Atalay, üniversitenin kurumsallaşmasına liderlik ettikten sonra 1997 yılında rektörlük vazifesinden emekliye ayrıldı.
Siyaset Arenasında Önemli Görevler
Emeklilik günlerinde de toplumsal araştırmalardan kopmayan Beşir Atalay, 1998 yılında Türkiye'nin sosyal ve siyasal eğilimlerini mercek altına almak üzere Ankara Sosyal Araştırmalar Merkezi'ni (ANAR) kurdu. Bu saygın merkezin koordinatörlük görevini 2003 yılına değin başarıyla yürüterek kamuoyunun nabzını tuttu. 2002 yılı Atalay için büyük bir dönüm noktasıydı. Yeni teşkil edilen Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) bünyesinde aktif siyasete atılan Atalay, aynı yıl gerçekleştirilen genel seçimlerde Ankara Milletvekili seçilerek Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne adım attı. Siyasi dehası ve bürokratik tecrübesi sayesinde kısa zamanda fark yaratarak 58. ve 59. Hükümetler bünyesinde Devlet Bakanı olarak kabinede kendine yer buldu.
Atalay, parlamenter yaşamında son derece verimli bir grafik çizdi. TBMM bünyesinde 22, 23, 24 ve 26. dönemlerde milletvekilliği görevini üstlenen deneyimli siyasetçi, parlamento çalışmalarında aktif roller oynayarak yasama faaliyetlerine yön verdi. 2007 yılının Temmuz ayında düzenlenen genel seçimlerin ardından tekrar parlamentoya giren Atalay, devlet yönetiminde en ağır yüklerden birini üstlenmeye hazırlanıyordu. Başarılı ve uzlaşmacı kimliğiyle bilinen tecrübeli devlet adamı, 29 Ağustos 2007 tarihinden itibaren Türkiye Cumhuriyeti İçişleri Bakanı olarak göreve başladı ve bu zorlu vazifeyi 8 Mart 2011 tarihine kadar dirayetle sürdürdü.
Bakanlık Dönemleri ve Sonrası
Beşir Atalay'ın kabinedeki sorumlulukları İçişleri Bakanlığı ile sınırlı kalmadı. 6 Temmuz 2011 ile 29 Ağustos 2014 tarihleri arasında Recep Tayyip Erdoğan başbakanlığındaki 60. Hükümette İçişleri Bakanlığı görevine devam eden Atalay, 61. Hükümet kabinesinde ise Başbakan Yardımcısı olarak görevlendirildi. Bu dönemlerde ülkenin iç güvenliği, sosyal kalkınma projeleri ve reform süreçlerinde koordinatör bakan olarak kritik vazifeler yürüttü. Üstün başarıları ve Türk kültürüne yaptığı katkılar dolayısıyla 2010 yılında prestijli Ali Şir Nevai Ödülü'ne layık görülerek onurlandırıldı.
Atalay, 2018 yılının Haziran ayında yapılan genel seçimlerde milletvekilliği adaylığı için başvuru yapmayarak parlamento dışı kalmayı tercih etti. Süreç içinde kurucusu olduğu partiden ayrılmaya karar verdi. Beşir Atalay, 28 Ağustos 2019 tarihinde AK Parti'den istifa ederek partiyle olan tüm bağlarını kopardı. Günümüde eşi Yıldız Atalay ile huzurlu bir aile yaşantısı süren Atalay, üç çocuk babası olarak hayatını sürdürmektedir.
Atalay'ın çeyrek asra yaklaşan parlak kariyeri boyunca üstlendiği başlıca roller şu şekildedir:
- 58. ve 59. Hükümetler bünyesinde yürüttüğü Devlet Bakanlığı vazifesi.
- İçişleri Bakanlığı makamında bulunduğu kritik dönem.
- Başbakan Yardımcılığı sıfatıyla üstlendiği üst düzey koordinasyon sorumluluğu.
- TBMM çatısı altında 22, 23, 24 ve 26. dönemlerde üstlendiği milletvekilliği.