Erken yaşamı
Diyap Yıldırım, kimlikteki tam adıyla Dersimli Diyap Ağa, 1852 yılında Tunceli'nin Hozat ilçesine bağlı Kalecik'te dünyaya geldi. Hozatlı Seyithan Ağa ile Elif Hanım'ın oğludur. Ovacık ve Hozat aşiretlerinden Ferhatuşağı aşiretine mensuptu ve bu aşiretin reisliğini yaptı. Türkmen asıllı olduğu belirtilen Yıldırım, iki kez evlendi. Özel öğrenim gördüğü kaydedilmiştir.
Birinci Dünya Savaşı yılları
Hamidiye Alayları'nda milis komutanı olarak görev aldı. Birinci Dünya Savaşı sırasında aşiretiyle birlikte Bitlis ve Siirt'in Rus işgalinden kurtarılması için yapılan çarpışmalara katıldı ve milislere komutanlık etti. Bu dönemde ordu komutanı Mustafa Kemal ile yakın bir dostluk kurdu. Kazım Karabekir'le birlikte Erzincan'ın Rus işgalinden kurtarılması mücadelesinde de yer aldı.
Millî Mücadele ve Meclis
Kurtuluş Savaşı başladığında Erzurum ve Sivas kongrelerini destekledi. Mustafa Kemal Atatürk, Birinci Dünya Savaşı'ndaki ve Kurtuluş Savaşı'ndaki mücadelesini takdir ederek kendisine ve Dersim'in ileri gelenlerine milletvekilliği önerdi. Yıldırım bu öneriyi kabul etti ve Dersimli Binbaşı Hasan Hayri Bey tarafından Meclis'e getirildi. Erzurum Kongresi'ne Hasan Hayri Bey'le birlikte katılarak Tunceli'yi temsil etti. 1920-1923 arasında Ankara'da toplanan I. TBMM'de Dersim milletvekili olarak bulundu.
1920'deki Koçgiri İsyanı'na ve Şeyh Said İsyanı'na karşı çıktı; Ankara hükümetinin yanında yer aldığını belirtti. Yunan ordusunun Ankara yakınlarına yaklaşması üzerine Meclis'in Kayseri'ye taşınması gündeme geldiğinde bu fikre karşı çıktı ve kürsüde, buraya kaçmaya mı yoksa savaşmaya mı geldiklerini sorarak son kurşununa kadar savaşacağını söyledi. Bu tutumuyla Millî Mücadele'ye verdiği destek nedeniyle takdir topladı.
1922'de Dersim'in vilayet olması için dilekçe verdi; teklif Atatürk'ün desteğiyle kabul edildi. Dersim adını benimsediği için adın değiştirilmemesini Atatürk'ten rica etti ve isim o dönemde değiştirilmedi.
Madde, Koçgiri bölgesinin kaza haline getirildiği düzenleme sırasında Zara kaza müdürlüğüne Çemişgezek'ten Ferhatuşağı aşireti reisi Diyap Ağa'nın getirildiğini; Abaş ve Çat bucaklarının başına ise Ovacık'tan Şamuşaklı Ali Ağa'nın atandığını aktarır. 1920'de Baytar Nuri, Koçgirililerle Diyap Ağa'yı bir araya getirmeye çalıştı; Diyap Ağa ise Ankara hükümetinden yana olduğunu bildirdi. Şamuşaklı Ali Ağa da benzer bir tutum takındı.
Son yılları
Milletvekilliği görevi sona erdikten sonra memleketi Tunceli'ye döndü. Atatürk tarafından kendisine maaş bağlandı. Diyap Ağa 1935'te Divriği'de öldü. Mezarı bugünkü Hozat sınırları içinde yer alan Gözlüçayır köyündedir.
Benzer kişiler
- İsmet Hilmi Balcı (Siyasetçi)
- Kurbankulu Berdimuhammedov (Siyasetçi)
- Mehmet Emin Turgutalp (Siyasetçi)
- Mehmet Sait Değer (Siyasetçi)
- Theodore Roosevelt (Siyasetçi)
- Ziya Hurşit (Siyasetçi)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Diyap Yıldırım maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.