Türk sanat dünyasının çok yönlü simalarından biri olan Saffet Cahit Irgat, 21 Mart 1916 tarihinde Kırklareli'nin Lüleburgaz ilçesinde hayata gözlerini açtı. Hem tiyatro sahnelerinde hem de sinemada sergilediği karakterlerle iz bırakmış olan aktör, ayrıca toplumcu şiirleriyle de tanınan güçlü bir şairdi. Eğitim hayatını yarıda bırakarak erken yaşta sanat dünyasına adım atan yazar, ömrünü oyunculuğa, tiyatro kurmaya ve edebi eserler üretmeye adadı.
Sahne Tozuyla Tanışma ve Tiyatro Yılları
Gençlik yıllarında Edirne Öğretmen Okulu'na giden Cahit Irgat, son sınıftayken buradaki eğitimini yarıda bırakarak okuldan ayrıldı. Sanata duyduğu derin ilgi nedeniyle 1932 yılında Ankara Devlet Konservatuvarı'na girdi fakat buradaki eğitimini de 1936 senesinde bıraktı. Bir süre Fransa'nın başkenti Paris'te yaşayarak farklı kültürleri ve sahne disiplinlerini yakından gözlemleme fırsatı buldu. Türkiye'ye döndükten sonra birçok özel ve resmi tiyatro topluluğunun bünyesinde sahne alarak yeteneğini sergilemeye başladı. Profesyonel sahne kariyerinde ilk büyük adımını 1940 senesinde İstanbul Şehir Tiyatrosu kadrosuna dahil olarak attı. Buradaki çalışmalarının ardından 1951 yılında Küçük Sahne bünyesine katılarak oyunculuk kariyerini başarıyla sürdürdü. Tiyatroya olan tutkusu onu 1957 yılında Devlet Tiyatrosu çatısı altında çalışmaya yönlendirdi. Kendi sanatsal vizyonunu yansıtmak amacıyla bağımsız bir adım atarak Oda Tiyatrosu'nu kurdu. Deneyimli oyuncu, 1962 yılında ise Türkiye'nin köklü topluluklarından Dormen Tiyatrosu'na geçiş yaptı.
Kariyeri boyunca sahne aldığı ve kurduğu başlıca tiyatro sahneleri şunlardır:
- İstanbul Şehir Tiyatrosu (1940)
- Küçük Sahne (1951)
- Devlet Tiyatrosu (1957)
- Oda Tiyatrosu (Kurucusu)
- Dormen Tiyatrosu (1962)
- Cahitler Tiyatrosu (1962 - Kurucusu)
Beyaz Perdede Olgun Karakterler ve Yönetmenlik
Sinema sektörüne ilk kez 1939 yılında adım atan aktör, kısa sürede aranan yüzlerden biri haline geldi. Yer aldığı yapımlarda genellikle olgun, oturaklı erkek rollerini üstlenerek Türk sinemasında kendine has bir tarz oluşturdu. Aktörlüğün yanı sıra yönetmenliğe de yönelerek 1950 senesinde Bırakılan Çocuk adlı sinema filmini yönetti. Sinemadaki üstün oyunculuk başarısı ona önemli bir ödül kazandırdı. Sanatçı, 1954 yılında Türk Film Dostları Derneği tarafından Altı Ölü Var / İpsala Cinayeti filmindeki Ali Rıza rolüyle En İyi Oyuncu ödülüne layık görüldü. Zengin filmografisinde İstanbul'un Fethi filmindeki Bizans İmparatoru Konstantin, Drakula İstanbul'da yapımındaki Turan ve Üçüncü Selim'in Gözdesi filmindeki padişah gibi dikkat çeken tarihi karakterler yer almaktadır. Ayrıca Vatan İçin, Yavuz Sultan Selim Ağlıyor ve Kızıltuğ gibi dönemin büyük bütçeli yapımlarında da önemli sorumluluklar üstlendi. Kariyerinin son yıllarında da üretkenliğini kaybetmedi. Seslendirme sanatçısı olarak da sektöre emek veren aktör, 1970 yapımı Casus Kıran / Yedi Canlı Adam gibi hareketli filmlerde de roller üstlendi.
Toplumcu Şiirin Güçlü Sesi ve Edebi Mirası
Yazın hayatına hece ölçüsüyle kaleme aldığı romantik şiirlerle adım attı. Edebi yolculuğunun ilk yıllarında, 1935 ile 1940 tarihleri arasında yazdığı eserlerinde Cahit Saffet imzasını tercih etti. İlerleyen yıllarda Garip akımına yakın bir duruş sergileyerek 1940 kuşağının öncü toplumcu şairleri arasına adını yazdırdı. Yazdığı şiirleri dönemin etkili yayın organları olan Yeditepe ve Dost gibi dergilerde yayımlayarak edebiyat dünyasında ses getirdi. Şiir dışındaki edebi türlerle de ilgilenen yazar, 1947 yılında Geri Dönemezsin adlı tek romanını kaleme aldı. Bunun yanı sıra kitaplaşma imkânı bulamayan ancak 1971 senesinde Milliyet gazetesinde tefrika halinde basılan İnsan Kafesi isimli bir romana da imza attı. Ayrıca 1968 yılının temmuz ve ağustos aylarında Akşam gazetesinde yayımlanan Çok Yaşasın Ölüler başlıklı yazı dizisiyle anılarını okuyucuyla paylaştı.
Sanatçının sağlığında yayımladığı başlıca şiir kitapları şunlardır:
- Bu Şehrin Çocukları (1945)
- Rüzgarlarım Konuşuyor (1947)
- Ortalık (1952)
- Irgatın Türküsü (1969)
Özel Hayatı ve Sanatla Şekillenen Aile Bağları
Cahit Irgat'ın özel hayatı da en az sanat yaşamı kadar hareketli ve renkliydi. İlk evliliğini Neriman Irgat ile gerçekleştiren sanatçı, bir süre sonra bu evliliğini sonlandırdı. Daha sonra 1949 yılında ünlü yazar Mina Urgan ile evlendi. Bu evlilikten Mustafa ve Zeynep adında iki çocuğu dünyaya geldi. Oğlu Mustafa Irgat şair ve yazar olarak babasının izinden giderken, kızı Zeynep Irgat ise oyunculuk mesleğini seçti. Mina Urgan ile olan beraberliği 1959 senesinde resmi olarak son buldu. Son evliliğini sinemanın efsane ismi Cahide Sonku ile yapan oyuncu, bu fırtınalı ilişkiyi de boşanmayla noktaladı. Hayatı boyunca sanatla yoğrulan Cahit Irgat, 5 Haziran 1971 tarihinde İstanbul'da 55 yaşındayken hayata gözlerini yumdu. Koç burcu olan usta isim, arkasında unutulmaz roller ve derinlikli dizeler bıraktı.