Mîna Urgan, Türk edebiyat ve düşünce dünyasının en önemli isimlerinden biri olarak 1 Mayıs 1915 tarihinde İstanbul'da dünyaya gelmiştir. O, çok yönlü bir aydındır. Hayatı boyunca profesör, yazar, filolog, çevirmen ve sosyalist siyasetçi olarak çok yönlü çalışmalar yürütmüştür. Urgan, 15 Haziran 2000 tarihinde yine doğduğu şehir olan İstanbul'da seksen beş yaşında vefat etmiştir. Babası Tahsin Nahit Bey, Fecr-i Ati topluluğunun şairlerindendir. Annesi ise Şefika Hanım'dır. Babası öldüğünde Mîna Urgan henüz iki yaşındadır. Annesinin ikinci evliliğini Falih Rıfkı Atay ile yapmasının ardından onun himayesinde büyüyen Mîna Urgan, çocukluk yıllarından itibaren ülkenin en önemli aydınlarının ve edebi sohbetlerinin tam merkezinde yetişme şansını elde etmiştir.
Edebiyata Adanmış Bir Ömür ve Akademik Başarıları
Eğitim yolculuğuna Robert Kolej adıyla bilinen Arnavutköy Amerikan Kız Koleji'nde adım atmıştır. Burayı bitirdikten sonra yükseköğrenim için İstanbul Üniversitesi Fransñz Filolojisi Bölümü'ne girmiştir. Mezuniyetinin ardından aynı fakültenin İngiliz Filolojisi Bölümü bünyesinde doktorasını başarıyla tamamlamıştır. Urgan, "Elizabeth Devri Tiyatrosunda Soytarılar" isimli teziyle 1949 yılında doçent unvanını almıştır. Kariyer basamaklarını hızla tırmanarak 1960 senesinde profesörlük kadrosuna atanmıştır. Uzun yıllar sürdürdüğü öğretim üyeliği vazifesinden 1977 yılında emekli olarak ayrılmıştır. Onun anısına, ömrünü verdiği İstanbul Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü tarafından her sene öykü yarışması tertip edilmektedir.
Türk Edebiyatına Kazandırılan Eserler ve Yazarlık Yılları
Mîna Urgan, çevirmen ve yazar kimliğiyle Türk edebiyat dünyasında tam bir duayen olarak kabul edilir. Kendisinin Türkçe ve İngilizce dillerine olan yüksek hâkimiyeti, yaptığı çevirilerde kendini açıkça belli eder. İngiliz edebiyatının en seçkin yapıtlarını Türk okuyucusuyla buluşturarak kültür hayatımıza devasa bir katkı sunmuştur. Urgan, dünya edebiyatının dev isimlerini dilimize kazandırmıştır. Bu yazarlar arasında şu isimler öne çıkmaktadır:
- Shakespeare
- Thomas Malory
- Henry Fielding
- Balzac
- Aldous Huxley
- Graham Greene
- William Golding
- John Galsworthy
O, durmaksızın çeviri yapmıştır. Yazarın telif ve inceleme eserleri de edebiyatımızda çok özel bir yere sahiptir. İlk cildi 1986 senesinde kitap raflarındaki yerini alan ve beşinci ciltle birlikte 1993 yılında tamamlanan "İngiliz Edebiyatı Tarihi" adlı devasa çalışması, günümüzde de bu alanda başvuru kaynağı olma özelliğini korumaktadır. Bunun yanında Shakespeare, Thomas More ve Virginia Woolf üzerine yaptığı derinlikli çalışmalarla düşünce dünyamızda çıtayı yukarılara taşımayı başarmıştır. Özellikle barış ve özgürlük idealleri etrafında şekillenen "Edebiyatta Ütopya Kavramı ve Thomas More" adlı çalışması aydın çevrelerde çok büyük ses getirmiştir. Yazarın 1995 yılında "Virginia Woolf" ve 1997 senesinde "D. H. Lawrence" başlıklı inceleme kitapları okuyucuların beğenisine sunulmuştur. Ancak onun geniş kitleler tarafından tanınması, 1998'de kaleme aldığı anılarıyla mümkün olmuştur. Yazarın kendine has samimi ve neşeli üslubuyla kaleme aldığı "Bir Dinozorun Anıları" ile bu başarının devamı niteliğindeki "Bir Dinozorun Gezileri" isimli eserleri, yayımlandığı dönemde geniş okuyucu kitlelerinden olağanüstü bir ilgi görmüştür. Özel yaşamında ise tiyatro sanatçısı Cahit Irgat ile evlenmiş ve bu birliktelikten Mustafa Irgat ile Zeynep Irgat adında iki çocuğu dünyaya gelmiştir. Çift, sonraki yıllarda yollarını ayırma kararı alarak boşanmıştır.
Fikir Dünyası ve Sosyalist Siyaset Yolu
Urgan, akademik ve edebi kimliğinin yanı sıra toplumsal mücadelelerin de tam kalbinde yer almış sosyalist bir siyasetçidir. Kendi aktardığı bilgilere göre, sol düşünceye olan eğilimi henüz yirmi yaşındayken filizlenmeye başlamıştır. Siyasi alana aktif girişi ise 1960 yılından itibaren gerçekleşmiştir. 1961 senesinde, ilerleyen dönemde Türkiye Komünist Partisi ile birleşme kararı alacak olan Türkiye İşçi Partisi'nin kurucuları arasında yer alarak sol siyasi tarihimizde çok önemli ve silinmez bir iz bırakmıştır. Ömrünün son demlerinde de toplumsal fayda adına mücadeleyi sürdürmüş ve Özgürlük ve Dayanışma Partisi'nin kurucu üyeleri arasında yer almıştır. Bu parti çatısı altında parlamentoya girmeyi hedeflese de, ÖDP seçimlerde yüzde onluk ülke barajını geçemediği için meclise girememiştir. Bu süreçte inandığı değerlerden hiçbir zaman ödün vermemiştir. Mîna Urgan, fırtınalı siyasi yaşamını ve bu uğurda verdiği mücadeleleri "Bir Dinozorun Anıları" isimli popüler yapıtında en içten duygularıyla okurlarına aktarmıştır. O, aydın duruşunun sembolüdür.