Cumhuriyet tarihinin en önemli kadın siyasi figürlerinden biri olan Mübeccel Göktuna, Türk siyasi hayatında kadınların daha etkin rol oynaması adına eşsiz adımlar atmış ve meclisteki erkek egemenliğine meydan okumuş cesur bir liderdir. Demokrat Parti döneminde aktif politikaya ilk adımlarını atan Göktuna, Türk kadınının anayasal haklarını parlamento çatısı altında temsil etmek amacıyla uzun yıllar boyunca büyük kararlılıkla çalışmıştır.
Türkiye'de kadınların seçme ve seçilme hakkını elde etmelerinin üzerinden otuz sekiz yıl geçtikten sonra kurulan bu siyasi parti, parlamentodaki erkek tekelini azaltmayı ve kadın iradesini doğrudan kanun yapıcı mercilere taşımayı yegane hedef olarak belirlemiştir. Siyaset sahnesinde genel başkanlık görevini 1972'den 1980'e kadar kararlılıkla sürdüren Göktuna, kadın hakları savunuculuğunun en önemli temsilcilerinden biri haline gelmiştir.
Siyasete İlk Adımlar ve TUKP'un Kuruluşu
Mübeccel Göktuna'nın siyasetle tanışması, çok partili hayata geçişin en hareketli dönemlerinden olan Demokrat Parti yıllarına dayanmaktadır. Buradan edindiği derin tecrübeler ışığında, 17 Kasım 1972 tarihinde resmen faaliyete geçen Türkiye Ulusal Kadınlar Partisi'nin (TUKP) liderlik koltuğuna oturmuştur. TUKP kurulduğu andan itibaren, kadınların siyasi haklarını en üst seviyede kullanmasını ve meclisteki erkek egemenliğini bir ölçüde azaltmayı amaçlamıştır.
Bu hedefler doğrultusunda hızlı bir örgütlenme dönemine giren siyasi parti, kısa sürede ülkenin en büyük metropolleri olan İstanbul, Ankara ve İzmir'de teşkilatlanmayı başarmıştır. Teşkilatlanma adımları kapsamında özellikle İstanbul'un Fatih, Kadıköy ve Üsküdar gibi köklü ilçelerinde de şubeler açılarak faaliyete geçirilmiştir.
Partinin yurt genelindeki çalışmaları halktan büyük ilgi görmüş ve kısa sürede delege sayısı 500 sınırını aşmıştır. Göktuna önderliğindeki bu kadın hareketi, Türk siyasi tarihinde benzeri az görülen organik ve tabandan gelen bir örgütlenme modelini başarıyla sergilemiştir.
Seçim Engelleri ve Darbe Dönemi
Partinin 1977 yılına gelindiğinde en büyük hedefi genel seçimlere katılarak parlamentoda temsil edilmekti. Fakat dönemin yürürlükte olan seçim yasası, partilerin genel seçimlere katılabilmesi için en az 12 ilde teşkilatlanmış olmasını şart koşuyordu. TUKP o dönemde İstanbul, Ankara ve İzmir olmak üzere üç büyük ilde örgütlenmesini tamamlamış bulunuyordu. Yasal mevzuattaki bu zorlu baraj şartı sebebiyle parti, delege sayısının yeterliliğine rağmen 1977 genel seçimlerine katılma hakkını elde edememiştir.
Bu olumsuz gelişme Mübeccel Göktuna'nın inancını ve kararlılığını asla sarsmamıştır. Kendisi, çalışmalarına ara vermeden devam ederek yeni illerde de teşkilatlanma faaliyetlerine büyük bir ağırlık vermiştir. Büyük gayretler neticesinde İzmir, Adana ve Eskişehir illerinde de teşkilatlanma çalışmaları tamamlanma aşamasına gelmiş ve bu şubeler tam devreye girmek üzereydi.
Tam bu kritik süreçte gerçekleşen 12 Eylül 1980 askeri darbesi, ülkedeki diğer tüm siyasi teşekküllerin faaliyetlerini sonlandırdığı gibi partinin de çalışmalarını tamamen ve bir anda durdurmuştur. İhtilalin hemen ardından genel başkan Göktuna, yaklaşık bir ay boyunca kendi evinde mecburi olarak ev hapsinde tutulmuştur.
Siyasi Sonrası Dönem ve Vefatı
Askeri cuntanın yönetimi ele almasının ardından, 16 Ekim 1981 tarihli ve 2533 sayılı kanun çerçevesinde Türkiye Ulusal Kadınlar Partisi resmen kapatılmıştır. Kapatılma kararının ardından kapılarını bir daha açamayan parti, Türk siyasi tarihindeki yerini onurlu bir kadın hareketi mücadelesi olarak almıştır. Göktuna, ilerleyen dönemlerde partiyi tekrar ayağa kaldırmak ve eski dava arkadaşlarını bir araya getirmek adına çeşitli teşebbüslerde bulunmuştur.
Lakin bu arzusu hiçbir zaman gerçekleşmemiştir. Siyasi hayatının nihayete ermesinin ardından ilkeli duruşunu her zaman korumuştur. Geri kalan ömrünü ise ailesine adamıştır. Vefatı, 3 Ekim 1999 günü GATA hastanesinde 84 yaşında gerçekleşti. Ölüm nedeni ise doğaldır.
Vefatının ardından derin bir hüzün bırakan Mübeccel Göktuna, geride Nimla ve Ergun adında iki evlat bırakmıştır. Aynı zamanda şu torunları da onun hatırasını yaşatmaktadır:
- Ece
- Ege
- Emre
- Efe