Ayşe Şasa, 1 Ocak 1941'de İstanbul'da köklü ve kozmopolit bir ailenin çocuğu olarak doğdu. Arnavutköy Amerikan Kız Koleji'nden 1960'ta mezun olan yazar, 1963'ten itibaren Türk sinemasına yön veren güçlü senaryolar kaleme alarak adını duyurdu. Çerkes bir anne ile yarı Çerkes yarı Kürt bir babanın kızı olan Şasa, hem aile mirası hem de Robert Kolej'deki eğitimiyle entelektüel dünyasını inşa etti. Dedesi Bekir Şasa'nın Orman Genel Müdürü olduğu Ankara-Eskişehir yolundaki ormanla hatıralarda yaşadığı bu dönemde, genç yazar Robert Kolej İdari Bilimler Bölümü'nde (1963-1965) eğitimini sürdürürken, sinema dünyasında fırtınalar estirmeye başladı.
Fırtınalı Yeşilçam Yılları ve Kemal Tahir Dostluğu
Gençlik yıllarında kendisini Marksist bir çizgide tanımlayan Ayşe Şasa, 1963 senesinden itibaren senarist koltuğuna oturdu. Sinema onun için büyük bir tutkuydu. Bu dönemde hayatını şekillendirecek en önemli dönüm noktalarından biri, ünlü edebiyatçı Kemal Tahir ile kurduğu sarsılmaz dostluk oldu. Kemal Tahir dostluğu adeta bir okuldu. Kemal Tahir'in derin düşünsel dünyası ve felsefi bakış açısı, Şasa'nın sanat anlayışını ve fikri gelişimini derinden etkiledi. Bu etkileşimle birlikte Türk sinemasının altın çağına damga vuran eserler ortaya çıktı. Şasa, kariyeri boyunca sinemamızın başyapıtları arasına giren pek çok unutulmaz eserin senaryosuna imza attı:
- Son Kuşlar
- Ah Güzel İstanbul
- Utanç
- Gramofon Avrat
Hayatında üç evlilik gerçekleştiren ünlü senarist, ikinci evliliğini ise Türk sinemasının dahi yönetmenlerinden Atıf Yılmaz ile yaparak sanatla iç içe bir yaşam sürdü.
İnziva Dönemi, Şizofreni Teşhisi ve Sessiz Mücadele
1980'li yıllara gelindiğinde Ayşe Şasa'nın hayatında fırtınalı ve son derece zorlu bir dönem başladı. Zorlu günler artık kapıdaydı. Ağır bir ruhsal rahatsızlığın pençesine düşen ünlü yazara doktorlar tarafından şizofreni teşhisi konuldu. Bu sarsıcı gelişme, Şasa'yı sinema piyasasından ve ışıltılı dünyadan tamamen uzaklaştırdı. Bu sessizlik tam on yıl sürdü. Tam on yıl sürecek olan bu derin inziva döneminde, adeta kendi kabuğuna çekildi. Bu zorlu ve yıpratıcı süreçte en büyük destekçisi, yanında adeta bir kale gibi duran üçüncü eşi Bülent Oran oldu. Sinemadan tamamen koparak geçirdiği bu on yıllık yalnızlık dönemi, Şasa için sadece bir hastalık süreci değil, aynı zamanda içsel bir hesaplaşma ve ruhsal bir arayışın kapılarını aralayan derin bir dönüşüm evresi haline geldi.
Fikri Dönüşüm, Tasavvuf Arayışı ve Son Günler
İnzivadan çıkan Ayşe Şasa, düşünsel anlamda tamamen değişmiş ve yepyeni bir kimliğe bürünmüştü. Ruhsal arayış nihayet meyvesini verdi. Rasyonel kalıpları aşarak daha bilimsel ve sezgici bir yaşam tarzını benimseyen yazar, bu yeni soluğu eserlerine de yansıtmaya başladı. Sinema dünyasına dair birikimlerini paylaştığı ve 1993 yılında okurla buluşan Yeşilçam Günlüğü adlı deneme kitabı, bu entelektüel birikimin en önemli meyvelerinden biri oldu. Şasa, hayatının bu döneminde İslam düşünürü İbn Arabi ve ünlü Rus yönetmen Andrei Tarkovsky üzerinde yoğunlaştı, onların felsefeleri ve sanat görüşleri üzerinde derin düşüncelere daldı. Hayatının son demlerine kadar bu sezgisel ve derinlikli bakış açısını koruyan usta yazar, bir süre tedavi gördüğü zatürre rahatsızlığı nedeniyle 16 Haziran 2014 tarihinde İstanbul'da yaşamını yitirdi. Geride eşsiz bir entelektüel miras bırakan Şasa, Sahrayıcedid Mezarlığı'nda sonsuz uykusuna uğurlandı. Bu, sonsuzluğa uzanan bir vedaydı.