Mehmet Bülent Oran, 27 Mart 1924 tarihinde İstanbul'da dünyaya gözlerini açmış ve 23 Eylül 2004 günü yine aynı şehirde vefat etmiş olan çok değerli bir Türk senarist, yazar ve sinema oyuncusudur. Çocukluk yıllarından itibaren zorlu bir yaşam mücadelesine atılan sanatçı, Türk sinemasının gelişimine katkıda bulunmak amacıyla yazarlık kariyerine yönelmiştir. Sektörde binin üzerinde senaryoya imza atarak sinema tarihine damgasını vurmayı başarmıştır. Yeşilçam'ın en üretken kalemlerinden biri olarak sinemamızı şekillendirmiştir. Oran, yarattığı sayısız karakter ve geliştirdiği özgün anlatı diliyle izleyicilerin hafızasında silinmez izler bırakmıştır.
Zorlu Gençlik Dönemi ve Yazarlık Arayışları
Çocukluğunu Bakırköy'de geçiren Bülent Oran, babası Cevat Rıfat Atilhan'ın yanından genç yaşta ayrılarak kendi ayakları üzerinde durmaya karar vermiştir. Pertevniyal Lisesi'nden mezun olduktan sonra İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne girmiş fakat buradaki eğitimini üçüncü yılında yarıda kesmiştir. Zeytinburnu taraflarında mütevazı bir gecekonduya yerleşen Oran, hayata tutunabilmek için bez fabrikasında hamallık ve puvantörlük işlerini üstlenmiştir. Tam on yıl süren bu ağır işçiliğin yanında farklı meslekleri de tecrübe etmiştir. Öğretmenlik yapmış, matbaalarda dizgici olarak çalışmış, klişe ressamlığı ve topoğraf yardımcılığı gibi görevlerde bulunmuştur. Edebiyatla bağını ise dönemin mizah dergilerine yazılar göndererek kurmuştur. Bu dergilerdeki yazıları onun gözlem yeteneğini geliştirmiştir.
Oran'ın mizahi yazılarının yayımlandığı başlıca dergiler şunlardır:
- Akbaba
- Kırkbirbuçuk
- Şaka
- Karikatür
- Taş
- Dolmuş
- Kahkaha
Yeşilçam'da Bir Ömür ve Senaryo Fabrikası
Bülent Oran'ın sinema dünyasına adım atması, yönetmen arkadaşı Sırrı Gültekin'in yoğun ısrarları ve yönlendirmesiyle gerçekleşmiştir. Sektöre 1948-49 yıllarında yardımcı oyuncu yani figüran olarak giren Oran, aynı zamanda set işçiliği ve ütücülük gibi işleri de yürütmüştür. Zamanla yeteneğiyle öne çıkarak başrollere kadar yükselmiş ve atmışı aşkın sinema filminde ile televizyon dizisinde rol almıştır. Oyunculuğunun yanı sıra 1952 yılından itibaren tamamen senaryo yazımı üzerine yoğunlaşmıştır. Senaristliğe başlama hikayesi ise oldukça ilginçtir. Oyuncu Talat Artemel kendisini evine davet etmiş ve elindeki bir projeyi yazmasını istemiştir. Daha önce hiç senaryo yazmadığını belirten Oran'a, Artemel kağıdı ikiye bölüp sola hareketleri, sağa ise konuşmaları yazmasını tavsiye etmiştir. Bu pratik tavsiye ile ilk senaryosunu kaleme alan sanatçı, mesleğinde hızla uzmanlaşmıştır. Kendisinin izinden giden değerli senarist Ayşe Şasa hanımefendi ile hayatını birleştirmiştir. Bir kısmını eşiyle birlikte ortaklaşa kaleme aldığı binin üzerinde senaryoya imza atarak sinema tarihinde adeta bir rekor kırmıştır. 1980'li yıllarda televizyon dizileri için senaryolar hazırlamış ve Marmara Üniversitesi Sinema Televizyon Bölümü'nde dersler vererek yeni nesilleri yetiştirmiştir.
Kültürel Mirası ve Koleksiyon Tutkusu
Kendine has tarzıyla tanınan sanatçı, başından eksik etmediği kasketiyle Yeşilçam'ın sembol isimlerinden biri haline gelmiştir. Sektördeki pek çok sinema emekçisinin üzerinde hakkı ve emeği bulunmaktadır. 2000'li yıllara gelindiğinde Türk televizyon izleyicileri onu İkinci Bahar dizisinde canlandırdığı Hanım karakterinin babası rolüyle bağrına basmıştır. Yeşilçam'ın bu üretken çınarını ölümsüzleştirmek adına yönetmen Mehmet Güleryüz tarafından "Yeşilçam'ın Altın Senaristi: Bülent Oran" isimli bir belgesel çekilmiştir. Ayrıca yazar İbrahim Türk tarafından kaleme alınan ve Dergâh Yayınları aracılığıyla okurla buluşan "Senaryo: Bülent Oran" adlı kitap, sanatçının yaşamını ve sinema anlayışını dönem özellikleri bağlamında derinlemesine incelemiştir. Oran'ın sinema dışındaki en büyük tutkusu ise koleksiyonculuk olmuştur. Küçük yaşlarda sıradan gazoz kapakları biriktirerek başladığı bu koleksiyon hevesi, yıllar geçtikçe kıymetli yağlı boya tablolara, nadide dolmakalemlere ve muazzam bir kütüphane oluşturan kitaplara evrilmiştir. Toplamda beş farklı evde muhafaza ettiği yirmi beş ila otuz bin civarında kitaptan oluşan devasa bir kütüphaneye sahip olmuştur. Ömrünün son günlerinde ağır hasta yatağındayken bile kendisini ziyarete gelen dostlarına "Lütfen ayağımı uzattığım için kusura bakmayın" diyecek kadar nezaket ve zarafet sahibi bir şahsiyettir. Kariyeri boyunca bir filmin yönetmenliğini de üstlenen bu değerli sanatçı, Türk sinemasını dünyaya tanıtan isimlerden biri olarak tarihe geçmiştir.
Sanatçının tutkuyla bağlı olduğu ve yıllar içinde genişlettiği başlıca koleksiyon alanları ise şunlardır:
- Gazoz kapakları
- Yağlı boya tablolar
- Nadir dolmakalemler
- Kitaplar