Türk halk edebiyatının kıymetli temsilcilerinden şair ve ozan Âşik Mevlüde Günbulut, 1921 yılında Sivas'ın Şarkışla ilçesinde dünyaya gelerek, çevresindeki toplumsal olayları ağıt ve şiirleriyle ebedileştirmiş bir sanatçıdır.
Sanatçı, ardında zengin bir sözlü miras bırakarak 19 Mart 2002 tarihinde hayata gözlerini yummuştur.
Şarkışla'dan Talas'a Uzanan Yaşamı
Sivas'ın Şarkışla ilçesinde Ali ve Gülbahar çiftinin evladı olarak dünyaya gelen Mevlüde Günbulut, 1933 yılında ilkokul eğitimini tamamladıktan sonra eğitimine devam etmek amacıyla bölgedeki Talas Koleji'ne gitmiştir.
Ancak bu eğitim macerası kısa sürdü.
Talas Koleji'ndeki eğitimini henüz yarım dönem sonra sonlandırarak okuldan ayrılmak durumunda kaldı.
Şair 1939 yılında evlendi.
Şairin 1939 yılındaki evliliğinden dünyaya gelen dört çocuğu şu isimlerden oluşmaktadır:
- Fatma
- Şükrü
- Enver
- İhsan
Halk Edebiyatı Geleneği ve Sanatı
Âşik Mevlüde Günbulut, eserlerini üretirken çevresindeki sosyal değişimlerden ve beşeri ilişkilerden beslendi.
Gözlemlediği yerel olayları şiirleştiren halk şairi, sadece âşık tarzı şiirler yazmakla kalmadı.
Mani biçiminde söylediği dokunaklı ağıtlar da onun üretkenliğini yansıtan önemli örnekler arasındadır.
Annesinin edebiyat mirasını yaşatmak isteyen oğlu Şükrü Günbulut, bu doğrultuda adımlar attı.
Mevlüde Günbulut'un şiirleri, 1998 yılında N'olayıdım N'olayıdım adını taşıyan bir kitapta derlenerek neşredildi.
Deniz Gezmiş Ağıdı ve Edebi Tartışmalar
Âşik Mevlüde Günbulut, geniş kitleler tarafından bilinen Deniz Gezmiş Ağıdı isimli eserin de özgün şairidir.
Zülfü Livaneli tarafından notaya dökülen bu eser, sekizli hece ölçüsüyle kaleme alınmıştır.
Eserin Mevlüde Günbulut'a ait olduğunu, yazar Erdoğan Alkan Papirüs dergisindeki bir makalesinde kamuoyuna açıkladı.
Bu açıklamayı, aynı zamanda bir antropolog olan şairin oğlu Dr. Şükrü Günbulut da doğrulayarak tescilledi.
Halk arasında 'Şarkışla'ya Düşürmesin Allah Sevdiği Kulunu' olarak da ünlenen bu ağıdın orijinal metninde, bilinen bestesinde yer almayan bazı bölümler mevcuttur.
Şairin orijinal eserinde bulunan ancak yaygın bestede işitilmeyen dörtlüklerden biri şu şekildedir:
Tutsun artık Türk milleti
Bu yiğitlerin yasını
Boğuldu genç yaşta hepsi
Alamadan hevesini
Belgeler farklı varyasyonlar sunar.
Ağıt, daktilo edilmiş bir başka belgede 'Hükümete düşürmesin...' ifadesiyle başlamaktadır.
Bu değişikliğe başka yerde rastlanmamıştır.
Bunun yanı sıra sanatçının Deniz Gezmiş için yazmış olduğu on birli hece ölçüsüne sahip farklı bir şiiri daha mevcuttur.
Halk edebiyatında yaygın görüldüğü üzere, bu eserler dilden dile aktarılırken çeşitli eklemeler ve yapısal değişimlerle yeni biçimler kazanmıştır.
Değişimlerin sorumlularını saptamak zordur.
Zaman içinde değişime uğrayan bu sözlü kültür ürünleri, ozanların seslendirme anındaki anlık unutkanlıkları veya metni yazıya geçirenlerin kendi siyasi ve estetik kaygıları neticesinde asıllarından farklılaşarak günümüze ulaşmıştır.