Türk sinemasının efsanevi isimlerinden yapımcı, yönetmen ve yazar Arif Keskiner, 12 Mart 2024 tarihinde İstanbul Maslak'taki Acıbadem Hastanesi'nde 85 yaşında hayata gözlerini yumdu. 1 Kasım 1938 yılında o dönem Adana'ya bağlı olan Osmaniye'de dünyaya gelen ünlü sinemacı, ardında Türk sinema tarihine damga vurmuş unutulmaz başyapıtlar ve edebiyat dünyasına kazandırdığı kıymetli hatıralar bıraktı. Yeşilçam'ın gelişim sürecinde çok yönlü kimliğiyle kritik roller üstlenen usta isim, yaklaşık 15 yıldır mücadele ettiği kan hastalığının ardından aramızdan ayrıldı.
Yeşilçam'a Uzanan Çok Renkli Yaşam Serüveni
Hasan Keskiner'in oğlu ve Abdurrahman Keskiner'in ağabeyi olan Arif Keskiner, ilk ve orta öğrenimini doğduğu topraklar olan Osmaniye'de tamamladı. Lise eğitimi için İstanbul'a gelen genç Keskiner, ardından günümüzde Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi olarak eğitim veren İstanbul Yüksek Ekonomi ve Ticaret Okulu'ndan mezun olarak yükseköğrenimini bitirdi. Vatan borcunu ödedikten sonra, yolu Türk sinemasının dev ismi Yılmaz Güney ile kesişti. Sinema kariyerinden önce hayatın farklı kulvarlarında koşturan ünlü yapımcı, dört yıl boyunca Ağaoğlu Yayınevi bünyesinde müdürlük yaptı. Bu süreçte edebiyat çevreleriyle yakın ilişkiler kurdu. Bunun yanında kitapçılık ve spor yazarlığı işleriyle de ilgilendi. Hayatının bir döneminde yolu İsveç'e düşen usta isim, orada hem bulaşıkçılık yaptı hem de muhabir olarak çalıştı. Zorlu gurbet yıllarının ardından Türkiye'ye döndü. Yurda döndüğünde ise asıl büyük tutkusu olan sinemaya tamamen odaklandı.
Türk Sinemasında İz Bırakan Yapıtlar
Türkiye'ye dönüşünün ardından sinema sektöründe son derece üretken bir döneme giren Arif Keskiner, izleyicinin hafızasına kazınan filmlerin arkasındaki en önemli itici güçlerden biri oldu. Prodüktörlük koltuğuna oturduğu ve sinemaseverlerle buluşturduğu eserler, toplumsal gerçekçi temalarıyla Türk sinemasında derin izler bıraktı. Usta sanatçı, sinemanın farklı alanlarında da üretim yaptı. Senaristlik ve yönetmenlik gibi disiplinlerde kendini gösterdi. Özellikle Türk sinema tarihinin en seçkin klasikleri arasında kabul edilen başyapıtların hayata geçirilmesinde öncü rol oynadı. Keskiner’in sektöre kazandırdığı ve düzenlemelerinde rol aldığı başlıca yapıtlar şunlardır:
- Yapımcılığını üstlendiği Selvi Boylum Al Yazmalım, Kapıcılar Kralı, Otobüs, Maden, Namus Borcu, Köşeyi Dönen Adam, Sensiz Yaşayamam ve Bizi Güldürenler filmleri
- Senaryo ekibinde yer aldığı Yılanı Öldürseler ve dünya sinemasında da ünlenen Piano Piano Bacaksız yapıtları
- Yönetmenliğini gerçekleştirdiği Bay Alkolü Takdimimdir adlı televizyon dizisi
Sektörel Mücadele, Edebi Miras ve Ödüller
Keskiner, sanatsal üretimlerinin yanı sıra sinema sektöründe telif hakları, çalışma koşulları ve örgütlenme adına da büyük emekler verdi. Filmciler Kooperatifi’nin kurulmasına öncülük eden isimlerden biri olan ünlü yapımcı, aynı zamanda Sinema Sevenler Derneği Lokali'nin kurucu üyeleri arasında yer aldı. Türkiye Büyük Millet Meclisi'ndeki komisyon çalışmalarına aktif katılım sağlayarak 2019 yılında yürürlüğe giren Sinema Yasası'nın hazırlanmasında kritik roller oynadı. Gençlik yıllarında edindiği Komünist Arif lakabının yerini zamanla Yeşilçam'ın Ağabeyi ve edebiyat dünyasındaki samimi kişiliği nedeniyle Çiçek Arif unvanları aldı. Kaleme döktüğü anı ve anlatı kitaplarıyla edebiyat dünyasında da iz bırakan usta yazar; 2002 tarihli Çiçek Gibi, 2003 tarihli Yine mi Çiçek, Binbir Renk Binbir Çiçek: Yaşar Kemal'li Anılar, Nâzım'ın Evinde Vera'nın Sofrasında ve son olarak Ocak 2024'te yayımlanan Akşam Çiçekleri gibi kıymetli eserler kaleme aldı. Sanatçının renkli ve mücadeleci hayat yolculuğu 2022 yapımı Bir Ömür Arif Keskiner belgeseliyle ölümsüzleştirildi. Sinema sanatına yaptığı eşsiz katkılardan dolayı 2018 yılında gerçekleştirilen İstanbul Film Festivali bünyesinde Sinema Onur Ödülü'ne layık görülürken, 2017 senesinde ise Özgür Film Festivali tarafından Özgür İnsan Ödülü ile taçlandırıldı. 85 yıllık ömrünü sinema ve sanata adayan usta isim, 12 Mart'taki vefatının ardından Cemal Reşit Rey Konser Salonu'nda düzenlenen anma töreni ve Teşvikiye Camii'ndeki cenaze namazı sonrasında Kilyos Demirciköy Mezarlığı'nda ebedi istirahatgâhına uğurlandı.