Muğla'nın Milas ilçesinde 20 Nisan 1889'da doğup İzmir Amerikan Lisesi'ni bitiren Albert Jean Amateau, ABD'de hahamlık, avukatlık ve sosyal aktivizm gibi alanlarda öncü roller üstlenmiş saygın bir Türk asıllı Musevi figürdür. 1910 yılında Amerika Birleşik Devletleri'ne göç eden Amateau, 9 Şubat 1996'da Kaliforniya'nın Santa Rosa kentinde 106 yaşında vefat etmiştir.
Amerika Rüyası ve Engelleri Aşan Liderlik
Genç yaşta okyanusu aşarak yeni bir kıtaya ayak basan Amateau, 1920'li yılların başından itibaren toplumsal mücadelelerin ön saflarında yer almıştır. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Musevi nüfusunun kamu kurumlarında ve özel şirketlerde daha etkin roller üstlenmesini hedefleyen geniş çaplı bir hareket başlattı. Aynı dönemde, kendisi de işitme engelli olan Amateau, ülkedeki sağır bireylerin haklarının yasal güvence altına alınması adına yoğun çaba gösterdi. Ordu bünyesinde Birinci Dünya Savaşı'nda yer aldı.
Tarihe Geçen İlk Sağır Haham ve Girişimcilik Adımları
Cephedeki hizmetlerinin ardından eğitimine devam eden Amateau, Yahudi Din Okulu'ndaki eğitimini tamamlayarak hahamlık unvanı aldı. Bu başarı, onu Amerikan Yahudi cemaati tarihinde resmen atanan ilk sağır haham konumuna taşıdı. Liderlik yeteneklerini iş dünyasına da yansıtan ünlü isim, 1941 yılında Albert J. Amateau Yabancı Diller Servisi isimli bir girişim kurdu. Yarım asra yakın süre faaliyet yürüten bu şirket, özellikle sinema sektöründe film dublajı alanında uzmanlaşarak küresel düzeyde büyük bir saygınlık elde etti.
Türkiye Sevdası ve Lobi Faaliyetleri
Doğduğu topraklara olan bağlılığını ömrü boyunca kaybetmeyen Amateau, Amerika'da Türk kültürünün ve çıkarlarının savunulması için öncü adımlar atmıştır. Amerika genelinde Türklere yönelik çok sayıda organizasyon gerçekleştirdi. İlerleyen yaşına rağmen durmaksızın çalışan Amateau, 1992 yılında, henüz 103 yaşındayken Amerikan Toplumundaki Yahudi Türkiye Dostları Derneği kurucuları arasında yer aldı ve kuruluşun ilk başkanlığını üstlendi. Türkiye aleyhine yürütülen kampanyalara karşı dik duran Amateau, resmi noter beyannamesiyle Ermeni Soykırımı iddialarının asılsız bir iftira kampanyasından ibaret olduğunu beyan etti. Arkasında derin bir toplumsal miras bıraktı.
Albert Jean Amateau'nun Üstlendiği Başlıca Roller
- Sosyal Aktivist ve Hak Savunucusu: Amerika Birleşik Devletleri genelinde Musevilerin entegrasyonu ve işitme engellilerin yasal hakları için çalıştı.
- Din Adamı: Eğitimini tamamladıktan sonra Amerikan Yahudi cemaatinin atanan ilk sağır hahamı unvanını kazandı.
- Girişimci ve İş İnsanı: Sinema dünyasında film dublajı konusunda öncü bir yabancı dil servisini kurdu ve yönetti.
- Kültür Elçisi: ABD'deki Türk topluluklarını organize ederek Türkiye ile bağları güçlendirdi ve Türkiye'nin haklarını uluslararası arenada savundu.