Cumhuriyet döneminin en önemli askeri liderlerinden Mareşal Fevzi Çakmak'ın torunu olan Ahmet Şefik Çakmak, 1934 yılında hayata gözlerini açtı. Amerika Birleşik Devletleri'nin prestijli eğitim kurumlarından Princeton Üniversitesi'nde ordinaryüs profesörlüğe kadar yükselen bu değerli Türk bilim insanı, tüm ömrünü mühendislik eğitimi ile yapısal analiz araştırmalarına adadı. Türkiye'de aldığı nitelikli eğitimi okyanus ötesine taşıyarak uluslararası düzeyde bir otorite haline gelen Çakmak, hem yetiştirdiği parlak beyinler hem de Ayasofya gibi tarihi yapıların korunmasına sunduğu katkılarla bilim dünyasında kalıcı izler bıraktı.
Robert Kolej'den Princeton'a Uzanan Akademik Yolculuk
Gençlik yıllarında gösterdiği üstün akademik başarıyla dikkat çeken Ahmet Şefik Çakmak, o dönemki adıyla Robert Kolej olan Boğaziçi Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü'nden 1957 senesinde başarıyla mezun oldu. Mühendislik alanındaki yetkinliğini daha da ileriye taşımak amacıyla, mezuniyetinin ardından Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Princeton Üniversitesi'ne kabul aldı. 1962 yılına gelindiğinde, o dönemki ismi İnşaat ve Jeoteknik Mühendisliği olan akademik bölümden doktora derecesini alarak mezun oldu. Doktorasını tamamladıktan hemen sonra Princeton bünyesinde kalarak dersler vermeye başladı.
Akademik basamakları Princeton bünyesinde büyük bir hızla tırmanan Çakmak, 1963 senesinde yardımcı doçent unvanını aldı. Alanındaki başarılı çalışmaları sayesinde 1969 yılında doçentlik, 1972 yılında ise profesörlük unvanına layık görüldü. Princeton Üniversitesi Mühendislik ve Uygulamalı Bilimler Fakültesi çatısı altında tam 37 sene boyunca kesintisiz olarak öğretmenlik yaptı. Akademisyen Ahmed Cemal Eringen'in ardından aynı fakültenin dekanlık makamına getirildi. Bunun yanında İnşaat Mühendisliği ve Yöneylem Araştırmaları Bölüm Başkanlığı yaptı. İdari ve akademik görevlerini 1999 yılına kadar aralıksız sürdüren profesör, bölümün ikiye ayrılma sürecinde aktif rol aldı. 1999 yılında bu köklü yapının 'İnşaat ve Çevre Mühendisliği' ile 'Yöneylem Araştırmaları ve Finans Mühendisliği' şeklinde iki ayrı disipline bölünmesinin ardından bölüm başkanlığı görevini Profesör Erhan Çınlar'a devretti. Kendisi 2000 yılında bu bölümden emekli oldu.
Ayasofya'nın Korunması ve Bizans Mimarisi Çalışmaları
Aktif üniversite kariyerini noktaladıktan sonra da çalışmalarına ara vermeyen Profesör Ahmet Şefik Çakmak, tarihi eserlerin korunması alanına yöneldi. Özellikle UNESCO tarafından yürütülen ve tarihi mirasın geleceğe taşınmasını hedefleyen Ayasofya'nın temellerinin güçlendirilmesi projesinin genel yönetimini üstlendi. Mühendislik birikimini bu tarihi yapı için kullandı. Emeklilik döneminde de Ayasofya projesi üzerindeki çalışmalarını sürdüren Çakmak, Bizans mimarisi alanında derinlemesine bilimsel araştırmalar gerçekleştirdi. Tarih ve mühendisliği harmanlayan bu özel alandaki birikimini genç nesillere aktarmak amacıyla, en son 2000 yılında Bizans mimarisi üzerine dersler verdi.
Seçkin Ödülleri ve Bilimsel Yayınları
Akademik yaşantısı boyunca sadece araştırmalarıyla değil, eğitime verdiği önemle de öne çıkan Profesör Çakmak, öğrencileri tarafından her zaman takdir edildi. Princeton Üniversitesi'ndeki ders anlatım kalitesi ve rehberliği sayesinde mühendislik camiasında pek çok saygın ödülün sahibi oldu:
- Mühendislik Konseyi Öğretmenlik Ödülü (1994): Fakültedeki başarılı eğitim yöntemleri nedeniyle Konsey tarafından en iyi ders veren öğretmen olarak ilan edilmiştir.
- Princeton Üniversitesi Yılın Öğretmeni Ödülü (2000): Mühendislik ve Uygulamalı Bilimler Fakültesi Yöneylem Araştırmaları ve Finans Mühendisliği Bölümü bünyesinde en iyi öğretmen seçilerek onurlandırılmıştır.
- Ahmet S. Çakmak Ödülü: Kendi akademik mirasını yaşatmak üzere, Yöneylem Araştırmaları ve Finans Mühendisliği Bölümü tarafından her yıl en başarılı öğrenciye onun adına takdim edilen bir teşvik ödülüdür.
Mühendislik literatürüne devasa katkılar sunan Çakmak'ın yayımlanmış 120 adet bilimsel makalesi bulunmaktadır. Bunun yanında 18 cildin editörlüğünü yaptı. 1987 yılında 'Computational and Applied Mathematics for Engineering Analysis' isimli kitabı ortak yazar olarak yayımlamış ve mühendislik analizleri için matematiksel yöntemler sunmuştur. Bunların yanı sıra, 1982 yılından 1995 yılına kadar uzanan süreçte prestijli 'the International Journal of Soil Dynamics and Earthquake Engineering' dergisinin genel yayın yönetmenliği görevini yürüterek deprem mühendisliği alanındaki küresel gelişmeleri yönetmiştir.