Türk dünyasının en önemli dil bilimcileri arasında yer alan Prof. Dr. Ahmet Bican Ercilasun, 8 Şubat 1943 tarihinde İzmir’de dünyaya gelmiştir. Babası Kıbrıslı Mehmet Bey, annesi ise Kastamonulu Cemile Hanım olan bilim insanı, ömrünü Türk dilinin köklerini araştırmaya ve lehçeler arasındaki bağları güçlendirmeye adamıştır. Eğitim hayatına Kıbrıs’ta adım atan Ercilasun, akademik basamakları hızla tırmanarak Türk Dil Kurumu başkanlığına kadar uzanan saygın bir kariyere imza atmıştır. Türkiye’de çağdaş Türkoloji çalışmalarının kurumsallaşmasında öncü bir rol üstlenen yazar, yetiştirdiği binlerce öğrenci ve kaleme aldığı kaynak eserlerle Türk kültür hayatını derinden etkilemiştir.
Akademik Temeller ve İzmir'den İstanbul'a Uzanan Yolculuk
Ercilasun’un çocukluk yılları, Kıbrıs ile İzmir arasında mekik dokuyan zengin bir coğrafi çeşitlilik içinde geçmiştir. İlkokul eğitimine 1946 yılında Kıbrıs’ın tarihi Gazimağusa şehrine bağlı Büyükkonuk Köyü’nde adım atmıştır. Daha sonra İzmir’e dönen Ercilasun, buradaki Topaltı İlkokulu’nda eğitimine devam etmiştir. Ortaokul ve lise öğrenimini 1955-1962 yılları arasında İzmir İmam-Hatip Lisesi’nde tamamladıktan sonra, 1963’te Edremit Lisesi’nden fark sınavlarını vererek mezun olmuştur. Aynı yıl, onun hayatını ve Türkiye’nin dil bilim geleğini şekillendirecek olan İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’ne kaydolmuştur.
İstanbul’daki üniversite yılları, Ercilasun için dönemin en büyük Türkoloji hocalarından feyzalma imkanı sunmuştur. Edebiyat Fakültesinde derslerini takip ettiği hocalar arasında şu seçkin isimler öne çıkmaktadır:
- Ahmet Caferoğlu
- Reşid Rahmeti Arat
- Ali Nihat Tarlan
- Mehmet Kaplan
- Faruk Kadri Timurtaş
- Muharrem Ergin
- Ömer Faruk Akün
Bu süreçte tarih disiplininden de kopmayan Ercilasun, Zeki Velidi Togan ile İbrahim Kafesoğlu gibi devasa tarihçilerin derslerini takip etmiştir. 1967 yılında Genel Türk Tarihi sertifikası alarak mezuniyetini taçlandırmıştır. Ercilasun, daha öğrencilik yıllarında, 1965-1967 yılları arasında Türk İktisat Tarihi Enstitüsü bünyesinde, ünlü tarihçi Ömer Lütfi Barkan’ın yanında uzman olarak ilk mesleki tecrübesini kazanmıştır.
Anadolu'da Yükselen Kariyer ve TDK Başkanlığı
Mezuniyetinin ardından Erzurum Atatürk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi bünyesinde asistanlık görevine başlayan Ercilasun, yönünü Anadolu ağızlarına çevirmiştir. Hocası Prof. Dr. Selâhattin Olcay’ın rehberliğinde 1969 yılında Kars yöresinde saha çalışmaları yapmış, derlediği malzemelerle hazırladığı "Kars İli Ağızları -Ses Bilgisi-" teziyle 1971'de doktor unvanını elde etmiştir. Aynı yıl Hacettepe Üniversitesi Sosyal ve İdari Bilimler Fakültesi'ne geçerek burada öğretim görevlisi olarak çalışmaya başlamıştır. Akademik ufkunu genişletmek amacıyla Haziran 1976 ile Ağustos 1977 arasında ABD’deki Seattle şehrinde bulunan University of Washington'da misafir araştırmacı sıfatıyla çalışmalar yürütmüştür. Türkiye'ye döndükten sonra, 1979'da "Kutadgu Bilig’de Fiil" çalışmasıyla doçentliğe yükselmiştir.
1980'li yıllar Ercilasun için yönetsel ve kurucu sorumlulukların arttığı bir dönem olmuştur. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi’nde bölüm başkanlığı yaptıktan sonra, 1986 yılında profesör kadrosuyla atandığı Gazi Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi’nde Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nün kuruculuğunu üstlenmiştir. Ardından 1986-1991 yılları arasında Gazi Üniversitesi Basın-Yayın Yüksek Okulu’nda müdürlük yapmıştır. Kültür Bakanı Namık Kemal Zeybek’in talebi üzerine müdürlük görevinden ayrılarak, Türk dünyasını bir araya getiren Karşılaştırmalı Türk Lehçeleri Sözlüğü projesinin hazırlık komisyonu başkanı olmuştur. Bu adımın ardından 1992’de Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümü’nü de kurmuş ve başkanlığını üstlenmiştir. 1993 yılında vekaleten getirildiği Türk Dil Kurumu Başkanlığına 1994 yılında asaleten atanmış ve bu mühim kurumu 2000 yılına kadar başarıyla yönetmiştir.
Siyaset, Uluslararası Görevler ve Bilim Mirası
21. yüzyılın başlarında Ercilasun, tecrübesini uluslararası alana taşımıştır. 2001 yılında Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi’ne misafir profesör olarak giderek burada dekan vekilliği ve bölüm başkanlığı yapmıştır. Dönüşünde kısa bir süre aktif siyasete girerek 15 Aralık 2002’de Aydınlık Türkiye Partisi Genel Başkanı seçilmiş, ancak 2004 yerel seçimlerinin ardından görevini bırakıp siyaset arenasından çekilmiştir. Yeniden döndüğü Gazi Üniversitesi’nin ardından 2004-2005 akademik yılında Girne Amerikan Üniversitesi bünyesinde KKTC’de dersler vermiştir.
Akademik kariyerinin en olgun meyvelerinden biri, Ziyat Akkoyunlu ile birlikte hazırladıkları eserdir. İkilinin yaklaşık yirmi yıl önce başladığı ancak ara verdiği Dîvânu Lugâti't-Türk tercümesi projesi, 2008 yılında yeniden canlandırılmış ve titiz çalışmalar neticesinde 2011 yılında kültür dünyamıza kazandırılmıştır. Hacettepe Üniversitesi'nde Yeni Türk Edebiyatı profesörü olan Bilge Ercilasun ile evli olan ve iki çocuk babası olan Ahmet Bican Ercilasun, 2010 yılında resmi olarak Gazi Üniversitesi'nden emekliye ayrılmıştır. Emekliliğine rağmen ilim yolculuğunu durdurmayan duayen hoca, günümüzde de lisansüstü düzeyde dersler vermekte ve gelenekselleşen "Perşembe Seminerleri" ile genç Türkologlara rehberlik etmeyi sürdürmektedir.