1923 yılında dünyaya gözlerini açıp 6 Ocak 1995'te aramızdan ayrılan Muharrem Ergin, Türkoloji alanında çığır açmış saygın bir bilim insanıdır. Genç yaşlarda başlayan eğitim serüvenini tüm zorluklara rağmen başarıyla sürdüren yazar, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi bünyesinde yürüttüğü çalışmalarla Türk dili tarihine ışık tutmuştur. Özellikle Orhun Abideleri üzerindeki kapsamlı çeviri projesiyle adını kültür tarihimize altın harflerle yazdıran araştırmacı, ardında hiç sönmeyecek bir bilim meşalesi bırakmıştır. Onun ortaya koyduğu metodoloji ve eşsiz eserler, günümüzde dahi akademik araştırmaların temel taşını oluşturmaktadır.
Ahıska'dan Anadolu'ya Uzanan Yaşam Yolculuğu
Kökenleri Ahıska coğrafyasındaki Karapapak yani Terekeme boyuna dayanan bir aileye mensup olan Ergin, köklü bir kültürel birikimin mirasçısı olarak çocukluğunu yaşadı. Türkiye'de daha çok Mesket Türkleri ismiyle tanınan bu topluluğa ait olan aile, bölgedeki siyasi ve sosyal gelişmeler nedeniyle göç etmek durumunda kaldı. Yaşanan göç dalgasıyla 1925 senesinde ailesiyle birlikte Anadolu topraklarına adım atan yazar, Muş ilimizin Bulanık ilçesinde yeni bir hayata başladı. Bulanık topraklarında başladığı ilk eğitim adımlarını başarıyla atan Ergin, lise tahsilini ise 1943 senesinde Balıkesir Lisesi bünyesinde yatılı öğrenci olarak tamamladı. Yatılı okul hayatının getirdiği disiplin ve azim, onun gelecekteki akademik başarılarının da habercisi niteliğindeydi.
Öğrencilik yıllarında toplumsal meselelere büyük duyarlılık gösteren genç araştırmacı, 1945'teki meşhur Tan gazetesi baskını sırasında eylemcileri sevk ve idare eden kalabalığın ön saflarında yer aldı. Bu hararetli dönemin ardından eğitimine ışık hızıyla geri dönen Ergin, tarihler 1947 yılını gösterdiğinde İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi sıralarından başarıyla mezuniyet hakkı kazandı.
Akademik Yükseliş ve Türk Diline Hizmet
Mezun olduğu prestijli kürsüde, alanın efsane isimlerinden Reşit Rahmeti Arat'ın asistanlığını üstlenerek akademik kariyerinin ilk resmi adımını attı. İstanbul Üniversitesi çatısı altında dilin derinliklerine inen bilim insanı, Türk yazı dili tarihi üzerine eşsiz araştırmalar gerçekleştirdi. Bilimsel araştırmalarıyla kısa sürede dikkat çeken Ergin, 1963 senesinde doçentlik unvanına kavuşurken, 1971'de profesörlük makamına layık görüldü. Akademik liderliğini pekiştiren bilim insanı, 1986 ile 1990 yılları arasında mezun olduğu fakültenin Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'nü başkan sıfatıyla yönetti. Bölüm başkanlığı süresince eğıtim kalitesini artırmak ve genç araştırmacılara rehberlik etmek adına yoğun bir çaba sarf eden hoca, kürsüsünü en verimli dönemlerinden birine ulaştırdı.
Göktürk mirasından günümüze ulaşan en mühim yazılı kaynak niteliğindeki Orhun Abideleri metinlerini kelimesi kelimesine modern yazı diline kazandıran yazar, 1990 yılında resmi olarak emekliliğe ayrıldı. Bu abidevi çalışma, günümüzde dahi Türkoloji talebelerinin en temel başvuru kaynaklarından biridir. Orijinal metinlerin ruhunu ve dil yapısını bozmadan yapılan bu birebir çeviri, Türkçenin tarihi derinliğini gözler önüne seren eşsiz bir köprü vazifesi görmektedir.
Muharrem Ergin'in Hayatından Kronolojik Kilometre Taşları
- 1923: Ahıska'da Terekeme (Karapapak) kökenli bir ailede dünyaya gelişi.
- 1925: Ailesiyle birlikte Türkiye'ye göç ederek Muş'un Bulanık ilçesine yerleşmesi.
- 1943: Balıkesir Lisesi'nden yatılı öğrenci olarak mezuniyeti.
- 1945: Tarihe geçen meşhur Tan gazetesi baskını eylemlerine yön vermesi.
- 1947: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nden mezun olarak Reşit Rahmeti Arat'ın asistanlığına başlaması.
- 1963 & 1971: Sırasıyla doçentlik ve profesörlük unvanlarını elde etmesi.
- 1986 - 1990: Mezun olduğu fakültenin Türk Dili ve Edebiyatı Bölüm Başkanlığı görevini yürütmesi.
- 1990: Orhun Abideleri'nin türkçesine bütüncül tercümesini sunup emekliye ayrılması.
Son Yılları ve Ebedi Veda
Yaşamının son demlerinde nörolojik bir rahatsızlık olan parkinson ile mücadele eden usta akademisyen, yakalandığı zatürre enfeksiyonunun ardından bir hafta içinde direncini yitirdi. Bilim dünyasını derinden sarsan bu kaybın ardından, 6 Ocak 1995 günü İstanbul'da hayata gözlerini yumdu. Kıymetli Türkologun naaşı, ebedi istirahatgahı olan İstanbul'daki Hasdal Mezarlığı bünyesinde toprağa verildi. Ergin, geride bıraktığı kıymetli incelemeleri ve modern dile kazandırdığı eserleriyle yaşamaya devam etmektedir.