Taoskari Kalesi'nin Tarihi ve Önemi
Taoskari Kalesi, tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Erzurum ilinin Olur ilçesine bağlı ve eski adı Taoskari olan Çataksu köyünde yer alan, Orta Çağ'da Gürcülerden kalma bir kaledir. Gürcüce bir yer adı olan Taoskari, kelime anlamı olarak "Tao'nun kapısı" anlamına gelmektedir. Köyün ve kalenin yer aldığı tarihsel Tao bölgesi, Orta Çağ döneminde Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. Bu kale ve köy, Osmanlılar tarafından 1550 yılında Gürcülerden ele geçirilmiştir.
Araştırmalar ve Baraj Suları Altındaki Krani Köyü
Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili, eserlerinde bu kaleden Krani Kalesi olarak söz etmiştir; fakat kendisinin kaleye çıkmadığı anlaşılmaktadır. Kalenin hemen dibinde, Oltu Çayı'nın kıyısında yer alan Krani köyü ise günümüzde Ayvalı Barajı'nın suları altında kalmıştır.
Kalenin Konumu ve Yapısal Özellikleri
Taoskari Kalesi, Çataksu köyünün 1 km güneydoğusunda, ulaşımı zor bir kayalığın üzerinde konumlanmıştır. Oldukça büyük bir savunma yapısı olan kale, kademeli bir tasarımla birkaç terastan oluşmaktadır. Günümüze ulaşan kale duvarlarının yüksekliği 5 metreyi bulmaktadır.
Mimari Detaylar ve Günümüze Ulaşan Kalıntılar
Yapı, kabaca yontulmuş taşların harç kullanılmasıyla inşa edilmiştir. Orta Çağ Gürcü mimarisinin niteliklerini barındıran Taoskari Kalesi'nin giriş kapısı, su sarnıçları, savunma burçları ve sur duvarları varlığını koruyarak günümüze ulaşmayı başarmıştır.