Modern felsefenin en radikal figürlerinden biri olan William Godwin, 18. yüzyılın son çeyreğinde İngiltere topraklarında filizlenen özgürlükçü düşüncenin en güçlü sesi haline gelmiştir. Wisbech, Cambridgeshire bölgesinde 3 Mart 1756 tarihinde dünyaya gözlerini açan düşünür, geliştirdiği cesur teorilerle felsefi anarşizmin ilk modern savunucularından biri kabul edilir. Faydacılık akımının da ilk savunucuları arasında yer alan yazar, devlet otoritesine yönelttiği rasyonel eleştirilerle çağının siyaset teorisini kökünden sarsmıştır. Dönemin çalkantılı atmosferinde, özellikle Fransız İhtilali'nin yarattığı entelektüel rüzgarları arkasına alarak insan zihninin özgürleşmesi adına ölümsüz eserler üretmiştir. Yaşamı boyunca din adamlığından ateizme uzanan derin bir felsefi dönüşüm geçiren düşünür, özgün fikirleriyle sadece kendi çağını değil, kendisinden sonraki kuşakları da derinden etkilemeyi başarmıştır.
Godwin'in entelektüel yolculuğunun ilk tohumları, son derece dindar ve disiplinli bir aile ortamında atılmıştır. Babası, yerleşik dini kurallara boyun eğmeyen protestan bir din adamıydı. Bu nedenle gençlik yılları inanç merkezli bir çevrede geçmiş, geleneksel teoloji öğretileri zihnini şekillendiren ilk unsurlar olmuştur. Bu dönemde Samuel Newton adlı bir rahibin gözetiminde yoğun teoloji dersleri almış ve dini dogmaları en ince ayrıntılarına kadar inceleme fırsatı bulmuştur. Aldığı bu sıkı eğitimin ardından, 1778 ile 1782 yılları arasında sırasıyla Ware, Stowmarket ve Beaconsfield bölgelerinde aktif olarak rahip olarak görev yapmıştır. Ancak bu süreç, onun kilisenin dogmatik yapısını sorgulamasına ve zihninde yeni düşünsel kapıların aralanmasına zemin hazırlamıştır.
Rahiplik görevini sürdürdüğü yıllarda Fransız aydınlanmasının öncü isimleri olan Jean Jacques Rousseau ve Gabriel Bonnet de Mably gibi filozofların eserleriyle tanışması, Godwin'in yaşamında tam bir dönüm noktası oluşturmuştur. Bu akılcı fikirler, onun teolojik dogmalardan uzaklaşmasını tetikledi. Nihayetinde din eğitimiyle ve kilise ortamıyla olan tüm bağlarını koparan genç yazar, rotasını İngiltere'nin kültür başkenti Londra'ya çevirmiştir. Burada profesyonel yazarlık yapmaya başladı. 1787 yılında ise ateist felsefeyi tam anlamıyla benimsediğini ilan etti. Hayatının son yirmi yıllık periyodunda ise siyasi gazetecilik faaliyetlerine ağırlık vererek kalemiyle toplumsal muhalefetin sesi olmaya devam etmiştir.
Siyasi Düşüncenin Zirvesi ve Anarşizmin Temelleri
Fransız Devrimi'nin getirdiği büyük toplumsal dönüşüm dalgasından derinden etkilenen Godwin, 1793 yılında başyapıtı olarak kabul edilen Siyasi Adalet Üzerine Bir İnceleme (An Inquiry Concerning Political Justice) adlı eserini yayımlamıştır. Bu çalışma, modern felsefe tarihinde devlet aygıtına karşı yapılmış ilk sistemli anarşist eleştiri olarak tarihe geçmiştir. Yazar, bu kitabında geliştirdiği teorilere doğrudan "Anarşizm" adını vermemiş olsa da, anarşist düşüncenin temel siyasal ve ekonomik parametrelerini dünyada ilk kez formüle eden isim olarak adını altın harflerle yazdırmıştır. Bu büyük başarının hemen ardından 1794 yılında kaleme aldığı ve bireysel özgürlükleri konu edinen ikinci kitabı Caleb Williams okurlarla buluşmuştur. Birbirini takip eden bu iki büyük eser, Godwin'e kısa sürede muazzam bir şöhret ve entelektüel saygınlık kazandırmıştır.
Muhafazakar Tepkiler ve Edebi Dönüşüm
Ancak bu parlak ün uzun sürmedi. Fransız Devrimi'nin radikal sonuçlarına karşı İngiltere'de yükselen muhafazakar reaksiyonlar, radikal fikirleri savunan Godwin'i açık bir hedef haline getirmiştir. İngiliz Radikalizmine yönelik baskıların artmasıyla birlikte, yazar toplum nezdindeki eski popülerliğini yavaş yavaş kaybetmeye başlamıştır. Bu süreçte tiyatro oyunları, tarihi incelemeler, edebi makaleler, romanlar ve hatta çocuk kitapları gibi çok geniş bir yelpazede üretmeye devam etse de, eski parlak günlerine ve toplumsal şöhretine bir daha geri dönememiştir. Yine de yazma tutkusundan vazgeçmeyen üretken yazar; roman türünün farklı biçimlerini denemiş, tarih ve demografi alanında önemli eserler vermıştır. Yaşlılık döneminde kaleme aldığı İngiliz Uluslar Topluluğu Tarihi ve İnsan Üzerine Düşünceler adlı çalışmaları, onun entelektüel olgunluğunu gösteren en nitelikli eserleri arasında yer almaktadır. Bununla birlikte, Siyasal Tüze adlı çalışması da onun felsefi mirasını taçlandıran önemli yapıtlar arasında kabul görmektedir.
Yazarın entelektüel hayatı kadar özel yaşantısı da dönemin en çok konuşulan birliktelikleri arasında yer almıştır. Godwin, 1796 yılında dönemin öncü feminist yazarlarından Mary Wollstonecraft ile hayatını birleştirmiştir. Bu evlilikten 30 Ağustos 1797 tarihinde doğan ve ilerleyen yıllarda ünlü şair Percy Bysshe Shelley ile evlenerek edebiyat dünyasında büyük iz bırakacak olan kızları Mary Goldman (Mary Shelley) dünyaya gelmiştir. Ancak bu mutluluk çok kısa sürmüş ve eşi Mary Wollstonecraft doğumdan kısa bir süre sonra, 10 Eylül 1797'de hayata veda etmiştir. Eşinin kaybıyla sarsılan Godwin, aynı yılın sonlarında, Aralık 1797 tarihinde Mary Jane Clairmont ile ikinci evliliğini gerçekleştirmiştir. Bu birliktelikten Claire Clairmont (d.1798) doğmuştur. Kendisi ölene dek evli kaldılar. Filozof, 7 Nisan 1836 tarihinde Londra'da 80 yaşında hayata gözlerini yummuştur.
Godwin'in geride bıraktığı zengin edebi mirası anlamak için şu eserlerine göz atmak faydalı olacaktır:
- Siyasi Adalet Üzerine Bir İnceleme (1793)
- Caleb Williams (1794)
- Enguirer (1797)