Cumhuriyet döneminin en parlak hukukçularından biri olan Turhan Feyzioğlu, 1922 yılında Kayseri'de dünyaya gelerek, 24 Mart 1988 tarihinde Ankara'da hayata gözlerini yumana dek Türk siyasi hayatına ve akademisine yön veren isimler arasında yer almıştır. İlk ve orta öğrenimini farklı şehirlerde sürdürdü. İlkokulu Kayseri sınırlarında başarıyla bitirdi. Ardından Galatasaray Lisesi bünyesinde eğitim gördü. Yükseköğrenim için tercih ettiği İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun olduktan sonra akademik kariyerine yön vererek İngiltere'de anayasa hukuku üzerine doktora çalışmasını gerçekleştirmiştir. Henüz 1955 yılında, ülkenin en genç hukuk profesörü unvanını kazanarak adını altın harflerle yazdıran bu yetenekli akademisyen, ertesi yıl Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dekanlığı görevine getirilmiştir. Yazdığı eleştirel makaleler ve savunduğu özgürlükçü fikirler sebebiyle dönemin iktidar partisiyle ters düşen genç bilim insanı, üniversiteden istifa etmek zorunda kalarak ömrünün geri kalanını milletine siyaset yoluyla hizmet etmeye adamıştır.
Akademiden Siyasete İlk Adımlar
Fakültenin yayın organı olan Forum dergisinde kaleme aldığı makaleler, genç dekanın hayatında büyük bir dönüm noktası oluşturdu. Demokrat Parti iktidarı ile yaşanan fikir ayrılıkları ve açılan soruşturmalar, Feyzioğlu'nu çok sevdiği kürsüsünden uzaklaştırdı. İstifasının ardından Cumhuriyet Halk Partisi saflarında siyasi mücadeleye atıldı. Sivas'tan milletvekili seçilerek 1957 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne girdi. Bu adım, onun uzun soluklu parlamento hayatının başlangıcıydı. 27 Mayıs askeri müdahalesinin ardından Orta Doğu Teknik Üniversitesi Rektörlüğü gibi kritik bir göreve seçildi. Aynı süreçte Kurucu Meclis bünyesinde üniversite temsilcisi unvanıyla Anayasa Komisyonu başkanlığı görevini yürüttü. Yeni anayasanın hazırlanmasında çok önemli roller üstlendi. 1961 genel seçimlerinde bu kez memleketi Kayseri'den milletvekili olarak parlamentodaki yerini aldı. Cemal Gürsel tarafından kurulan yeni hükümette Millî Eğitim Bakanlığı görevini üstlenerek eğitim sistemine katkı sağladı. Ülkenin ilk koalisyon hükümetinde ise devlet bakanlığı ve başbakan yardımcılığı makamlarına getirildi.
Güven Partisi ve Koalisyon Dönemleri
Cumhuriyet Halk Partisi çatısı altında uzun süre siyaset yapan Feyzioğlu, bir dönem partinin müstakbel genel başkanı olarak görülüyordu. Fakat Bülent Ecevit'in yükselişiyle başlayan yeni dönem dengeleri tamamen değiştirdi. Partinin Ortanın Solu ideolojisini benimsemesi üzerine parti içindeki görüş ayrılıkları derinleşti. Feyzioğlu, bu yeni siyasi çizgiye karşı çıkarak genel sekreterlik görevinden çekildi. Kendi ilkelerini savunmak amacıyla, kendisiyle aynı fikirleri paylaşan 47 milletvekili ve senatörle birlikte hareket etti. Bu grup, CHP ile yollarını tamamen ayırarak Güven Partisi'ni kurdu. Daha sonraki süreçte Cumhuriyetçi Parti ile birleşme kararı alarak Cumhuriyetçi Güven Partisi'nin genel başkanı oldu. Bu liderliği 12 Eylül 1980 askeri müdahalesine kadar aralıksız sürdürdü. Türkiye'nin en çalkantılı dönemlerinde, koalisyon hükümetlerinde kilit roller oynamaya devam etti. Süleyman Demirel liderliği altında kurulan I. Milliyetçi Cephe Hükümeti'nde devlet bakanlığı ve başbakan yardımcılığı yaptı. 1978 yılına gelindiğinde ise Bülent Ecevit'in kurduğu kabinede yine aynı görevleri üstlendi. Siyasi uzlaşının adresi olmayı başaran deneyimli siyasetçi, 1979 yılındaki Demirel azınlık hükümetine dışarıdan destek sağladı.
Kariyeri boyunca üstlendiği bazı önemli sorumluluklar şunlardır:
- Kurucu Meclis üniversite temsilciliği ve Anayasa Komisyonu Başkanlığı
- Orta Doğu Teknik Üniversitesi Rektörlüğü
- Cumhuriyetçi Güven Partisi Genel Başkanlığı
- Koalisyon kabinelerinde Devlet Bakanlığı ile Başbakan Yardımcılığı
Son Yılları ve Aile Hayatı
Askeri darbenin ardından, 1981 yılında aktif politikadan çekilme kararı aldı. Bu karar onun siyasi kariyerinde yeni bir dönemi başlattı. 12 Eylül askeri yönetimi, ülkede istikrarı sağlamak amacıyla hükümeti kurma görevini Feyzioğlu'na teklif etti. Ancak kendisi, Millî Güvenlik Konseyi üyeleriyle kabine oluşumu konusunda derin fikir ayrılıkları yaşadı. Bu uyuşmazlıklar sebebiyle görev teklifini kabul etmeyerek iade etti. Siyasi arenadaki ilkeli duruşunu yaşamının sonuna kadar koruyan değerli devlet adamı, henüz 66 yaşındayken geçirdiği ani bir kalp krizi sonucu vefat etti. Özel hayatında ise Leyla Cıngıllıoğlu ile evli olan Turhan Feyzioğlu'nun çocukları olmamıştır. Bu sebeple çift, Saide Buçukoğlu'nu evlat edinerek ona sevgi dolu bir yuva sunmuştur. Evlatlık kızları Saide, ailenin şoförü olan Mehmet Buçukoğlu ile hayatını birleştirmiştir. Tecrübeli devlet adamı, aynı zamanda Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi eski dekanı ve Türkiye Barolar Birliği eski başkanı Metin Feyzioğlu'nun dedesidir.