Türkiye'de doğup Amerika Birleşik Devletleri'nde bilimsel zirveye ulaşan Emin Turan Onat, plastisite teorisi alanındaki öncü çalışmalarıyla uluslararası mekanik camiasında iz bırakmış saygın bir akademisyendir. 28 Ocak 1925'te İstanbul'da dünyaya gelen araştırmacı, makine mühendisliği disiplinine getirdiği yenilikçi bakış açılarıyla Yale ve Brown gibi dünya devi üniversitelerde profesörlük mertebesine erişmiştir. Bilim dünyasına yön veren çalışmaları, 1967 yılında layık görüldüğü prestijli TÜBİTAK Bilim Ödülü ile taçlandırılmıştır. Profesör Onat, 4 Temmuz 2000'de New Haven'da hayata gözlerini yumdu. Onun teorik mekanik alanındaki çalışmaları günümüzde de geçerliliğini korumaktadır.
İTÜ'den Brown'a Akademik Temeller
Emin Turan Onat'ın akademik serüveni, İstanbul Teknik Üniversitesi bünyesinde atılan sağlam temellerle filizlendi. Akademik kariyerine odaklanan genç mühendis, 1948 senesinde İstanbul Teknik Üniversitesi Makina Fakültesi'nden mezun olarak diplomasını aldı. Eğitim gördüğü kurumda hemen ertesi yıl asistan olarak akademik hayata adım attı. Burada geçirdiği verimli dönemin ardından, makine mühendisliği alanındaki doktora derecesini yine aynı köklü çatı altında tamamlamayı başardı. Doktor unvanını kazandıktan sonra bilimsel ufkunu genişletmek amacıyla yurt dışı fırsatlarını değerlendirdi. Fransız Hükümeti tarafından sağlanan özel bir akademik program kapsamında 1950 yılında Paris'e doğru yola çıktı. Avrupa'da gerçekleştirdiği araştırmalar, onun teorik altyapısını pekiştirmesinde büyük rol oynadı. Paris'teki araştırmaları nihayete erince rotasını Amerika Birleşik Devletleri'ne çevirdi. 1951 yılında Brown Üniversitesi bünyesine araştırma görevlisi unvanıyla katılarak yeni bir döneme kapı araladı. Üniversitede sergilediği üstün performans sayesinde F. B. Jewett Fellow'u seçilerek doktora sonrası araştırmalarını hızlandırdı. Genç bilim insanı, Amerika'daki akademik kariyer basamaklarını hızla tırmanarak büyük başarılar elde etti. Doçentlik ve üye profesörlük payelerini 1957 senesinde aldı. Zamanla adından söz ettiren Onat, 1960 yılına gelindiğinde aynı üniversitede tam zamanlı öğretim üyesi olarak dersler vermeye başladı. Ayrıca 1962 ile 1963 yılları arasında Amerikan Matematik Topluluğu yayını olan Mathematical Reviews dergisinde editör yardımcılığını üstlendi.
Yale Yılları ve Bilimsel Başarılar
Başarılı bilim insanının teorik mekaniğe sunduğu katkılar, ona dünya genelinde büyük bir saygınlık kazandırdı. Nitekim 1963 yılında, doğrusal olmayan malzemelerin mekanik davranışları üzerine hazırladığı projeyle saygın Guggenheim Bursu'na layık görüldü. Bu burs kapsamında araştırmalarını derinleştirmek üzere Cambridge Üniversitesi ile mezun olduğu İTÜ'de ortak çalışmalar yürüttü. Büyük ses getiren bu araştırmaların tamamlanmasının ardından, 1965 yılında prestijli Yale Üniversitesi'nden profesörlük teklifi aldı. Gelen daveti kabul eden Onat, Yale Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü'nde profesör olarak yeni kürsüsüne yerleşti. Bu kıymetli görevini vefatına kadar başarıyla sürdürdü. Yale çatısı altında görev yaptığı uzun yıllar boyunca, Feza Gürsey ve Oktay Sinanoğlu gibi Türkiye'nin dünya çapında tanınan diğer yıldız akademisyenleriyle son derece yakın ve verimli iş birliklerine imza attı. Onat'ın plastisite teorisine getirdiği devrimsel yenilikler, memleketi Türkiye'de de büyük bir takdirle karşılandı. Geliştirdiği matematiksel modeller sayesinde 1967 yılında Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) Bilim Ödülü'nü kazandı. Bu ödül kendisine bizzat dönemin Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay tarafından gururla takdim edildi.
Uluslararası alanda tanınan profesör, kariyeri boyunca pek çok prestijli yükseköğretim kurumunda misafir öğretim üyesi olarak dersler vermiştir. Bu kurumlar arasında şunlar yer almaktadır:
- Oxford Üniversitesi
- Cambridge Üniversitesi
- Illinois Üniversitesi Urbana-Champaign
- Grenoble Alpleri Üniversitesi
- Tianjin Üniversitesi
- Ruhr Üniversitesi
- Rio Grande do Sul Üniversitesi
Bilimsel topluluklardaki etkin faaliyetleriyle de tanınan Onat, şu kuruluşlara üyeydi veya bünyelerinde unvan taşıyordu:
- Amerikan Mekanik Akademisi (Fellow)
- Amerikan Matematik Topluluğu (AMS)
- Amerikan Makine Mühendisleri Topluluğu (ASME)
- Doğa Felsefesi Topluluğu (SNP)
- Sigma Xi onur topluluğu
Yıllar süren emeği, 1989 yılında Alexander von Humboldt Vakfı Kıdemli Amerikan Bilim İnsanı Ödülü ile bir kez daha taçlandırıldı.
Özel Yaşamı ve Son Dönemi
Yoğun bilimsel mesaisinin yanı sıra düzenli bir aile yaşamı kurdu. Brown Üniversitesi'nde doktora eğitimini sürdürdüğü 1959 senesinde, hayat arkadaşı Etta Soiref ile yolları kesişti. Bu mutlu evlilikten Yaşar adında bir oğulları oldu. Akademisyen kimliğinin yanı sıra idari ve sosyal becerileriyle de öne çıkan Emin Turan Onat, 1990 ile 1995 yılları arasında Yale Üniversitesi'nin en köklü yurtlarından biri olan Calhoun College başkanlığını yürüttü. Öğrencileriyle kurduğu yakın bağlar ve kolej yönetimine getirdiği vizyoner yaklaşım, Yale camiasında takdirle hatırlandı. Saygın bilim insanı, 4 Temmuz 2000 tarihinde Connecticut eyaletinin New Haven kentinde yetmiş beş yaşında vefat etti. Onun ebedi istirahatgahı, uzun yıllar boyunca emek verdiği Yale Üniversitesi'deki ofisinin hemen karşısında yer almaktadır. Uzun yıllar ders verdiği Becton Mühendislik Merkezi'nin hemen karşındaki tarihi Grove Street Mezarlığı'nda toprağa verilen Onat'ın mekanik alanındaki bilimsel mirası, yetiştirdiği öğrenciler vasıtasıyla bugün de etkisini sürdürmektedir.