Tiyatro dünyasının seyrini değiştiren ünlü yazar Tennessee Williams, 26 Mart 1911'de ABD'nin Mississippi eyaletine bağlı Columbus kentinde dünyaya geldi. Asıl adı Thomas Lanier Williams olan usta kalem, çocukluk travmalarını, ailevi çalkantıları ve güney kültürünü sahneye taşıyarak yirminci yüzyıl Amerikan tiyatrosunu derinden etkiledi. Yaşamı oyunları boyunca kaleme aldığı derin psikolojik dramlar ve yenilikçi sahne teknikleriyle modern tiyatronun en önemli öncülerinden biri haline geldi.
Zorluklarla Dolu İlk Yıllar ve Yazarlığa Adım
Williams, Edwina Williams ile Cornelius Coffin Williams çiftinin çocuğu olarak büyüdü. Rose adında bir kız kardeşi ve Dakin adında bir erkek kardeşi bulunuyordu. Babası tekstil ürünleri satan ve işi nedeniyle sürekli seyahat eden bir adamdı. Bu sebeple yazar, çocukluğunu ruhsal sorunlar yaşayan annesinin himayesinde geçirmek zorunda kaldı. Erken yaşta geçirdiği ağır difteri hastalığı ise onun bacağında dönem dönem tekrarlayan felçlerin oluşmasına yol açtı. Aile, yazar henüz üç yaşındayken Clarksdale bölgesine taşındı. 1918 yılında ise yeni durakları Missouri eyaletinin St. Louis şehri oldu. Hastalıkla mücadele ettiği iki yıllık yatak sürecinde, henüz on üç yaşındayken annesinin hediye ettiği daktilo onun kaderini değiştirdi. Yazı yazmayı adeta bir sığınak olarak gören genç yetenek, ilk büyük başarısını on altı yaşındayken yakaladı. Smart Set isimli edebiyat dergisinin açtığı yarışmaya katıldı. Yazdığı "İyi Bir Kadın İyi Bir Eğlence Olabilir mi?" başlıklı makale ona üçüncülük derecesi ve beş dolarlık ödül kazandırdı. Bu başarı onun edebiyat yolculuğundaki ilk somut adımı oldu.
1931 yılında yükseköğrenim için Missouri Columbia Üniversitesi'ne adım atan Williams; burada gazetecilik, edebiyat ve teoloji alanlarında eğitim almaya başladı. Burada Alpha Tau Omega Derneği'ne üye olan sanatçıya, güney aksanı nedeniyle okul arkadaşları tarafından "Tennessee" lakabı takıldı. Ailesinin yaşadığı ağır ekonomik darboğaz sebebiyle eğitim hayatına iki yıl ara veren Williams, geçinebilmek adına bir ayakkabı fabrikasında ağır şartlar altında çalıştı. Maddi kurtuluşu yazmakta arayan ve dinlenmeksizin üreten yazar, yirmi dört yaşına geldiğinde bedeninin ve zihninin iflas etmesiyle büyük bir sinir krizi geçirdi. Yaşadığı bu zorlu sürecin ardından eğitimine devam eden Williams, 1936'da bir yıl Washington Üniversitesi'nde okuduktan sonra, nihayet 1938 yılında Iowa Üniversitesi'nden mezun olmayı başardı.
Tiyatroda Zirve ve Şiirsel Sahne Dünyası
Mezuniyetinin ardından 1939'da New Orleans'ın Fransız bölgesine yerleşen Williams, ilk eserinde kendi öz adını kullansa da beklediği ilgiyi göremedi. Bu başarısız denemenin ardından kaleme aldığı ikinci kitabında artık tüm dünyanın aşina olacağı Tennessee Williams imzasını kullanmaya başladı. Hollywood'da 1942 yılında senarist olarak çalışmaya başlayan sanatçı, sinema endüstrisi için yazarken bir yandan da tiyatro oyunları üretmeyi sürekli kıldı. Sinema stüdyoları tarafından reddedilen Sırça Kümes (Cam Kırıkları) adlı senaryosu, tiyatro sahnesine uyarlandığında adeta yer yerinden oynadı ve yazarın ilk devasa sahne zaferi olarak tarihe geçti. Kendi sancılı çocukluğunun izlerini taşıyan bu dramatik yapıt, tıpkı sonraki oyunları gibi Amerika'nın güney eyaletlerinde şekilleniyordu.
Williams bu anı oyununda, nevrotik annesiyle kırılgan kız kardeşini geride bırakıp umutsuz evinden kaçan bir denizcinin ve başarısız bir şairin hüzünlü hikayesini aktardı. Yazarın plastik tiyatro kuramı da ilk kez bu başyapıtla hayat buldu. Sahneye yansıyan şiirsel ve sembolik atmosfer; özel fon müzikleri, yaratıcı ışık efektleri ve yoğun aydınlatma tasarımlarıyla seyirciyi büyülemeyi başarıyordu.
Küresel Başarılar ve Hüzünlü Son
Sanatçının 1947 yılında perdelerini açan İhtiras Tramvayı isimli psikolojik draması, tiyatro dünyasında büyük yankı uyandırarak yazarına aynı yıl ilk Pulitzer Ödülü'nü kazandırdı. Güneyin saygın ailelerinden gelen genç bir kadının, hayallerini yıkan eniştesinin baskısıyla akıl hastanesine uzanan trajik hikayesini ele alan bu yapıt, Williams'ın adını altın harflerle yazdırdı. Aynı sene sekreteri Frank Merlo ile ilişkisi başlayan yazar, bu birlikteliği Merlo'nun 1963 yılındaki akciğer kanseri ölümüne dek sürekli kıldı.
Williams, gişede hüsrana uğrayan Camino Real denemesinden sonra, 1955 yılında en başarılı eseri kabul edilen Kızgın Damdaki Kedi oyununu yazdı. Bu muazzam tiyatro eseri, üç yıl sonra yönetmen Richard Brooks tarafından beyazperdeye taşınarak başrollerinde Elizabeth Taylor ve Paul Newman'ın oynadığı unutulmaz bir sinema klasiğine dönüştü.
Büyük yazar, 25 Şubat 1983 tarihinde New York'taki Elysee Oteli odasında son derece trajik bir kaza sonucu yaşamını yitirdi. Yetmiş iki yaşındaki Williams, burun spreyini kullanmak için başını arkaya eğdiğinde kapağın boğazına kaçmasıyla nefessiz kalarak boğuldu. Williams, telif haklarını ve tüm mal varlığını güneyin önemli eğitim kurumlarından Sewanee Üniversitesi'ne vasiyet etti. Ömrünün büyük kısmını akıl hastanesinde geçiren kız kardeşi Rose da vefat ettiğinde, ağabeyinin mirasına benzer şekilde elli milyon doları aşan servetini aynı üniversiteye bağışladı. Efsanevi yazarın anısına, 1994 yılında Amerikan hükümeti tarafından resmi posta pulu basılarak hatırası ölümsüzleştirildi.
Amerikan tiyatrosunun dahi kaleminin kariyeri boyunca layık görüldüğü prestijli ödüller şunlardır:
- 1945: New York Eleştirmenler Birliği Ödülü (Sırça Hayvan Koleksiyonu)
- 1947: Pulitzer Ödülü (İhtiras Tramvayı)
- 1952: Tony Ödülleri En İyi Oyun Ödülü (Gül Dövmesi)
- 1955: Pulitzer Ödülü (Kızgın Damdaki Kedi)
- 1961: New York Eleştirmenler Birliği Ödülü (İguananın Gecesi)