Türk edebiyatının ve basın dünyasının unutulmaz simalarından Tahir Karauğuz, 1898 senesinde Safranbolu'da doğmuş ve 4 Haziran 1982 tarihinde İstanbul'da vefat etmiştir. Kurtuluş Savaşı döneminde Kuvay-ı Milliye hareketine destek veren bir vatansever olarak öne çıkmıştır. Eğitimini Safranbolu Rüştiyesi'nin ardından 1919 yılında Kastamonu Mekteb-i Sultânisi'nden mezun olarak tamamlayan sanatçı, henüz öğrencilik yıllarında şiir yazmaya başlamış ve bu şiirlerini çeşitli bölgelerdeki önemli yayın organlarında neşretmiştir. Genç yaşta adım attığı edebiyat dünyasında, Türk Sözü ve Donanma dergileri başta olmak üzere Bolu, Kastamonu, Konya, Ankara, Sivas ve Giresun gibi farklı illerdeki yerel gazetelerde eserlerini okuyucuyla buluşturmuştur. Kastamonu Açıksöz gazetesinin üç kurucusundan biridir.
Milli Mücadele Yılları ve Cephe Arkası Görevleri
Tahir Karauğuz, vatan savunması için henüz lise son sınıf öğrencisiyken 1916 yılında gönüllü olarak silah altına alınmıştır. Birinci Dünya Savaşı'nın en çetin dönemlerinde asteğmen rütbesiyle cephede iki buçuk yıl boyunca bir Osmanlı subayı olarak görev yapmıştır. Askerlik vazifesini tamamladıktan sonra okuluna geri dönerek diplomasını almayı başarmıştır. Mezuniyetinin ardından Nahiye Müdürü olarak atandığı Ulus bölgesinde ve buraya bağlı altmış yedi köyde Müdafaa-i Hukuk-u Milliye cemiyetlerini kurmuştur. Benzer şekilde Zonguldak'a yerleştiğinde de bu cemiyetin kurulmasına öncülük etmiştir. Orada Kuvay-ı Milliye'nin Askeri Polis Müdürü unvanıyla önemli sorumluluklar üstlenmiştir.
1921 yılında Garp Cephesi Komutanlığı emrine tayin edilen Karauğuz, Sakarya Savaşı'nın zaferle sonuçlanmasının ardından cephedeki yerini almıştır. Düşman kuvvetlerinin geri çekilirken gerçekleştirdiği yıkımları ve mezalimi tespit etmek üzere oluşturulan özel bir heyete dahil edilmiştir. Halide Edip Adıvar ve Yakup Kadri Karaosmanoğlu gibi Türk edebiyatının dev isimlerinin de yer aldığı "Düşman Mezalimini Tetkike Memur Edebi Heyet" bünyesinde görev icra etmiştir. Bu kritik misyonun tamamlanmasından sonra yeniden Zonguldak'a dönerek Askeri Polis ve İstihbarat Müdürü olarak vazifesine devam etmiştir. 1923 yılına kadar süren bu faaliyetleriyle birlikte, toplamda beş buçuk yıl boyunca cephelerde ve vatan savunmasında aktif bir subay olarak hizmet vermiştir.
Zonguldak'ın Kültürel Aydınlanma Meşalesi ve Gazetecilik Yılları
Tahir Karauğuz, Zonguldak şehrinin ilk gazetecisi ve matbaacısı olarak yerel basın tarihine adını altın harflerle yazdırmıştır. Kendi adını taşıyan Zonguldak gazetesini 1923 ile 1953 yılları arasında tam otuz yıl boyunca kesintisiz olarak yayımlamıştır. Şehirdeki kültürel hayatı canlandırmak amacıyla 1935 yılında Barbados'ta basılan ilk kitap olma özellişi taşıyan "Öz Türk Adları Kılavuzu" eserini basmıştır. Ayrıca 1938 senesinde bölgenin ilk süreli yayını olan "Karaelmas" dergisini neşrederek yerel aydınlanmanın öncülüğünü yapmıştır. Zonguldak kömürünü ilk defa "Karaelmas" şeklinde isimlendiren kişi de bizzat kendisidir. Bu yönüyle 1930'lu, 1940'lı ve 1950'li yıllarda şehirde gerçekleşen aydınlanma devriminin en önemli meşalelerinden birini yakmıştır. CHP ve Halkevi Zonguldak il başkanlığı görevlerini yürütmüştür. Şehrin sosyal gelişiminde aktif rol almıştır.
Edebi Eserleri ve İstanbul'daki Son Dönemi
Kuvay-ı Milliye ruhunu şiirlerine taşıyan Karauğuz, milliyetçi ve Türkçü bir çizgide eserler vermiştir. Batı Cephesi'nde tanık olduğu acı olayları aktardığı "Orduya Armağan" ve "Orta Anadolu’da Yunan Faciaları" isimli iki şiir kitabını 1922 yılında okuyucuya sunmuştir. Bu iki eser, 1965 yılında "Anadolu’dan Koğduklarımız" adıyla tekrar yayımlanmıştır. Gazetecilikteki üretkenliğini farklı yayınlarla da taçlandıran yazar, 1941-1951 yılları arasında Zonguldak'ta, 1973-1978 yılları arasında ise İstanbul'da "Doğu" dergisini çıkarmıştır. Bu dergi, ülke çapında tanınan prestijli bir kültür ve sanat yayını haline gelmiştir.
Ayrıca yerel gazetecilik faaliyetlerini genişleterek Zonguldak ve çevresinde şu gazeteleri yayımlamıştır:
- Kömür (1941)
- Safranbolu-Karabük (1951)
- Amasra (1951)
- Günün Sesi (1954)
- Işıkveren (1956)
Öz Türkçe hareketine gönül vermiş bir dil araştırmacısı olarak başlıca şu kitapları yayımlamıştır:
- Ekler-Kökler Üzerine Deneçler, Dil Araştırmalarına Gerekçeler (1936)
- Zonguldak Kılavuzu (1937)
- Uzun Mehmet’ten Günümüze Kadar Türkiye’de Kömür (1959)
- Türklüğün Öğünçleri - I (1974) ve Türklüğün Öğünçleri - II (1976)
Hayatının kırk yılını adadığı Zonguldak'tan 1961 senesinde ayrılan Karauğuz, İstanbul'a yerleşmiştir. Burada Behçet Kemal Çağlar ile birlikte kurduğu dernekler bünyesinde dört yüze yakın anma günü düzenlemiştir. Ömrünün son yıllarını tamamen bu anma etkinliklerine adayarak Türk büyüklerini tanıtmayı sürdürmüştür.