Cumhuriyet ideallerinin coşkulu sesi ve Türk edebiyatının unutulmaz ismi Behçet Kemal Çağlar, 23 Temmuz 1908 tarihinde babasının memuriyeti vesilesiyle bulunduğu Erzincan'ın Tepecik köyünde dünyaya gözlerini açtı. Hayatı boyunca kaleme aldığı vatan sevgisi kokan eserleri, Atatürk devrimlerine olan sarsılmaz bağlılığı ve milletin ortak hafızasına kazınan Onuncu Yıl Marşı'nı Faruk Nafiz Çamlıbel ile birlikte yazmasıyla adını altın harflerle Türk kültür tarihine yazdırdı. Hem bir şair hem de etkili bir siyasetçi olarak genç cumhuriyetin inşasında aktif rol alan Çağlar, 1969 yılındaki vefatına kadar ömrünü sanata, halk kültürüne ve aydınlanmaya adadı.
Köklü bir aile mirasının taşıyıcısı olan Behçet Kemal, Kayseri'nin tanınmış hanedanlarından Şabanbeyzadeler sülalesine mensup olan Şaban Hamdi Bey'in oğludur. Babasının soyu, Kayseri Bünyan Çağlayanı civarına yerleşen Burunguz Türkmen oymağına dayanırken, annesi ise Balıkesir Çepnilerinden Kolağası Ahmet Ağa'nın kızıdır. Ailesi ona, amcasının adı olan Behçet ismini verirken, yanına hürriyet mücadelesinin sembol şairi Namık Kemal'den esinlenerek Kemal adını da ekledi. Şiire olan yatkınlığı dedesinden miras kalan küçük Behçet, henüz 1913 yılında Bolu İmaret İlkokulu'nda eğitimine başladığı dönemde bu yeteneğini sergilemeye başladı. Öğretmenleri, okul bahçesinde onu yüksek bir yere çıkarıp babasının ezberlettiği coşkulu şiirleri tüm okula okuturdu. Eğitim serüveni daha sonra Konya'da devam etti. Burada önce Mevlana Türbesi'nin hemen arkasındaki Numune Mektebi'ne, ardından da Konya Sultanisi'nin ilk kısmına kaydoldu. Babasının Kudüs Ziraat Müdürlüğü'ne tayin edilmesi üzerine 1916 sonbaharında ailesiyle birlikte birkaç ayını Kudüs'te geçiren genç şair adayı, buradaki kısa maceranın ardından Kayseri'ye dönerek ilk, orta ve lise eğitimini bu kentte başarıyla tamamladı.
Edebiyata olan aşkına rağmen mesleki alanda farklı bir yön çizen Behçet Kemal, 1925 yılında girdiği zorlu sınavları kazanarak Zonguldak Maden Mühendis Mektebi'ne girdi. Teknik konulardaki dehasını burada da gösterdi ve 1929 yılında okulunu birincilik derecesiyle bitirerek yüksek maden mühendisi unvanını aldı. Mühendislik kariyerine başkentte adım atarak Maden Tarama Enstitüsü bünyesinde merkez mühendisi olarak çalışmaya başladı. Ancak sanat onun içindeki sönmeyen bir ateş gibiydi. Halkevlerinin açılışı şerefine kaleme aldığı, sahnelenmesinde bizzat başrol üstlendiği Çoban Piyesi ve bu başarıyı taçlandıran Ergenekon Piyesi, genç mühendisin kaderini tamamen değiştirdi. Bu oyunlardaki yüksek milli şuur ve sahne performansı, Cumhuriyetin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün dikkatini çekmeyi başardı. Dönemin önde gelen aydınları, yazarları ve devlet insanlarıyla yakın ilişkiler kuran Çağlar, kimseden en ufak bir çıkar beklemeksizin vatanına ve devrimlere hizmet etmesiyle herkesin derin sevgisini kazandı. Bu saf hayranlık ve coşku, edebiyat çevrelerinde kendisinin "Atatürk şairi", "devrim şairi" ve "sofra şairi" olarak ölümsüzleşmesini sağladı.
Anadolu Yollarında ve Siyaset Sahnesinde Bir Aydın
Sanatçı kişiliğini besleyen en önemli dönüm noktalarından biri, 1935 yılında üstlendiği Halkevleri müfettişliği görevi oldu. Bu önemli vazife sayesinde Anadolu'nun dört bir yanını adım adım gezme şansı yakalayan Behçet Kemal, Türk halk şiiri ve geleneksel halk sanatlarıyla yakından baş kurdu. Anadolu insanının saf deyişlerini yerinde inceledi. Haftalık dergilerde ve günlük gazetelerde vatan sevgisini, milli birliğini ve devrimlerin önemini anlatan ateşli makaleler ve şiirler yayımladı. 10 Kasım 1938 tarihinde Atatürk'ün ebediyete intikali, şairin ruhunda tarifi imkansız, çok derin bir yara açtı. Kurtarıcısının vefatının ardından duyduğu büyük acı, onu Atatürk ilke ve devrimlerini yaşatma gayesine daha da sıkı bağladı. Bu idealler ışığında aktif siyasete atılarak Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde VII. ve VIII. Dönem Erzincan milletvekili sıfatıyla halkına hizmet etti. Ancak siyasi arenadaki duruşundan asla taviz vermedi.
Atatürk ilkelerine olan bağlılığı o denli hassastı ki, 15 Ocak 1949'da Şemsettin Günaltay'ın başbakanlık makamına getirilmesinin ardından yeni hükümetin Atatürk devrimlerinden ödün verdiğini düşündü. Bu durumu kabullenemeyen şair, büyük bir onur örneği sergileyerek 24 Ocak 1949'da hem üyesi olduğu Cumhuriyet Halk Partisi'nden hem de milletvekilliği görevinden istifa etti. Siyasetten sonra genç nesilleri yetiştirme misyonuna odaklanarak 1950 ile 1959 yılları arasında prestijli Robert Kolej bünyesinde edebiyat öğretmenliği yaptı. 27 Mayıs 1960 askeri müdahalesinin ardından oluşturulan kurucu mecliste de üye olarak yer alan şair, ömrünü son yıllarında da kamu hizmetini sürdürdü.
Edebiyat Dünyasına Bıraktığı Ölümsüz Miras
Kariyerinin son döneminde kültür hayatına yön veren pek çok üst düzey kurumda önemli sorumluluklar üstlenen Behçet Kemal Çağlar, entelektüel birikimini ülkenin hizmetine sunmaya devam etti. Bu süreçte üstlendiği başlıca görevler şunlardır:
- Dil devrimine hizmet ederek Türk Dil Kurumu Genel Sekreterliği görevini yürüttü.
- Yayıncılığın kalitesini yükseltmek adına TRT Yönetim Kurulu Başkanlığı ve TRT Program Uzmanlığı yaptı.
- Çok sayıda değerli eserin okurla buluşmasını sağlamak amacıyla Akbank Neşriyat Müdürlüğü vazifesinde bulundu.
Fikirleri, şiirleri ve ödün vermeyen yurtsever duruşuyla cumhuriyet kuşağının simge isimlerinden biri haline gelen ünlü şair, 24 Ekim 1969 tarihinde İstanbul'da hayatını kaybetti. Geride bıraktığı onlarca eser ve milli bayramlarda coşkuyla okunan marşlar, onun Türk milletinin kalbindeki yerini sonsuza dek korumasını sağlayacaktır.