Osmanlı'nın son döneminde dünyaya gelen Seniha Sami Moralı, İstanbul Arkeoloji Müzeleri'nin temelini oluşturan Mecma-ı Âsâr-ı Atika Müzesi'ndeki 22 yıllık başarılı çalışmasıyla Türkiye'nin ilk kadın müzecisi unvanını kazanan, aynı zamanda edebiyat dünyasına kazandırdığı Shakespeare çevirileriyle tanınan önemli bir Cumhuriyet aydınıdır.
1886 yılında İstanbul'da oldukça köklü ve saygın bir ailede dünyaya gelen Seniha Sami Hanım, hem kültür mirasını koruma alanındaki öncü adımlarıyla hem de çok yönlü tercümanlık faaliyetleriyle Türk kültür tarihine adını yazdırmıştir.
Aile Kökeni ve Eğitime Adanmış Yıllar
Seniha Sami Moralı, döneminin seçkin bürokrat ve devlet adamlarının yetiştiği bir aile ortamında büyüdü. Babası, II. Abdülhamid döneminde Maarif Nazırlığı yapan Abdüllatif Suphi Paşa, annesi ise Sultan Abdülaziz devrinin Hariciye Nazırı Mehmed Raşid Paşa'nın kızıdır. 1906 senesinde Osmanlı sadrazamlarından Halil Hamid Paşa'nın torunu Mehmet Rauf Bey ile hayatını birleştirdi. Bu evlilikten iki kız ve bir erkek çocuk sahibi oldu. Genç yaşta eşini kaybetmesinin ardından, kendisini tümüyle tarih ve edebiyat çalışmalarına adadı. Bu dönemde Osmanlı sarayındaki prenseslere İngilizce dersleri verdi ve onların eğitim sorumluluğunu üstlendi.
Cumhuriyet'in İnşasında ve Müze Koridorlarında Bir Ömür
Evliliğinin ardından resmi kayıtlarda "Seniha Rauf" olarak bilinen aydın kadın, 1934 yılına kadar bu ismi kullandı. Soyadı Kanunu ile birlikte "Seniha Sami Moralı" adını aldı. Yeni kurulan Cumhuriyet'in eğitim politikalarını şekillendirmek üzere Türkiye'ye davet edilen Amerikalı ünlü eğitim kuramcısı John Dewey'in Ankara'daki temaslarında aktif görev aldı. Dewey'in Mustafa Kemal Paşa ve İsmet Bey ile gerçekleştirdiği tarihi görüşmelerde tercümanlık görevini üstlendi. Maarif Vekaleti'nin talebi üzerine kapsamlı bir "İran Edebiyat Tarihi" eseri hazırlayan yazar, ülkenin eğitim ve kültür hamlelerine katkı sunmayı sürdürdü.
İlk Kadın Müzeci ve Uluslararası Temsil
Seniha Sami Moralı'nın meslek hayatındaki en parlak dönem, müzecilik alanında attığı adımlarla başladı. Asar-ı Atika Müzesi'nde tasnif memurluğu yaparak göreve başladı. Kısa sürede gösterdiği başarı neticesinde arkeolog kadrosuna atanarak Türkiye'nin ilk kadın müzecisi olma gururunu yaşadı. Müzedeki görevini aralıksız 22 yıl sürdürdükten sonra 17 Nisan 1950 tarihinde emekliye ayrıldı.
Kadın hakları mücadelesinde de aktif olarak yer aldı. 1924 yılında hayata geçirilen Türk Kadınlar Birliği'nin kurucu üyeleri arasında yer aldı. Bu doğrultuda 1931'de Belgrad'da, 1933'te ise Marsilya'da düzenlenen Milletlerarası Kadınlar Kongresi'nde ülkemizi başarıyla temsil etti. İngilizce ve Fransızca dillerinden yaptığı yetkin tercümelerle Türk edebiyat dünyasına çok sayıda eser kazandıran Seniha Sami Moralı, 1982 yılında vefat etti.
Önemli Başarıları
- Mecma-ı Âsâr-ı Atika Müzesi bünyesinde 22 yıl görev yaparak ülkemizin ilk kadın müzecisi unvanını kazanması
- İngilizce ve Fransızcadan başta Shakespeare olmak üzere seçkin edebiyat eserlerini Türkçeye kazandırması
- Eğitim kuramcısı John Dewey'in Ankara'daki temaslarında Mustafa Kemal Paşa ile gerçekleştirdiği görüşmelerde tercümanlık yapması
- Türk Kadınlar Birliği kurucu üyeliğinin yanı sıra Belgrad ve Marsilya'daki uluslararası kongrelerde ülkeyi temsil etmesi