1897 yılında İstanbul Silivrikapı'da doğan Sâmiye Cahid Morkaya, Pangaltı Amerikan Garajı'ndan aldığı ehliyetle ülkenin ilk kadın sürücü olmuş, 1932'deki İstinye - Zincirlikuyu rallisinde kazandığı birincilikle Türkiye'nin ilk kadın otomobil şampiyonu unvanını elde etmiştir. Cumhuriyetin ilk yıllarında pistlerde erkek rakiplerine karşı mücadele eden Morkaya, sadece hız tutkusuyla değil, aynı zamanda sanatçı kimliğiyle de öne çıkmıştır. O, zorluklara meydan okuyarak adını tarihe yazdırmıştır.
Kemençe Melodilerinden Direksiyon Başına
Emirler Dergâhı'nın son şeyhi unvanını taşıyan İbrahim Şuaddedin Efendi'nin en küçük kızı olarak İstanbul'da dünyaya gözlerini açan Morkaya, ilk öğrenimini Yedikule Alman Mektebi sıralarında başarıyla tamamlamıştır. Sanata büyük ilgi duyarak büyüken genç kız, müzik dünyasının saygın isimlerinden Tamburi Cemil Bey'den sekiz sene boyunca kemençe dersleri almıştır. 1922 yılına gelindiğinde, dönemin önemli konservatuvarı Darülelhan tarafından açılan sınavı başarıyla tamamlayarak kemençe öğretmenliği yapmaya hak kazanmıştır. Bu müzikal kariyer, onun disiplinli yapısını göstermektedir.
Pistlerin Tek Kadın Yarışcısı
Müzik öğretmenliğinin ardından hayatına yön veren dönüm noktalarından biri Pangaltı Amerikan Garajı'ndan aldığı ehliyet olmuştur. Bu sayede Türkiye sınırları içerisindeki ilk resmi kadın sürücü belgesine sahip kişi unvanını kazanmıştır. Dönemin ünlü romancılarından olan eşi Burhan Cahit Morkaya'nın ona ilk otomobilini hediye etmesiyle direksiyon tutkusu yeni bir boyuta taşınmıştır. O yıllarda Turing Kulüp tarafından otomobillerin dayanıklılık sınırlarını test etmek amacıyla düzenlenen yeni tarz yarışlar gerçekleştirilmekteydi. Bu yarışlara katılan Sâmiye Cahid Morkaya, 1930'lu yıllar boyunca pistlerdeki tek kadın sürücü olarak mücadele etmiştir. Cesur pilot, 1930 ve 1931 yıllarındaki rallilerde önemli dereceler alarak adından söz ettirmeyi başarmıştır.
Tarihi Şampiyonluk ve Hukuk Zaferi
Morkaya, asıl büyük başarısını 1932 senesinde İstinye ile Zincirlikuyu arasındaki 9,5 kilometrelik zorlu parkurda düzenlenen rallide elde etmiştir. Ford marka aracıyla yarışı zirvede tamamlayan sporcu, ilk kadın şampiyon otomobil yarışcısı olarak tarihe geçmiştir. Ancak bu tarihi zafer, erkek yarışmacıların kurallarda kadınlara yönelik bir ibare bulunmadığı iddiasıyla yaptıkları itirazlarla gölgelenmek istenmiştir. Tartışmaların ardından Sultanahmet Sulh Mahkemesi'ne taşınan davada hakim, Morkaya'nın şampiyonluğunu yasal olarak onaylayarak bu itirazları kesin olarak reddetmiştir. Hukuki engelleri aşan azimli yarışçı, 1933 yılındaki ralliyi de birincilikle bitirerek gücünü kanıtlamıştır. 1934 yılındaki rallide Ford marka otomobiliyle kaza yaptı. Morkaya bu kaza sonucunda yaralanmıştır. Öncü sporcu, 2 Haziran 1972 tarihinde vefat etmiştir.
Önemli Başarıları ve Dönüm Noktaları
- 1922: Darülelhan sınavını kazanarak kemençe öğretmenliğine başlaması.
- 1932: İstinye - Zincirlikuyu parkurundaki yarışı kazanarak ilk şampiyonluğunu alması.
- 1933: Düzenlenen ralli müsabakasını üst üste ikinci kez birincilikle bitirmesi.