Türk siyasi hayatının önemli simalarından Hüseyin Selâh Cimcoz, 1875 yılında hayata gözlerini açmış ve Osmanlı döneminden Cumhuriyet yıllarına uzanan köklü bir bürokratik kariyer inşa etmiştir. İstanbul Hukuk Mektebi'nden mezun olduktan sonra basın dünyasına adım atan ve burada edindiği tecrübeleri daha sonra hem İttihat ve Terakki saflarında hem de Osmanlı meclisinde sergileyen siyasetçi, ömrü boyunca etkin bir profil çizmiştir. Siyaset sahnesindeki etkinliğiyle bilinen isim, ülkenin en çalkantılı geçiş dönemlerinde yasama faaliyetlerine yön vermiştir. Kendisi, gerek Osmanlı Meclis-i Mebûsan çatısı altında gerekse Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde uzun yıllar boyunca milletvekilliği yaparak tarihe geçmiştir.
Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Siyasi Kariyeri
Eğitim hayatını İstanbul Hukuk Mektebi bünyesinde başarıyla tamamlayan Salâh Cimcoz, mesleki kariyerine ilk olarak basın dünyasında adım atmıştır. Ünlü Mizah Kalem Gazetesi'nin sahipliğini üstlenerek medya alanında adından söz ettirmeyi başarmıştır. Bu süreçte siyasi fikirlere yön veren İttihat ve Terakki Partisi saflarına katılarak aktif politikanın tam merkezinde yer almıştır. Partideki etkin çalışmaları sonucunda, Osmanlı devletinin son dönemlerinde önemli bir dönüm noktası olan Osmanlı Meclis-i Mebûsan III. Dönem İstanbul mebusu seçilmiştir. Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemindeki siyasal çalkantılar, mebusların çok yönlü olmasını zorunlu kılmıştır. Salâh Cimcoz da hem bir hukukçu hem de aydın bir gazeteci olarak bu sorumluluktan kaçmamıştır. İmparatorluğun dağılma sürecinde İttihat ve Terakki Partisi saflarında aldığı aktif görevler, onun siyasi vizyonunu şekillendirmiştir. Bu vizyon, ilerleyen yıllarda kurulacak olan yeni Türk devletinin yasama faaliyetlerinde de kendine yer bulacaktır.
Cumhuriyet rejimi kurulduktan sonra da siyasetten kopmayan Cimcoz, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) çatısı altında parlamenterlik görevini sürdürmüştür. Meclisin IV., V., VI. ve VII. dönemlerinde ardı ardına İstanbul milletvekilliği yapmıştır. Halkın meclisteki gür sesi olmayı başarmıştır. Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde gerçekleştirilen dördüncü dönem yasama çalışmalarında, uluslararası ilişkilerin parlamenter düzeyde yürütülmesi amacıyla tesis edilen Parlamentolar Türk Grubu'nun kurucu üyeleri arasında da aktif rol üstlenmiştir. Genç cumhuriyetin yasama organındaki bu kesintisiz mevcudiyeti, onun tecrübesine ve siyasi gücüne işaret etmektedir.
Çalkantılı Yıllar ve Sanatla Örülü Bir Yaşam
Siyasi yaşamının en hareketli ve zorlu döneminde Salâh Cimcoz, tarihi İzmir Suikastı davaları çerçevesinde uzun süre boyunca sanık sıfatıyla yargılanmıştır. Yargılama süreci oldukça zorlu geçmiştir. Beraatinden sonra çalışmalarına kaldığı yerden devam etmiştir. Siyasetin yanı sıra sanata olan düşkünlüğü ile de tanınan tecrübeli isim, Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) bünyesinde Sanat Bölümü Şefliği görevini yürütmüştür. Sanat dünyasındaki ağırlığı sadece bu görevle sınırlı kalmamıştır. Sanat ve siyaset, Salâh Cimcoz'un hayatında her zaman iç içe geçmiştir. O, sadece kuru siyasi kararlarla değil, aynı zamanda toplumun kültürel kalkınmasıyla da ilgilenmiştir. Darülbedayi'nin kuruluşundaki katkıları, Türkiye'de modern tiyatro eğitiminin kurumsallaşmasında önemli yapı taşlarından birini oluşturur. Kültür ve sanat dünyası ile olan yakın ilişkisini her fırsatta gösteren Cimcoz, tiyatro alanındaki gelişmeleri yakından takip ederek Darülbedayi'nin kuruluşu amacıyla hayata geçirilen komisyon içerisinde önemli vazifeler icra etmiştir. Kültürel hayata sunduğu katkıların yanı sıra, sanat çevrelerinde geniş yankı uyandıran antika merakıyla da ün kazanmıştır. Bunun yanında, topladığı nadide eserlerle sanat çevrelerinde edindiği saygın konum, onun entelektüel derinliğinin en büyük kanıtıdır. Bu tutkusu sayesinde dönemin en nadide eserlerini bir araya getiren koleksiyoncular arasına katılmıştır.
Salâh Cimcoz'un üstlendiği başlıca siyasi ve idari sorumluluklar şunlardır:
- Mizah Kalem Gazetesi sahipliği ve basın faaliyetleri
- İttihat ve Terakki Partisi bünyesindeki üyelik ve çalışmaları
- Osmanlı Meclis-i Mebûsan İstanbul mebusluğu
- Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde dört farklı dönem milletvekilliği
- Parlamentolar Türk Grubu kurucu üyeliği
- Cumhuriyet Halk Partisi Sanat Bölümü Şefliği
- Darülbedayi kuruluş komisyonu üyeliği
Aile Hayatı ve Mirası
Özel yaşamında evli ve beş çocuk babasıydı. Aile bağları, Türk devlet yapısının en üst kademelerine kadar uzanmıştır. Nitekim kendisi, Türkiye Cumhuriyeti'nin eski cumhurbaşkanlarından Fahri Korutürk'ün eşi olan Emel Korutürk'ün babasıdır. Bu yönüyle hem siyasi hem de kültürel mirası, sonraki nesillerde de ülkenin üst kademelerinde yankı bulmaya devam etmiştir.
Ömrünün son demlerine kadar milletine hizmet etmeyi amaçlayan Hüseyin Selâh Cimcoz, 15 Ekim 1947 tarihinde hayata gözlerini yummuştur. Geride bıraktığı derin izler, hem hukukçu kimliğiyle hem de meclis çatısı altındaki değerli çalışmalarıyla anılmaktadır. Türk siyasi ve kültürel tarihinin unutulmaz simalarından biri olarak hafızalardaki yerini korumaktadır.