Cumhuriyet döneminin kıymetli aydınlarından Şahabeddin Uzluk, 1900 yılında Konya'da dünyaya gözlerini açmış ve ömrünü Türk mimarlık tarihi ile sanat araştırmalarına adamıştır. Çok yönlü entelektüel kimliğiyle öne çıkan bu değerli şahsiyet, yüksek mimarlık unvanının yanı sıra ressamlık ve yazarlık alanında da derin izler bıraktı. Kökleri Mevlana soyuna dayanan Uzluk, çocukluk yıllarından itibaren edindiği birikimi eserlerine yansıtarak Anadolu kültür mirasını korumak için ömrü boyunca çaba sarf etti. Kendisi, ünlü tıp tarihçisi Prof. Dr. Feridun Nafiz Uzluk'un ağabeyidir.
Gençlik Yılları ve Galata Mevlevihanesi
Konya Ereğlisi, çocukluk yıllarına ev sahipliği yaptı. Babasının subay olarak Yemen'de görev yaparken şehit düşmesi, ailenin kaderini derinden etkiledi. Küçük yaşta babasız kalan Şahabeddin yetim büyüdü. Annesi Ayşe Sıdıka Hanım onu Konya'nın tarihi Şems Mahallesi'nde yetiştirdi. İlk eğitimini Ereğli'de alan genç, Konya Sultanisi'nden 1919 yılında başarıyla mezun oldu. Yükseköğrenim için İstanbul'a gitmeye karar verdiler. İstanbul'da sürdürdüğü yükseköğrenimi esnasında, Konya Çelebisi Abdülhalim Çelebi'nin yönlendirmesiyle Galata Mevlevihanesi'nde kalan Uzluk, bu manevi atmosferin getirdiği Mevlevi terbiyesiyle yetişerek gençlik yıllarında çeşitli yayın organlarında yazarlık hayatına ilk adımını atmıştır. İstanbul'daki öğrencilik yıllarında Millî Mecmûa'nın yazı işleri kadrosuna girerek sanat tarihi makaleleri yayınladı. Yazı hayatında gösterdiği başarılar, onun İstanbul sanat çevrelerinde kısa sürede tanınmasını sağladı. Sanâyi-i Nefîse Mekteb-i Âlîsi'nde sürdürdüğü mimarlık eğitimini ise 1923 yılında başarıyla tamamladı. Yükseköğrenimini tamamlayan genç araştırmacı, buradan yüksek mimar diplomasıyla başarıyla mezun oldu.
Almanya'da İhtisas ve Ankara'nın İmarı
Yüksek mimar unvanını aldıktan sonra, eğitimini derinleştirmek üzere 1924 yılında Almanya'ya gitti. Almanya yıllarında Münih Teknik Üniversitesi bünyesinde İ. Fischer'in şehircilik üzerine verdiği dersleri izleyen araştırmacı, Weimar'daki mimarlık okuluna devam etmenin yanı sıra ünlü heykeltıraş Enkelman'dan özel heykel dersleri de almıştır. Daha sonra Berlin'e geçerek başkentin planını hazırlayan Alman şehir plancısı Hermann Jansen'in asistanı oldu. Ankara'nın modern imar planlarının hazırlanma sürecinde Jansen ile birlikte önemli sorumluluklar üstlendi. Avrupa'daki bu kapsamlı eğitim ve çalışma döneminin ardından 1936 yılında Türkiye'ye geri döndü. Ataması Urfa İmar Müdürlüğü'ne yapılmasına rağmen çeşitli nedenlerle bu şehre gitmedi. Konya Askeri Ortaokulu'nda Almanca öğretmenliği görevini kabul ederek memleketine hizmet etmeye başladı. Öğretmenlik yaparken aynı zamanda mimarlık tarihi, sanat tarihi ve resim sahalarında araştırmalar yürüttü.
Kültür Mirasına Adanan Bir Ömür
Elde ettiği kıymetli bulguları makale ve kitaplara dönüştürerek Türk kültür dünyasına armağan etti. Kendi fırçasından çıkan özgün tablolarla açtığı resim sergileri geniş kitlelerin beğenisini kazandı. Mevlana törenlerinin yeniden hayat bulması adına 1946 senesinde yoğun faaliyetler yürüten Şahabeddin Uzluk, şehirdeki kültürel hayatın gelişmesinde öncülük eden Konya Halkevi bünyesinde idari görevler alarak bir dönem başkanlık vazifesini de üstlenmiştir. Anıtların korunması amacıyla 1951 yılında başlattığı dernek kurma çalışmaları kısa sürede sonuç verdi. Uzun uğraşlar neticesinde Türkiye Anıtlar Derneği Konya Şubesi 1952 senesinde resmen faaliyete başladı. Kurucusu olduğu Türkiye Anıtlar Derneği Konya Şubesi'nin başkanlığını ömrünün sonuna dek yürüttü. Uzluk, 1951 yılında Türk Anneler Derneği başkanı Nimet Hanım ile hayatını birleştirdi.
Şahabeddin Uzluk'un kariyeri boyunca derinleştiği ve eser ürettiği temel alanlar şunlardır:
- Klasik mimari ve modern şehircilik uygulamaları
- Sanat tarihi araştırmaları ve mimarlık tarihi yazıcılığı
- Heykeltıraşlık eğitimi ve ressamlık çalışmaları
Bilim dünyasına ve Türk kültürüne sunduğu üstün katkılar dolayısıyla 1 Eylül 1985 tarihinde düzenlenen görkemli bir törenle Selçuk Üniversitesi tarafından kendisine Sanat Tarihi Fahri Doktoru unvanı layık görülmüştür. Yayımladığı 'Felekâbât Sarayı' konulu ünlü bildiri, onun mimarlık tarihi alanındaki yetkinliğini gösteren önemli çalışmalardan biridir. Değerli mimar ve sanat tarihçisi, 4 Temmuz 1989 günü Konya'daki evinde hayata gözlerini yumdu. Cenazesi Konya Üçler Mezarlığı'na defnedildi.