Amerika Birleşik Devletleri tarihinin en etkili siyasi figürlerinden eski sinema oyuncusu Ronald Wilson Reagan, 6 Şubat 1911'de Tampico, Illinois'te doğmuştur. Beyaz perdeden valiliğe, oradan da Beyaz Saray'a uzanan sıra dışı bir yaşam öyküsüne sahip olan Reagan, 1981-1989 yılları arasında ABD'nin 40. başkanı olarak görev yapmıştır. Nellie ve John Reagan çiftinin ikinci oğlu olarak dünyaya gelen lider, Soğuk Savaş dönemindeki politikalarıyla dünya siyasetini derinden etkilemiştir. Ülkesini iki dönem yöneten devlet adamı, 93 yıllık ömrüyle döneminin en uzun yaşayan Amerikan başkanı unvanını elde etmiştir.
Hollywood Yıllarından Siyasete Uzanan Yol
Eureka College bünyesinden 1932 senesinde mezun olan Ronald Reagan, iş hayatına radyo spikerliğiyle başladı. Bu mesleği tam beş yıl sürdüren Reagan, 1937 yılında sinema dünyasına adım attı ve "Love Is on the Air" adlı filmde rol aldı. Sinema dünyasında yer edinen aktör, efsanevi Casablanca filmindeki Humphrey Bogart rolü için düşünülen ilk isimlerden biriydi. 1942 ve 1945 yılları arasında Amerikan Hava Kuvvetleri için eğitim amaçlı askeri filmler hazırladı. 1947 senesinde ise Sinema Oyuncuları Birliği'nin başkanlık görevini üstlendi.
Özel yaşamında ilk evliliğini 26 Ocak 1940'ta aktris Jane Wyman ile gerçekleştiren Reagan'ın bu birlikteliği dokuz yılın ardından boşanmayla noktalandı. İkinci evliliğini 4 Mart 1952 tarihinde yine bir oyuncu olan Nancy Davis ile kurdu. Hollywood'da bulunduğu dönemde siyaset sahnesine ilgi duyacağının işaretlerini veren aktör, başlangıçta Demokrat Parti saflarına yakın duruyordu. Ancak siyasi görüşlerindeki değişimle birlikte 1962 yılında Cumhuriyetçi Parti bünyesine katıldı. Siyasetteki bu dönüş, onun ilerleyen yıllarda ülkenin en güçlü eyaletlerinden birini yönetmesinin önünü açtı.
Cumhuriyetçi saflara geçişinin ardından 1966 yılında Kaliforniya valilik seçimlerine adaylığını koydu. Hollywood'daki bazı ünlü yıldızların kendisi aleyhinde yürüttüğü propagandalara rağmen, Demokrat rakibi Vali Edmund G. Pat Brown'ı mağlup etmeyi başardı. 1967 yılından 1975 senesine kadar Kaliforniya'nın 33. valisi olarak görev yaptı. Eyalet yönetiminde gösterdiği bu performans, ona ulusal düzeyde bir liderlik yolunu açtı ve 1980 yılındaki başkanlık yarışında Demokrat rakibi Jimmy Carter'ı geride bırakarak zafere ulaştı.
Beyaz Saray Dönemi ve Soğuk Savaş Politikaları
Tarihler 20 Şubat 1981'i gösterdiğinde yemin ederek ABD'nin 40. başkanı olan Reagan, göreve başladığı gün İran rehine krizi konusunun çözülmesiyle büyük prestij kazandı. Göreve gelişinden yalnızca iki ay sonra, 30 Mart 1981'de Washington'da katıldığı toplantı çıkışında silahlı saldırıya uğrayarak yaralandı. Yaşadığı bu suikast girişiminden sağ kurtulması, Hollywood geçmişinin de etkisiyle halk gözündeki "kahraman" profilini güçlendirdi.
Reagan'ın ikinci başkanlık dönemi 6 Kasım 1984'te rakibi Walter Mondale karşısında kazandığı tarihi oy farkıyla başladı. Bu dönemde dış politikadaki mücadelesini doğrudan komünizm ve Sovyetler Birliği üzerine yoğunlaştırdı. Askeri bütçeyi devasa oranlarda artırarak, Sovyetlerin ekonomik olarak yarışamayacağı Yıldız Savaşları adıyla bilinen stratejik savunma projesini hayata geçirdi. Ancak bu sert tutumunun yanı sıra, 1985'te Sovyetler Birliği'nin başına geçen Mihail Gorbaçov ile beklenmedik bir yakınlık kurdu.
İki lider, 1985 yılında Cenevre'de, 1986'da İzlanda'da ve son olarak 1987'de Washington'da kritik zirveler düzenlediler. Zirvelerde nükleer silahların azaltılması ve savunma girişimleri ele alındı. Washington zirvesinde, orta menzilli nükleer silahların tamamen ortadan kaldırılmasını öngören tarihi bir anlaşmaya imza attılar. Bu diplomasi trafiği ve stratejik baskı, Soğuk Savaş'ın ABD lehine sonuçlanmasını sağladı. Ronald Reagan da tarihe "SSCB'yi dağıtan lider" unvanıyla geçti.
Reagan Dönemi'nin Önemli Dönüm Noktaları
Sekiz yıllık başkanlık süresi boyunca hem iç politikada hem de uluslararası arenada çok kritik kararlara imza atılmıştır. Sosyal reformlardan askeri operasyonlara, büyük grevlerden diplomatik krizlere kadar geniş bir yelpazede şekillenen bu dönemin en öne çıkan tarihi olayları şunlardır:
- Sandra Day O'Connor, Yüksek Mahkeme'nin tarihteki ilk kadın yargıcı olarak bu dönemde atandı.
- Ağustos 1981 tarihinde greve giden 11 binden fazla hava trafik kontrolörü görevinden uzaklaştırıldı.
- İngiltere'nin Arjantin ile 1982'de yaptığı 74 günlük savaşta Başbakan Margaret Thatcher desteklendi.
- Karayip adalarında solcu bir askeri darbenin gerçekleşmesi üzerine 1983'te bu ülkeye askeri müdahale yapıldı.
- 1986'da Berlin'de iki Amerikan askeri ile bir Türk kadınının öldüğü diskotek patlaması sonrasında Libya'nın Trablus ve Bingazi kentleri bombalandı.
- Kasım 1986'da patlak veren ve Nikaragua'ya gizli kaynak aktarımını içeren İran-gate skandalı yaşandı. Reagan daha sonra bu satışı hata olarak niteledi.
Siyasetten Emeklilik ve Son Yılları
İkinci görev süresinin dolmasıyla anayasal kısıtlamalar gereği yeniden aday olamayan Reagan, Şubat 1989'da aktif siyasetten emekli oldu. Koltuğunu, kendi döneminde yardımcılığını yürüttüğü Cumhuriyetçi aday George Bush'a devretti. Bu devir teslim, İkinci Dünya Savaşı'nın sonlanmasından itibaren ABD'de aynı partinin üst üste üçüncü kez başkanlık kazanması anlamına geliyordu. Emeklilik yıllarında sağlık sorunlarıyla mücadele eden Reagan'a 5 Kasım 1994 tarihinde Alzheimer teşhisi konuldu. Bu hastalığın ardından, 5 Haziran 2004 tarihinde Kaliforniya'nın Los Angeles kentinde 93 yaşında hayata gözlerini yumdu.