Rıfat Baykal, Cumhuriyet tarihimizin en fırtınalı dönemlerine tanıklık etmiş ve bu süreçte etkin askeri ve siyasi roller üstlenmiş önemli bir Türk şahsiyettir. İzmir Cumaovası doğumlu subay, 1924 yılında dünyaya geldi. Harp Okulu'nu bitiren subay, ordunun çeşitli kademelerinde görev almıştır. Yüzbaşı rütbesindeyken fiilen katıldığı 27 Mayıs 1960 askeri müdahalesiyle birlikte, ülkenin en yetkili karar organı olan Millî Birlik Komitesi üyeliğine seçilmiştir. Fakat komite içi ayrışmalar onun sürgün edilmesine yol açtı. Tel-Aviv dönüşü aktif siyasette yer alan Baykal, 9 Haziran 2000'de hayata gözlerini yummuştur.
Askeri Geçmişi ve Kore Cephesi
Vatan hizmetine genç yaşlarda adım atan Rıfat Baykal, askeri kariyerinin temellerini Harp Okulu sıralarında atmıştır. Buradan başarıyla mezun olmasının ardından, Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde subay olarak göreve başlamıştır. Ordudaki ilk önemli yurt dışı tecrübesini, Türkiye'nin uluslararası alandaki askeri taahhütleri kapsamında edinmiştir. Bu doğrultuda, 1. Kore Değiştirme Tugayı bünyesinde piyade üsteğmen olarak görev yapmıştır. Uzak Doğu'daki bu çetin ve zorlu vazifesinin ardından yurda dönen genç subay, askeri kariyerine Ankara'da devam etmiştir. Burada Ankara Personel Okulu Karargâh Birliği Komutanlığı vazifesini üstlenmiştir. Ayrıca askeri idare ve yönetim alanındaki deneyimlerini pekiştirmiştir. Genç bir subay olarak ordunun çeşitli kademelerinde üstün bir disiplinle görev yürüten Baykal, vatanına ve milletine bağlılığı ile askeri çevrelerde takdir toplarken, Ankara'daki karargah komutanlığı görevi esnasında da maiyetindeki askerlerin eğitimi ve sevk idaresinde önemli sorumluluklar üstlenmiştir. Kendisi, disiplini ve liyakati ile öne çıkan bir askerdi.
27 Mayıs Müdahalesi ve 14'ler Sürgünü
Türk siyasi tarihinin en kritik dönüm noktalarından biri olan 27 Mayıs Darbesi, Rıfat Baykal'ın hayatında da yepyeni bir sayfa açmıştır. O dönemde yüzbaşı rütbesiyle görev yapan ve kararlılığıyla tanınan Baykal, bu askeri müdahaleye fiili olarak iştirak etmiştir. 27 Mayıs Darbesi'ne yüzbaşı rütbesiyle fiili olarak katılan Rıfat Baykal, askeri müdahalenin hemen ardından kurulan ve ülke yönetimini elinde tutan Millî Birlik Komitesi'nin üyeleri arasında yer almıştır. Bu yeni unvan, onun siyasi kariyerinin başlangıcıydı. 27 Mayıs 1960 ile 13 Kasım 1960 tarihleri arasında bu üst düzey komitede ülkenin geleceğini şekillendiren kararlarda söz sahibi olmuştur. Ne var ki, ihtilal yönetiminin kendi içindeki fikir ayrılıkları ve bölünmeler çok geçmeden su yüzüne çıkmıştır. Komitenin 13 Kasım 1960 tarihinde tasfiye edilmesiyle birlikte, tarihe 14'ler olarak bilinen grup içerisinde yer almıştır. Bu gelişme sonrası Rıfat Baykal, İsrail'e gönderilerek siyasi bir sürgün hayatı yaşamaya başlamıştır. Sürgün günleri oldukça zor geçmiştir. Diplomatik bir görevle sürgün edildiği İsrail'de Tel-Aviv Büyükelçiliği bünyesinde Devlet Müşavirliği unvanıyla çalışan Baykal, bu süreçte hem vatan hasreti çekmiş hem de bu ülkedeki dış politika dengelerini yakından gözlemlemiştir.
Siyasete Girişi, MHP Yılları ve Milletvekilliği
İsrail'deki zorunlu görevinin tamamlanmasının ardından vatanına dönen Rıfat Baykal, kader birliği yaptığı arkadaşı Alparslan Türkeş'in öncülüğünde faaliyet yürüten Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi saflarına katılarak aktif siyasi mücadeleye resmi olarak adım atmıştır. Parti teşkilatında sorumluluklar üstlenmiştir. Baykal, partide sadece bir üye olarak kalmamış, teşkilat içerisinde hızla yükselerek partinin üst düzey yönetim kadrosunda aktif olarak yer almıştır. Bu parti, aynı zamanda ilerleyen yıllarda Türk siyasi yaşamının en köklü partilerinden biri haline gelecek olan Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) adını alacaktır. Askeri disiplinini siyaset sahnesine taşıyan Baykal, partinin teşkilatlanma çalışmalarında ve ideolojik çizgisinin belirlenmesinde önemli vazifeler icra etmiştir. Türkeş ile olan dava arkadaşlığı ve sürgünden gelen kader birliği, onun parti içerisindeki konumunu daha da güçlendirmiştir. Milliyetçi camianın şekillenmesinde ve partinin yönetim mekanizmasında aldığı kararlarla yönlendirici bir aktör konumuna yükselmiştir.
Siyasi mücadelesini parlamentoya taşımak isteyen tecrübeli siyasetçi, gerçekleştirilen genel seçimlerde aday olmuştur. Bu kapsamda, TBMM 13. Dönem milletvekili seçimlerinde Mardin ilinden milletvekili seçilerek parlamentoya adım atmıştır. Meclis çatısı altında hem askeri tecrübeleriyle hem de siyasi vizyonuyla Mardin halkını ve partisini başarıyla temsil etmiştir. Mardin halkının bölgesel sorunlarıyla yakından ilgilenmiştir. Askeri üniformasını çıkardıktan sonra sivil siyasette de iz bırakan Rıfat Baykal, 9 Haziran 2000'de vefat ederek aramızdan ayrılmıştır. Geride fırtınalı ihtilal yılları, sürgün hatıraları ve aktif siyasi mücadeleyle dolu önemli bir miras bırakmıştır. Rıfat Baykal, geride unutulmaz bir isim bırakmıştır. Meclis bünyesinde yasama faaliyetlerine katılarak çalışmalarda bulunmuştur. Yaşamının son anına kadar vatanına hizmet etme gayesini sürdüren Baykal, Türk siyasi ve askeri tarihinin unutulmaz simaları arasında yerini almıştır. Onun öyküsü, Türkiye'nin modernleşme ve demokrasi arayışlarının da adeta canlı bir kesitini sunmaktadır.
Rıfat Baykal'ın kariyeri boyunca üstlendiği başlıca görevler şunlardır:
- 1. Kore Değiştirme Tugayı bünyesinde Piyade Üsteğmenliği
- Ankara Personel Okulu Karargâh Birliği Komutanlığı
- Millî Birlik Komitesi Üyeliği (1960)
- Tel-Aviv Büyükelçiliği bünyesinde Devlet Müşavirliği
- TBMM 13. Dönem Mardin Milletvekilliği