Türk sinema ve tiyatrosunun unutulmaz çınarı Renan Fosforoğlu, asıl adıyla Fazilet Renan Fosforoğlu, 1914 yılında İstanbul Üsküdar'da doğdu. Sahneye ilk adımını ilkokul sıralarında, henüz çok küçük yaşlardayken okul piyesleriyle attı. Usta sanatçı, 26 Mayıs 1991 tarihinde yine doğduğu şehir olan İstanbul'da 77 yaşında yaşamını yitirdi. Ömrü boyunca iki yüzden fazla sinema filminde birbirinden tamamen farklı karakterlere büyük bir ustalıkla hayat vererek Yeşilçam'ın en üretken ve en saygın karakter oyuncularından biri haline gelmeyi başardı. Fosforoğlu, aynı zamanda yönetmenlik koltuğuna da oturarak sinemaya çok yönlü katkı sundu.
Sanatçının oyunculuk tutkusu, çocukluk döneminde eğitim gördüğü Üsküdar Ayazma İlkokulu sıralarında filizlenmeye başladı. Burada her çarşamba düzenlenen okul piyeslerinde çeşitli roller üstlenerek sahneye ısındı. Ortaokul yıllarında ise tiyatro sevgisi artarak devam etti. Genç yaşta Üsküdar'da Gençler Mahfeli Temsil Kolu'nu kurarak hem eğitimini sürdürdü hem de sahne çalışmalarına hız verdi. İstanbul Erkek Lisesi'nden mezun olduktan sonra İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nde yükseköğrenimine devam etti.
Tiyatro Sahnelerinden Beyaz Perdeye Geçiş
Fosforoğlu, profesyonel anlamdaki sahne kariyerine 1936 senesinde Eminönü Halkevleri çatısı altında adım attı. Kısa süre sonra Sadi Tek Topluluğu bünyesine katılarak profesyonel oyunculuğa resmi olarak geçiş yaptı. Burada sahnelenen 'Dördüncü' adlı tiyatro oyunu, onun profesyonel kariyerinin ilk resmi çalışması oldu. Tiyatroya duyduğu büyük aşk, onu farklı sahnelerle buluşturmaya yetti.
Kariyerinde şu prestijli tiyatro sahnelerinde görev alarak ustalığını pekiştirdi:
- Raşit Rıza
- Ses Opereti
- İzmir Şehir Tiyatrosu
- Muammer Karaca
Yeşilçam sineması ile tanışması, 1949 yılında çekilen Fedakar Ana isimli film sayesinde gerçekleşti. Bu başlangıcın ardından usta aktör, sinemanın en çok talep gören oyuncularından biri haline geldi. Sinema kariyerinde iki yüzden fazla yapıma adını yazdırarak izleyicinin kalbinde sarsılmaz bir yer edindi. 1950'li yılların hemen başında çekilen 'Ateşten Gömlek' ile 'Lüküs Hayat' gibi Türk sinema tarihinin erken dönem başyapıtları kabul edilen eserlerde üstlendiği rollerle sinema dünyasındaki yerini iyice sağlamlaştırdı. Ayrıca 'Keloğlan Aramızda', 'Yüz Numaralı Adam', 'Ortadirek Şaban', 'Deli Deli Küpeli' ve 'Çıplak Vatandaş' gibi unutulmaz komedi ve dram filmlerinde yer aldı. Farklı karakterleri başarıyla canlandırarak sinema tarihine damgasını vurdu.
Yönetmenlik çalışmaları ve Özel Yaşamı
Oyunculuktaki başarısını kamera arkasına da taşımak isteyen Renan Fosforoğlu, yönetmenlik alanında da önemli işler ortaya koydu. 1953 senesinde izleyiciyle buluşan Köprüaltı çocukları filmiyle yönetmenlik kariyerine adım attı. İlk yönetmenlik denemesinin hemen ardından, 1954 yılında Kokulu Film ve ertesi sene de Lokum Sultan isimli yapıtların yönetmenliğini üstlenerek kamera arkasındaki yaratıcı yeteneğini tüm sinema çevresine ispat etti. Böylece sinemada sadece oyuncu olarak değil, mutfakta da var olduğunu açıkça kanıtladı.
Yönetmenliğini üstlendiği filmler şunlardır:
- Köprüaltı çocukları (1953)
- Kokulu Film (1954)
- Lokum Sultan (1955)
Usta sanatçının özel hayatı da sanat dünyasıyla iç içe geçmiş bir yapıya sahipti. İlk evliliğini Muazzez Arçay ile gerçekleştirdi. Bu birliktelikten 1939 yılında doğan oğlu Ferdi Merter, babasının izinden giderek oyunculuk mesleğini seçti. İkinci evliliğini 1945 yılında Mualla Kavur (Fırat) ile yaptı. 1951 yılında sona eren bu evliliğinden, 1948 yılında Enis Fosforoğlu adında bir erkek çocuğu dünyaya geldi. O da abisi gibi ömrünü tiyatroya ve sinemaya adamış, 2019 yılında aramızdan ayrılmıştır. Sanatçı üçüncü evliliğini ise Müşerref Çapın ile kurdu. Bu evlilik de 1976 yılında boşanma ile neticelendi.
Renan Fosforoğlu, 26 Mayıs 1991 tarihinde İstanbul'da yaşama veda etti. Geride yüzlerce değerli film, sahne tozunu yuttuğu tiyatro oyunları ve sanat dünyasına kazandırdığı kıymetli evlatlar bıraktı. Üsküdar'da başlayan bu hikaye, Yeşilçam sahnesinde unutulmaz bir destana dönüştü. Usta aktörün hatırası, canlandırdığı eşsiz karakterlerle sinemaseverlerin zihninde her zaman canlı kalacaktır.