Cumhuriyetin ilk döneminde Türk bilim tarihinin öncülerinden olan kimyager ve akademisyen Remziye Hisar, 1902 yılında Üsküp'te dünyaya gelmiştir. Türkiye'de kimya alanında kadınların yolunu açan ilk isim kabul edilen Hisar, 13 Haziran 1992 tarihinde İstanbul'da hayata gözlerini yummuştur. Genç Türkiye Cumhuriyeti'nin fen bilimleri alanındaki gelişimine katkı sağlamak amacıyla Sorbonne Üniversitesi'nden doktora derecesi alan ilk Türk kadını ünvanını taşımaktadır. Bilim dünyasındaki yabancı isimlerin egemenliğine son vererek Türklerin de bu alanda başarılı olabileceğini kanıtlama tutkusuyla kimya eğitimine yönelmiştir. Bu büyük hedefini gerçekleştirmek adına Darülfünun ve Sorbonne'da yoğun bir akademik mücadele vermiştir.
Gençlik Yılları ve Darülfünun Eğitimi
Babası İstihkam Yarbayı Salih Hulusi Bey, annesi Ayşe Refia Hanım olan Remziye Hisar, ailesinin dört kız çocuğundan birisidir. Ailesiyle birlikte Meşrutiyet ilanından bir sene sonra İstanbul'a taşınmışlardır. Eğitim hayatına hızlı bir başlangıç yapan Hisar, Davutpaşa mekteb-i iptida-i okulunu henüz dokuz yaşındayken sadece bir senede tamamlamayı başarmıştır. Sonrasında ise İttihat ve Terakki Mektebi ile Emirgan İnas Rüştiyesi'nde eğitim almıştır. Çok sevdiği Türkçe öğretmeninin tayini üzerine İstanbul Darülmuallimatı'na geçmiş ve burada parlak bir öğrencilik dönemi geçirmiştir. Üstün başarısıyla dikkat çeken genç Remziye, alt sınıftaki arkadaşlarına matematik ve geometri dersleri vermiştir. Hazırlık sınıfından 15 Temmuz 1919'da birincilikle mezun olmuştur. Mezuniyetinin hemen peşinden Darülfünun Kimya Bölümü'ne kaydolarak yükseköğrenimine başlamıştır. Kızların erkeklerden ayrı saatlerde eğitim aldığı o dönemde bölümün üç kadın öğrencisinden biri olmuştur. Fen derslerinde sürekli yabancı bilim insanlarının adlarını görmekten derin üzüntü duyduğunu belirten Remziye Hisar, bu alanda başarılı bir Türk ismi olarak tarihe geçmeyi kafasına koymuştur. İstanbul'dan Azerbaycan'a öğretmen gönderilmesi talebi üzerine hocası Sarıklı Vehbi Bey'in himayesinde yola çıkan genç Remziye, beş okul arkadaşıyla birlikte 15 Aralık 1919'da Bakü'ye doğru hareket etmiştir. Azerbaycan'da bir erkek lisesinde öğretmenlik yapmış, buradaki bağımsızlık Sovyet Rusya tarafından sona erdirilene dek görevini sürdürmüştür. Bakü günlerinde bir kız öğretmen okulu açılışı toplantısında Yüzbaşı Doktor Reşit Süreyya Bey ile tanışarak 20 Nisan 1920'de evlenmiştir. Evliliğin ardından eşiyle birlikte İstanbul'a dönmüştür.
Mücadele Yılları ve Paris'te Bilim Yolculuğu
İstanbul'a dönüşünün hemen ertesi yılı ilk çocuğu Feza Gürsey'i kucağına alan Remziye Hanım, vatan savunmasının ve Kurtuluş Savaşı'nın tüm hızıyla sürdüğü o zorlu günlerde yeni bir görev üstlenmiştir. Fransızlardan geri alınan Çukurova bölgesinde çalışmak üzere Adana Darülmuallima müdürlüğüne tayin edilmiştir. Eşi de kolordu doktoru olarak tayin edilmiştir. Bir buçuk yaşındaki oğlunu annesine bırakarak gitmiştir. Cumhuriyetin resmen ilan edilmesinden sonra görevinden istifa ederek tedavi amacıyla Paris'te bulunan eşinin yanına gitme kararı almıştır. Paris'te hedeflerinden vazgeçmeyerek Sorbonne Üniversitesi'nde kimya eğitimine adımlarını atmıştır. Fransa'daki eğitim hayatı boyunca Langevin ve dünyaca ünlü Madam Curie gibi prestijli bilim insanlarının öğrencisi olma ayrıcalığına erişmiştir. Paris'teki ikinci eğitim yılında Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı tarafından sağlanan burstan yararlanma şansı yakalamıştır. Akademik gelişimini sürdürmek amacıyla Pasteur Enstitüsü'nü yakından takip ederek biyokimya sertifikası almaya hak kazanmıştır. Tam doktora çalışmalarına başlayacağı sırada devlet bursunun kesilmesi sebebiyle çalışmalarını yarıda bırakıp Türkiye'ye dönmek durumunda kalmıştır. Yurda döndüğünde Erenköy Kız Lisesi'ne kimya öğretmeni olarak atanmış ve çalışmalarına burada devam etmiştir. Bu süreçte kızı Deha Gürsey'i dünyaya getirmiştir.
Remziye Hisar'ın Bilim Yolundaki İlkleri
Remziye Hisar, cumhuriyetin kuruluş yıllarında kısıtlı imkanlara rağmen Türk bilim dünyasında pek çok ilke imza atmıştır:
- Türkiye'de modern kimya mesleğinin ilk kadın temsilcisi olarak kabul edilmesi,
- Darülfünun bünyesinde fen bilimleri eğitimi alan ilk kadınlar arasında yer alması,
- Fransa'nın prestijli Sorbonne Üniversitesi'nden doktora derecesiyle mezun olmayı başaran ilk Türk kadını ünvanını kazanması,
- Azerbaycan'da bağımsızlık döneminde öğretmenlik yaparak kardeş coğrafyada bilimin yayılmasına katkı sunması.